"Tinchlik, millatlar va dinlararo bag'rikenglik, Vatanni ardoqlash, oilani muqaddas sanash kabi g'oyalarni targ'ib qiluvchi dinimiz nomiga dog' tushurgan va butun jahon xalqlari nigohida islom dinini “terrorizm dini”ga aylantirishga xizmat qilayotgan va musulmonlarni islom tsivilizatsiyasi rivojiga qo'shgan tarixiy xizmatini yo'qqa chiqarayozgan soxta salafiylik XXI asrda musulmonlar boshiga kelgan eng katta musibat bo'ldi. Bu oqim ko'plab ulamolarning joniga qasd qilish, xudkushlik, tinch aholini qirib tashlash, voyaga etmagan bolalarni qo'liga qurol berish, olimlarni qadrsizlantirish kabi musulmonchilikka umuman to'g'ri kelmaydigan sifatlarga egaligi bilan musulmonlarni jahon hamjamiyati oldida qadrsizlanishiga xizmat qildi.
Soxta salafiylar “tasavvuf – bu kufr”, “mazhabga ergashish — shirk”, “vasila – shirk”, “Alloh taolo osmonda” kabi ko'plab fitnaga sabab bo'luvchi mavzular orqali o'sib kelayotgan yosh avlodning aqlini zaharlashga harakat qildilar va ozmi-ko'pmi jamiyatni parokanda qilish, olimlarni qadrsizlantirish va yoshlarni o'z yo'llariga og'dirish kabi jirkanch maqsadlarga erishishga intildilar. Salafiylarning “Alloh taolo osmonda” degan aqidaviy fitnasi musulmonlar orasida tafriqalanishni keltirib chiqarishga sabab bo'lgan mavzulardan biridir.
Risolat davriga nazar solinsa, Rasululloh alayhis-salom, u kishidan so'ng sahobai kiromlar musulmonlarga: “Alloh taolo yuqorida” deb e'tiqod qilinglar” deb buyurmaganliklari ko'zga tashlanadi. Chunki, u paytda musulmonlar orasida “Alloh taolo osmondami, erdami?” degan savol yoki qarashga o'rin yo'q edi. Chunki ular Alloh taoloni Qur'on va hadis asosida sodda va asosli tarzda tanir edilar hamda e'tiqoddan chalg'ituvchi aqidaviy masalalardan o'zlarini olib qochar edilar. Shuning uchun ham Hasan Basriy rahmatullohi alayh tavhid ilmida ilmiy suhbat qilmochi bo'lsalar, salohiyatsiz insonlarni suhbatdan chetlatar edilar.
Imom Ahmad rahmatullohi alayh aytadi: “Alloh taolo O'zini o'zi yoki Rasululloh vasf etgan narsa bilan sifatlanadi. Bunda Qur'on yoki hadisga qo'shimcha qilmaymiz. Alloh u ila vasf etilgan narsa shaksiz haq deb bilamiz. Shu bilan bir qatorda ” (Unga o'xshash biror narsa yo'q) deb e'tiqod qilamiz. Uning sifatlari va fe'llarini o'xshashi yo'q. Nuqson va yaratilganlikni anglatuvchi barcha narsadan Alloh azza va jalla pokdir.”.
Imom Shofe'iy Imom Molikdan naql qilgan rivoyatda, “Rasululloh ummatga istinjo o'rgatib, tavhidni ta'lim bermasliklari mumkin emas. U zot hadisda: “La ilaha illalloh” deyish bilan kishi musulmon bo'ladi deb aytganlar. Lekin biror hadisda Alloh taologa yuqori tomonni, ya'ni osmonni nisbatini berish tavhidga aloqador, deb aytilmagan” deydilar.
Imom Shofe'iy: “Aqlli kishiga Alloh taoloni biror narsaga o'xshatish harom va bu mavzuda chuqur ketish ham” deganlar. Sahoba va tobe'inlarning hayotiga nazar solinsa, aqida masalasida ular juda hassos bo'lganliklari ko'zga tashlanadi, ya'ni bu mavzuda ular o'zaro bahs qilmaganlar. Aqida bahsiga omi xalqni jalb qilmaganlar va minbarlarda nozik aqidaviy masalalarni mavzu sifatida gapirmaganlar. Soxta salafiylar esa, musulmonlar orasida mazhabsizlikni singdirish maqsadida o'z izdoshlariga birinchi kundanoq “Alloh taolo osmonda”, “vasila harom”, “Alloh taoloning qo'li, yuzi mavjud” kabi aqidaviy masalalarni tizimli bayon qilib keladilar. Holbuki, bu chin salaflarning yo'liga ziddir. Soxta salafiylarning “Alloh taolo osmonda” degan e'tiqodiy qarashlari haqida so'z yuritishdan oldin, ahli sunna val jamoaning e'tiqodini bayon qilish va musulmonlar e'tirofiga sazovar bo'lgan salafi solihlarning mavzu bo'yicha qarashlarini keltirib o'tish o'rinlidir. Zero, birinchi singdirilgan fikr, u qanday bo'lishidan qat'iy nazar o'quvchi ongiga albatta u yoki bu jihatdan ta'sir qiladi. Allox taolo yurtimizni eng kuchli va bilimli bulgan ertamiz kelajaklarini uzing asragin.
