Sayt test holatida ishlamoqda!
14 Avgust, 2026   |   1 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:02
Quyosh
05:31
Peshin
12:28
Asr
17:21
Shom
19:28
Xufton
20:54
Bismillah
14 Avgust, 2026, 1 Rabi`ul avval, 1448

Hushyorlikni bir dam yo'qotmaylik!

23.12.2022   2397   5 min.
Hushyorlikni bir dam yo'qotmaylik!

Ogohlik – davr talabi

Bugungi axborot texnoogiyalari asrida turmushimiz qancha farovonlashgan bo'lsa, shuncha xavf-xatar ham ko'payib boryapti. Oldingiday dushmanni chetdan axtarishga hojat qolmadi. G'animlar yonimizda, hatto karmanlarimizda izg'ib yuribdi. Ba'zan kaftdekkina mobil qurilma bizning ag'yorimizga aylanib qolishi hech gap emas. Bu matoh farzandlarimizni ham chalg'itib, ularni turli buzuq aqidalarga boshlamoqda.

Payg'ambarimiz sollallohu alayhi va sallam: “Ota-ona o'z bolasiga go'zal odobdan afzal narsa bera olmaydi», deganlar (Imom Termiziy rivoyati).

Boshqa bir hadisda: «Hech bir ota o'z farzandiga yaxshi tarbiya berish va odob o'rgatishdan ortiq hadya qilolmaydi», deganlar (Imom Buxoriy rivoyati).

Nabiy alayhissalom farzandlariga, nabiralariga, umuman, yosh bolalarga juda e'tiborli bo'lganlar. U zotning tarbiyalarini olgan izdoshlari, sahobalar ham farzand tarbiyasida o'sha uslubni qo'llashgan.

Biz – bolajon millatmiz. Farzandlarimiz uchun o'zimizni o'tga-cho'qqa uramiz. Tinim bilmaymiz. O'zimiz emasak ham ularning og'ziga tutamiz. Lekin tarbiyadagi juda nozik jihatlarga bolamizning qalbiga kirishga, u bilan chinakam do'stlashishga, tillashishga, dillashishga har doim ham intilmaymiz.

Ota farzandi uchun hamma narsani muhayyo qilib qo'yadi. Biroq eng muhim narsani unutadi. Ha, odam bolasi uchun qorin to'qligiyu ustbutlikning o'zi kifoya qilmaydi. Unda ko'ngil bor. Ko'ngil esa doimiy e'tiborni, mehrni tusaydi. Har bir farzand otadan mehr ko'rishni xohlaydi, e'tibor xohlaydi.

Agar biz o'sha mehri bera olmasak, boshqalardan olsa, to'g'ri bo'ladimi? Ertaga o'zlarini g'arazli maqsadlariga yo'g'rilgan, Vataniga, diniga va ota-onasiga qarshi boradigan missioner va turli oqimlardan ota-onasidan ololmagan mehr-tarbiyani olsa, bu hammamiz uchun fojia bo'ladi.

Imom G'azzoliy bunday deydi: “Bolalar ota-onalariga berilgan bir omonatdir. Bolaning qalbi har qanday naqshu tasvirdan xoli bir qimmatbaho gavhardir. U qanday naqsh solinsa, qabul qiladi, qayoqqa bukilsa, egiladi. Agar yaxshilikka o'rgatilsa, shu bilan o'sadi va dunyoyu oxiratda saodatga erishadi. Uning savobiga ota-onasi ham, har bir muallimu ustozlari ham sherik bo'ladilar. Agar yomonlikka odatlantirilsa, hayvonlardek o'z holiga tashlab qo'yilsa, oxir-oqibat halok bo'ladi. Gunohi esa uning tarbiyasi uchun javobgar bo'lganlarning gardaniga tushadi”.

Hozirgi kunda ba'zi toifa va guruhlar manfur maqsadlari yo'lida Qur'oni karim oyatlari, hadisi shariflarning ma'nolarini buzib, o'z g'oyalariga moslashtirishmoqda. Shuningdek, ular solih ajdodlarimiz va o'tgan aziz ulamolarimiz aytgan so'zlarni ham butunlay noto'g'ri talqin qilib, o'z manfaatlari yo'lida foydalanishmoqda. Masalan, “hijrat”, “jihod” va “shahid” so'zlarini noto'g'ri talqin qilib, yoshlarimizni chalg'itmoqdalar.

Biz yoshlarimizga, mo'min-musulmonlarga, Islom dinimiz borasida oz bilimga ega bo'lgan kishilarga yuqoridagi so'zlarning asl ma'nosini tushuntirib berishimiz lozim. Shunda yoshlar xavf-xatar yuqoridagi so'zlarda emas, balki bu so'zlarni niqob, qurol qilib olgan toifa, guruh va adashgan jamoalarda ekanini anglab oladi.

O'sha toifalar haqida Alloh taolo A'rof surasining 179-oyatida bunday marhamat qiladi: «…Ularda qalblar bor, (lekin) ular bilan anglamaydilar. Ularda ko'zlar bor, (lekin) ular bilan ko'rmaydilar. Ularda quloqlar bor, (lekin) ular bilan eshitmaydilar. Ana o'shalar hayvonlar kabidirlar. Balki ular (yanada) adashganroqdirlar. Aynan o'shalar g'ofillardir».

Biz fazandlarimizni ba'zi toifa va guruhlarning manfur g'oyalariga uchib, yurtini tashlab vatangado bo'lib, yurtdoshlariga qarshi borib, vatan xoini bo'lishining oldini olishimiz shart.

Hullas, barcha musulmonlar uchun muqaddas tushunchalar va atamalarni g'arazli maqsad yo'lida suiiste'mol qilayotgan buzg'unchi toifalarga qarshi kurashish, ularning soxta da'volariga o'z vaqtida asosli raddiyalar berish har birimizning eng muhim vazifamizdir. Agar biz hushyorlikni bir dam yo'qotsak, payt poylab yurgan buzg'unchilar kirdikorlarini boshlashadi. Shu bois ogoh bo'lishimiz shart.

 

Mansur O'ROLOV

Toshkent shahri “No'g'ayqo'rg'on” jome masjidi imom-xatibi

MAQOLA
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Marg‘ilonning uch muqaddas qadamjosi

14.08.2026   8064   3 min.
Marg‘ilonning uch muqaddas qadamjosi

Marg‘ilon – Farg‘ona vodiysining eng qadimiy va o‘ziga xos shaharlaridan biri. Uning tarixini faqat me’moriy obidalar, qadimiy ko‘chalar yoki mashhur hunarmandchilik an’analari bilangina emas, balki asrlar davomida xalq e’zozida bo‘lib kelayotgan ziyoratgohlarsiz ham tasavvur etib bo‘lmaydi, xabar bermoqda O‘zA.

Shahardagi Pir Siddiq ziyoratgohi, Burhoniddin Marg‘inoniy Chillaxonasi va Kaptarli mozor ana shunday tarixiy-ma’naviy maskanlar sirasiga kiradi. Ularning har biri o‘z tarixi, rivoyatlari va xalq xotirasidagi o‘ziga xos o‘rniga ega.

Marg‘ilonning qadimiy ziyoratgohlaridan biri Pir Siddiq majmuasidir. Xalq orasida bu qadamjo bilan bog‘liq turli rivoyatlar avloddan-avlodga o‘tib kelgan. Ziyoratgoh Pir Siddiq nomi bilan bog‘liq bo‘lib, “siddiq” so‘zi arab tilida haqgo‘y, rostgo‘y, haqiqatga sodiq inson ma’nolarini anglatadi. Shu jihatdan ziyoratgoh nomi ham xalq tasavvurida ezgulik, iymon va rostgo‘ylik kabi fazilatlar bilan uyg‘unlashib ketgan. Majmuadagi me’moriy yechimlar, ayniqsa, gumbazli inshootlar va qadimiy qabrlar Marg‘ilonning o‘tmishdagi shaharsozlik va me’morchilik an’analaridan darak beradi.

