"Tinchlik, millatlar va dinlararo bag'rikenglik, Vatanni ardoqlash, oilani muqaddas sanash kabi g'oyalarni targ'ib qiluvchi dinimiz nomiga dog' tushurgan va butun jahon xalqlari nigohida islom dinini “terrorizm dini”ga aylantirishga xizmat qilayotgan va musulmonlarni islom tsivilizatsiyasi rivojiga qo'shgan tarixiy xizmatini yo'qqa chiqarayozgan soxta salafiylik XXI asrda musulmonlar boshiga kelgan eng katta musibat bo'ldi. Bu oqim ko'plab ulamolarning joniga qasd qilish, xudkushlik, tinch aholini qirib tashlash, voyaga etmagan bolalarni qo'liga qurol berish, olimlarni qadrsizlantirish kabi musulmonchilikka umuman to'g'ri kelmaydigan sifatlarga egaligi bilan musulmonlarni jahon hamjamiyati oldida qadrsizlanishiga xizmat qildi.
Soxta salafiylar “tasavvuf – bu kufr”, “mazhabga ergashish — shirk”, “vasila – shirk”, “Alloh taolo osmonda” kabi ko'plab fitnaga sabab bo'luvchi mavzular orqali o'sib kelayotgan yosh avlodning aqlini zaharlashga harakat qildilar va ozmi-ko'pmi jamiyatni parokanda qilish, olimlarni qadrsizlantirish va yoshlarni o'z yo'llariga og'dirish kabi jirkanch maqsadlarga erishishga intildilar. Salafiylarning “Alloh taolo osmonda” degan aqidaviy fitnasi musulmonlar orasida tafriqalanishni keltirib chiqarishga sabab bo'lgan mavzulardan biridir.
Risolat davriga nazar solinsa, Rasululloh alayhis-salom, u kishidan so'ng sahobai kiromlar musulmonlarga: “Alloh taolo yuqorida” deb e'tiqod qilinglar” deb buyurmaganliklari ko'zga tashlanadi. Chunki, u paytda musulmonlar orasida “Alloh taolo osmondami, erdami?” degan savol yoki qarashga o'rin yo'q edi. Chunki ular Alloh taoloni Qur'on va hadis asosida sodda va asosli tarzda tanir edilar hamda e'tiqoddan chalg'ituvchi aqidaviy masalalardan o'zlarini olib qochar edilar. Shuning uchun ham Hasan Basriy rahmatullohi alayh tavhid ilmida ilmiy suhbat qilmochi bo'lsalar, salohiyatsiz insonlarni suhbatdan chetlatar edilar.
Imom Ahmad rahmatullohi alayh aytadi: “Alloh taolo O'zini o'zi yoki Rasululloh vasf etgan narsa bilan sifatlanadi. Bunda Qur'on yoki hadisga qo'shimcha qilmaymiz. Alloh u ila vasf etilgan narsa shaksiz haq deb bilamiz. Shu bilan bir qatorda ” (Unga o'xshash biror narsa yo'q) deb e'tiqod qilamiz. Uning sifatlari va fe'llarini o'xshashi yo'q. Nuqson va yaratilganlikni anglatuvchi barcha narsadan Alloh azza va jalla pokdir.”.
Imom Shofe'iy Imom Molikdan naql qilgan rivoyatda, “Rasululloh ummatga istinjo o'rgatib, tavhidni ta'lim bermasliklari mumkin emas. U zot hadisda: “La ilaha illalloh” deyish bilan kishi musulmon bo'ladi deb aytganlar. Lekin biror hadisda Alloh taologa yuqori tomonni, ya'ni osmonni nisbatini berish tavhidga aloqador, deb aytilmagan” deydilar.
Imom Shofe'iy: “Aqlli kishiga Alloh taoloni biror narsaga o'xshatish harom va bu mavzuda chuqur ketish ham” deganlar. Sahoba va tobe'inlarning hayotiga nazar solinsa, aqida masalasida ular juda hassos bo'lganliklari ko'zga tashlanadi, ya'ni bu mavzuda ular o'zaro bahs qilmaganlar. Aqida bahsiga omi xalqni jalb qilmaganlar va minbarlarda nozik aqidaviy masalalarni mavzu sifatida gapirmaganlar. Soxta salafiylar esa, musulmonlar orasida mazhabsizlikni singdirish maqsadida o'z izdoshlariga birinchi kundanoq “Alloh taolo osmonda”, “vasila harom”, “Alloh taoloning qo'li, yuzi mavjud” kabi aqidaviy masalalarni tizimli bayon qilib keladilar. Holbuki, bu chin salaflarning yo'liga ziddir. Soxta salafiylarning “Alloh taolo osmonda” degan e'tiqodiy qarashlari haqida so'z yuritishdan oldin, ahli sunna val jamoaning e'tiqodini bayon qilish va musulmonlar e'tirofiga sazovar bo'lgan salafi solihlarning mavzu bo'yicha qarashlarini keltirib o'tish o'rinlidir. Zero, birinchi singdirilgan fikr, u qanday bo'lishidan qat'iy nazar o'quvchi ongiga albatta u yoki bu jihatdan ta'sir qiladi. Allox taolo yurtimizni eng kuchli va bilimli bulgan ertamiz kelajaklarini uzing asragin.