Mingbuloq tumani “Mulla Abduraxmon” jome
Masjidi imom xatibi: Sherzodbek Axmedov.
Alloh kimnidir O‘ziga do‘stlik sharafi bilan e’zozlabdimi, albatta, uning ko‘ziga dunyoni xunuk qilib qo‘yadi.
Hadisda marhamat etilibdi: “Biror bir qavm yo‘qki oralariga dunyo aralashib qolguday bo‘lsayu Alloh taolo shu sabab o‘rtalariga bug‘zu adovat solmagan bo‘lsa”.
Butun dunyo boyliklari Haq subhanahu va taolo nazdida pashshaning qanoticha qiymatga ega emas. Buni tushungan kishi biror bir Allohni tanigan solih odamni dunyoni tark etganligi sababli maqtab yurmaydi. Chunki barcha zohidlar hissasiga o‘sha “qanotcha” bo‘lgan dunyoning bir ko‘zga ko‘rinmas qismidangina voz kechish majburiyati tushgan xolos. Shunday arzimas, qimmatsiz narsadan voz kechganni maqtash, aslida o‘sha voz kechilgan narsaning, ya’ni dunyoning bahosini oshirgan, qadrini ulug‘lagan bo‘ladi. Haqning xizmatida bo‘lgan sodiq va xos xodimlar go‘yo bunday deydilarki, “Biz biror bir dunyo ahlini to o‘sha o‘ziga yetgan pashsha qanoti bo‘lagini tashlab, oyoqosti qilmagunicha Haq taolo dargohiga yo‘latmaymiz!”. Lekin dunyoni sevuvchilarning hech biri bunga jur’at etolmaydi.
Imom Sha’roniy quddisa sirruhu deydilar: “Bizdan bu dunyoning arzimas va vafosiz ekanligini ko‘ra olishligimizni va undan kechib abadiy hayot obodligi uchun intilishligimiz lozimligi haqida va’damizni olishgan. Ey, mening qadrdon do‘stim, sevimli og‘am, oladigan va chiqaradigan nafaslarimiz hammasi hisobli, uni endi oshishini va kamayishini hech iloji yuqdir. Bu dunyo abadiy hayotning ekinzoridir. Kim ekish vaqti yalqovlik qilsa, o‘rim (xirmon) vaqti qayg‘uda qoladi. Alloh taolo marhamat etadiki: “Har bir insonga o‘z qilganidan boshqa narsa yo‘q” (Najm surasi, 39-oyat).
Shuningdek, rizqu nasiba haqida ham Alloh bunday deydi: “Yer yuzida o‘rmalagan narsa borki, ularning rizqi Allohning zimmasidadir. U ularning turar joylarini ham, borar joylarini ham bilur. Hammasi ochiq-oydin kitobdadir”. (Hud surasi, 6-oyat).
Allohning biz uchun kafil va vakil bo‘lgan narsalarini qo‘lga kiritishda oshiqcha sa’yu harakat qilishimiz, aksincha buyurgan narsalarini talab qilish va bajarishda yalqovlik va beparvolik qilishimiz, ayni nodonlik va bema’nilikdir. Senga shu narsa aniq ma’lum bo‘lsinki, nafsoniy xohish va dunyo ishlari haqida tashvish chekkan odam bamisoli bir ilon tarbiyat qiluvchidirki oqibat uning zahridan o‘zi halok bo‘ladi. O‘tkinchi dunyo hayotiga mukkasidan ketib, oxiratini esidan chiqargan banda go‘yo bir anqigan o‘laksaga tashlangan it kabidir!
“Axloqus solihiyn” (Yaxshilar axloqi) kitobidan
Yo‘ldosh Eshbek, Davron Nurmuhammad
tarjimasi