Pir Siddiq ziyoratgohi nafaqat ziyorat maskani, balki Marg‘ilonning tarixiy xotirasini o‘zida mujassam etgan qadamjolardan biri sifatida ahamiyatlidir. Marg‘ilon tarixi buyuk alloma Burhoniddin Marg‘inoniy nomi bilan chambarchas bog‘liq. XII asrda yashab ijod qilgan alloma islom huquqshunosligi, xususan, hanafiy fiqhi taraqqiyotiga beqiyos hissa qo‘shgan. Uning butun islom olamida mashhur bo‘lgan “Hidoya” asari asrlar davomida muhim huquqiy manba sifatida qadrlanib kelgan.

Marg‘ilonda alloma nomi bilan bog‘liq Chillaxona ham xalqning ma’naviy xotirasida alohida o‘rin tutadi. “Chillaxona” atamasi odatda insonning ma’lum muddat xilvatda qolib, tafakkur, ibodat va ruhiy tarbiya bilan mashg‘ul bo‘ladigan joyini anglatadi. Burhoniddin Marg‘inoniy Chillaxonasi bilan bog‘liq rivoyatlar ham allomaning ilm yo‘lidagi mashaqqatli izlanishlari va ma’naviy kamolotini tasavvur qilishga yordam beradi. Bu maskanni faqat ziyoratgoh sifatida emas, balki buyuk allomaning ilmiy-ma’naviy merosini anglashga xizmat qiluvchi tarixiy xotira joyi sifatida ham baholash mumkin.

Marg‘ilondagi yana bir o‘ziga xos maskan – Kaptarli mozor. Uning nomi bilan bog‘liq xalq rivoyatlari turlicha. Ayrim hikoyalarda bu joyda kaptarlar ko‘p bo‘lgani, shu sababli mozor “Kaptarli” deb atalgani aytiladi. Kaptar esa xalq tasavvurida tinchlik, poklik va ezgulik ramzi sifatida qabul qilinadi. Kaptarli mozor haqidagi ma’lumotlarni ilmiy jihatdan chuqur o‘rganish Marg‘ilonning mahalliy tarixini yanada boyitishga xizmat qiladi. Buning uchun arxiv hujjatlari, qadimiy xaritalar, qabrtoshlaridagi yozuvlar, vaqf hujjatlari va xalq orasida saqlanib kelayotgan og‘zaki tarix namunalarini tadqiq etish muhim. Zero, xalq xotirasida asrlar davomida saqlanib kelayotgan rivoyatlar ham tarixiy-etnografik tadqiqotlar uchun qimmatli manba bo‘lishi mumkin.

Uch qadamjo – bir tarix. Pir Siddiq ziyoratgohi, Burhoniddin Marg‘inoniy Chillaxonasi va Kaptarli mozorni birlashtirib turgan asosiy jihat ularning Marg‘ilonning ma’naviy qiyofasini shakllantirishdagi o‘rnidir. Bu qadamjolar xalqning ajdodlarga hurmat, muqaddas joylarni asrash, ezgulik va ma’rifatni qadrlash kabi an’analarini o‘zida mujassam etadi.

Ularning har biri Marg‘ilon tarixining turli qirralarini namoyon etadi: Pir Siddiq – diniy-ma’naviy merosni, Burhoniddin Marg‘inoniy Chillaxonasi – ilm va tafakkur an’analarini, Kaptarli mozor esa xalq xotirasi va mahalliy rivoyatlarning uzviyligini ifodalaydi.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

O'zbekiston yangiliklari