Mingbuloq tumani “Mulla Abduraxmon” jome
Masjidi imom xatibi: Sherzodbek Axmedov.
Mazkur festivalda dunyoning 40 dan ortiq mamlakatidan audiovizual loyihalar ishtirok etdi. “Turistik xizmat” (Tourism Service) nominatsiyasidagi ushbu mukofot “Oskar” mukofoti sovrindori Ben Kingsli ishtirok etgan “Ma’rifat aks-sadosi” filmiga topshirildi.
O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi — O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning mega formatdagi loyihasi bo‘lib, islom sivilizatsiyasining ilmiy, ma’naviy va madaniy merosini o‘rganish, saqlash hamda dunyoga namoyish etishga qaratilgan.
Terres festivalining oltin mukofoti “Ma’rifat aks-sadosi” filmining xalqaro muvaffaqiyatlarini davom ettirdi. Film 2026 yilda New York Festivals hamda Kann korporativ media va televideniye festivali finalistiga aylangan, Belgraddagi SILKFEST 26 festivalida e’tirof etilgan va keyinroq Ispaniyada Terres oltin mukofotiga ega bo‘ldi. Ushbu loyiha O‘zbekistonni tarixiy xotira, ilm-fan, madaniyat va ma’rifat maskani sifatida namoyon etib, islom sivilizatsiyasining insoniyat tafakkuri rivojiga qo‘shgan hissasini ochib beradi.
Terres Travel Festival mamlakatlar va hududlarning turistik salohiyatini namoyon etadigan, ularning madaniy merosiga qiziqish uyg‘otadigan hamda xalqaro auditoriyani sayohat qilishga ilhomlantiradigan loyihalarni e’tirof etadi. Ushbu kontekstda “Ma’rifat aks-sadosi” filmi O‘zbekistonni nafaqat sayyohlik yo‘nalishi, balki tarix, madaniyat, ilm-fan va ma’naviy meros tutashgan buyuk olimlar, mutafakkirlar va kashfiyotlar zamini sifatida namoyon etadi.
Loyihada afsonaviy Ben Kingslining ishtiroki alohida o‘rin egallaydi. Aktyor “Gandi” filmidagi roli uchun “Oskar” mukofotiga sazovor bo‘lgan va jahon auditoriyasiga “Tabib” (The Physician) tarixiy dramasidagi Abu Ali ibn Sino (Avitsenna) obrazi orqali yaxshi tanish. “Ma’rifat aks sadosi” filmida Kingsli O‘zbekistonning yetuk olim va mutafakkirlariga murojaat qilib, ilm-fan, ta’lim, madaniyat va insoniyat tafakkuri rivojiga salmoqli hissa qo‘shgan islom sivilizatsiyasi haqida hikoya qiladi.
Terres oltin mukofoti O‘zbekiston islom sivilizatsiyasi markazining xalqaro yutuqlari qatorini boyitdi. 2026 yilda u Ginnesning rekordlar kitobiga “Islom sivilizatsiyasining eng yirik muzeyi” sifatida rasman kiritildi, TURKSOY esa uni “Turk dunyosining eng yaxshi muzeyi” deb tan oldi. 2025 yilda Markaz Yevropaning nufuzli “Prix Avicenne 2025” (Avitsenna mukofoti) bilan taqdirlangan mukofotini qo‘lga kiritgan edi. Bunga qo‘shimcha ravishda, Singapurda o‘tkazilgan Butunjahon halol turizm sammitida u “Yilning islomiy meros obyekti” mukofoti bilan taqdirlandi.
Terres Travel Festival Kataloniyaning Tortosa shahrida o‘tkaziladi va sayohatlar, turizm, madaniyat hamda hududlar haqidagi filmlarga bag‘ishlanadi. Festival CIFFT — Turizm filmlari festivallari xalqaro qo‘mitasining rasmiy a’zosi hisoblanadi. Mukofotlangan ishlar CIFFT Ranking – World’s Best Tourism Films reytingida ishtirok etadi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati