Sayt test holatida ishlamoqda!
22 Oktabr, 2026   |   11 Jumadul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
05:24
Quyosh
06:42
Peshin
12:13
Asr
15:50
Shom
17:35
Xufton
18:48
Bismillah
22 Oktabr, 2026, 11 Jumadul avval, 1448

Sof e'tiqod dushmanlari

03.12.2022   4822   4 min.
Sof e'tiqod dushmanlari

"Tinchlik, millatlar va dinlararo bag'rikenglik, Vatanni ardoqlash, oilani muqaddas sanash kabi g'oyalarni targ'ib qiluvchi dinimiz nomiga dog' tushurgan va butun jahon xalqlari nigohida islom dinini “terrorizm dini”ga aylantirishga xizmat qilayotgan va musulmonlarni islom tsivilizatsiyasi rivojiga qo'shgan tarixiy xizmatini yo'qqa chiqarayozgan soxta salafiylik XXI asrda musulmonlar boshiga kelgan eng katta musibat bo'ldi. Bu oqim ko'plab ulamolarning joniga qasd qilish, xudkushlik, tinch aholini qirib tashlash, voyaga etmagan bolalarni qo'liga qurol berish, olimlarni qadrsizlantirish kabi musulmonchilikka umuman to'g'ri kelmaydigan sifatlarga egaligi bilan musulmonlarni jahon hamjamiyati oldida qadrsizlanishiga xizmat qildi.


Soxta salafiylar “tasavvuf – bu kufr”, “mazhabga ergashish — shirk”, “vasila – shirk”, “Alloh taolo osmonda” kabi ko'plab fitnaga sabab bo'luvchi mavzular orqali o'sib kelayotgan yosh avlodning aqlini zaharlashga harakat qildilar va ozmi-ko'pmi jamiyatni parokanda qilish, olimlarni qadrsizlantirish va yoshlarni o'z yo'llariga og'dirish kabi jirkanch maqsadlarga erishishga intildilar. Salafiylarning “Alloh taolo osmonda” degan aqidaviy fitnasi musulmonlar orasida tafriqalanishni keltirib chiqarishga sabab bo'lgan mavzulardan biridir.


Risolat davriga nazar solinsa, Rasululloh alayhis-salom, u kishidan so'ng sahobai kiromlar musulmonlarga: “Alloh taolo yuqorida” deb e'tiqod qilinglar” deb buyurmaganliklari ko'zga tashlanadi. Chunki, u paytda musulmonlar orasida “Alloh taolo osmondami, erdami?” degan savol yoki qarashga o'rin yo'q edi. Chunki ular Alloh taoloni Qur'on va hadis asosida sodda va asosli tarzda tanir edilar hamda e'tiqoddan chalg'ituvchi aqidaviy masalalardan o'zlarini olib qochar edilar. Shuning uchun ham Hasan Basriy rahmatullohi alayh tavhid ilmida ilmiy suhbat qilmochi bo'lsalar, salohiyatsiz insonlarni suhbatdan chetlatar edilar.


Imom Ahmad rahmatullohi alayh aytadi: “Alloh taolo O'zini o'zi yoki Rasululloh vasf etgan narsa bilan sifatlanadi. Bunda Qur'on yoki hadisga qo'shimcha qilmaymiz. Alloh u ila vasf etilgan narsa shaksiz haq deb bilamiz. Shu bilan bir qatorda ” (Unga o'xshash biror narsa yo'q) deb e'tiqod qilamiz. Uning sifatlari va fe'llarini o'xshashi yo'q. Nuqson va yaratilganlikni anglatuvchi barcha narsadan Alloh azza va jalla pokdir.”.
Imom Shofe'iy Imom Molikdan naql qilgan rivoyatda, “Rasululloh ummatga istinjo o'rgatib, tavhidni ta'lim bermasliklari mumkin emas. U zot hadisda: “La ilaha illalloh” deyish bilan kishi musulmon bo'ladi deb aytganlar. Lekin biror hadisda Alloh taologa yuqori tomonni, ya'ni osmonni nisbatini berish tavhidga aloqador, deb aytilmagan” deydilar.


Imom Shofe'iy: “Aqlli kishiga Alloh taoloni biror narsaga o'xshatish harom va bu mavzuda chuqur ketish ham” deganlar. Sahoba va tobe'inlarning hayotiga nazar solinsa, aqida masalasida ular juda hassos bo'lganliklari ko'zga tashlanadi, ya'ni bu mavzuda ular o'zaro bahs qilmaganlar. Aqida bahsiga omi xalqni jalb qilmaganlar va minbarlarda nozik aqidaviy masalalarni mavzu sifatida gapirmaganlar. Soxta salafiylar esa, musulmonlar orasida mazhabsizlikni singdirish maqsadida o'z izdoshlariga birinchi kundanoq “Alloh taolo osmonda”, “vasila harom”, “Alloh taoloning qo'li, yuzi mavjud” kabi aqidaviy masalalarni tizimli bayon qilib keladilar. Holbuki, bu chin salaflarning yo'liga ziddir. Soxta salafiylarning “Alloh taolo osmonda” degan e'tiqodiy qarashlari haqida so'z yuritishdan oldin, ahli sunna val jamoaning e'tiqodini bayon qilish va musulmonlar e'tirofiga sazovar bo'lgan salafi solihlarning mavzu bo'yicha qarashlarini keltirib o'tish o'rinlidir. Zero, birinchi singdirilgan fikr, u qanday bo'lishidan qat'iy nazar o'quvchi ongiga albatta u yoki bu jihatdan ta'sir qiladi. Allox taolo yurtimizni eng kuchli va bilimli bulgan ertamiz kelajaklarini uzing asragin.

Mingbuloq tumani “Mulla Abduraxmon” jome
Masjidi imom xatibi: Sherzodbek Axmedov.

MAQOLA
Boshqa maqolalar

"Korrupsiya – omonatga xiyonat: Islom dini bu illatga qanday barham beradi?

07.05.2026   12327   3 min.

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Hozirgi davrda korrupsiya global miqyosdagi eng jiddiy muammolardan biri sifatida e’tirof etilmoqda. U jamiyatning iqtisodiy, siyosiy va ijtimoiy rivojlanishiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Shu sababli korrupsiyaga qarshi kurashish nafaqat huquqiy choralarni, balki axloqiy va ma’naviy asoslarni ham talab qiladi. Islom dini esa inson faoliyatini tartibga soluvchi mukammal tizim sifatida bu borada muhim tamoyillarni taklif etadi.

 

Islom ta’limotida jamiyat barqarorligi axloqiy qadriyatlarga tayanadi. Qur’oni karimda adolat va omonatdorlikka alohida urg‘u berilib, insonlar o‘rtasidagi munosabatlar halollik asosida qurilishi lozimligi ta’kidlanadi. Jumladan, Niso surasining 58-oyatida omonatni egasiga topshirish va adolat bilan hukm qilish buyuriladi.


Islomiy qadriyatlar quyidagilardan iborat:
• Halollik — har qanday faoliyatda poklik va rostgo‘ylikni ta’minlash; 
• Adolat — har kimga haqqini berish; 
• Omonatdorlik — ishonib topshirilgan vazifani suiiste’mol qilmaslik; 
• Mas’uliyat — har bir amal uchun javobgarlikni his etish. 


Korrupsiya mansab yoki vakolatdan shaxsiy manfaat yo‘lida foydalanishdir. Bu holat jamiyatda tengsizlik va ishonchsizlikni keltirib chiqaradi.
Islom nuqtayi nazaridan korrupsiya:
• harom daromad, 
• zulm va adolatsizlik, 
• omonatga xiyonat sifatida baholanadi. 
Payg‘ambarimiz Muhammad (s.a.v) hadislarida poraho‘rlik keskin qoralangan bo‘lib, bu illat jamiyatni yemiruvchi omil sifatida ko‘rsatilgan.


Islom dini korrupsiyani ildizidan bartaraf etishga qaratilgan quyidagi mexanizmlarni ilgari suradi:
Birinchi, omonatdorlik tamoyili — mansabni shaxsiy manfaat uchun ishlatishni qat’iyan man etadi.
Ikkinchi, adolat tamoyili — qarorlar xolis va haqqoniy bo‘lishini talab qiladi.
Uchinchi, halollik — harom yo‘llar bilan boylik orttirishni rad etadi.
To‘rtinchi, taqvo — insonning ichki nazorati sifatida xizmat qiladi.
Beshinchi, hisobdorlik — har bir amal uchun javobgarlikni eslatadi.
Bu tamoyillar korrupsiyaning oldini olishda profilaktik vosita sifatida muhim ahamiyat kasb etadi.

 

Bugungi kunda korrupsiyaga qarshi kurashishda qonunchilik asoslari takomillashtirilmoqda. Biroq faqat jazolash mexanizmlari yetarli emas. Islomiy yondashuv esa insonning ichki dunyosini tarbiyalash orqali muammoning ildiziga ta’sir ko‘rsatadi.
Islomiy qadriyatlar bilan huquqiy tizim uyg‘unlashganda:
• jamiyatda halollik muhiti shakllanadi, 
• davlat boshqaruvida shaffoflik oshadi, 
• fuqarolarning huquqiy ong va madaniyati yuksaladi. 

Korrupsiyaga qarshi kurashishda islomiy axloqiy-huquqiy tamoyillar muhim o‘rin tutadi. Halollik, adolat, omonatdorlik va mas’uliyat kabi qadriyatlar jamiyatda sog‘lom muhitni shakllantirishga xizmat qiladi. Shu bois zamonaviy huquq tizimini ushbu qadriyatlar bilan uyg‘unlashtirish korrupsiyani kamaytirishda samarali yo‘l hisoblanadi. 
 

Muhammad Achilov,
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Buxoro viloyati vakilligi huquqshunosi