"Tinchlik, millatlar va dinlararo bag'rikenglik, Vatanni ardoqlash, oilani muqaddas sanash kabi g'oyalarni targ'ib qiluvchi dinimiz nomiga dog' tushurgan va butun jahon xalqlari nigohida islom dinini “terrorizm dini”ga aylantirishga xizmat qilayotgan va musulmonlarni islom tsivilizatsiyasi rivojiga qo'shgan tarixiy xizmatini yo'qqa chiqarayozgan soxta salafiylik XXI asrda musulmonlar boshiga kelgan eng katta musibat bo'ldi. Bu oqim ko'plab ulamolarning joniga qasd qilish, xudkushlik, tinch aholini qirib tashlash, voyaga etmagan bolalarni qo'liga qurol berish, olimlarni qadrsizlantirish kabi musulmonchilikka umuman to'g'ri kelmaydigan sifatlarga egaligi bilan musulmonlarni jahon hamjamiyati oldida qadrsizlanishiga xizmat qildi.
Soxta salafiylar “tasavvuf – bu kufr”, “mazhabga ergashish — shirk”, “vasila – shirk”, “Alloh taolo osmonda” kabi ko'plab fitnaga sabab bo'luvchi mavzular orqali o'sib kelayotgan yosh avlodning aqlini zaharlashga harakat qildilar va ozmi-ko'pmi jamiyatni parokanda qilish, olimlarni qadrsizlantirish va yoshlarni o'z yo'llariga og'dirish kabi jirkanch maqsadlarga erishishga intildilar. Salafiylarning “Alloh taolo osmonda” degan aqidaviy fitnasi musulmonlar orasida tafriqalanishni keltirib chiqarishga sabab bo'lgan mavzulardan biridir.
Risolat davriga nazar solinsa, Rasululloh alayhis-salom, u kishidan so'ng sahobai kiromlar musulmonlarga: “Alloh taolo yuqorida” deb e'tiqod qilinglar” deb buyurmaganliklari ko'zga tashlanadi. Chunki, u paytda musulmonlar orasida “Alloh taolo osmondami, erdami?” degan savol yoki qarashga o'rin yo'q edi. Chunki ular Alloh taoloni Qur'on va hadis asosida sodda va asosli tarzda tanir edilar hamda e'tiqoddan chalg'ituvchi aqidaviy masalalardan o'zlarini olib qochar edilar. Shuning uchun ham Hasan Basriy rahmatullohi alayh tavhid ilmida ilmiy suhbat qilmochi bo'lsalar, salohiyatsiz insonlarni suhbatdan chetlatar edilar.
Imom Ahmad rahmatullohi alayh aytadi: “Alloh taolo O'zini o'zi yoki Rasululloh vasf etgan narsa bilan sifatlanadi. Bunda Qur'on yoki hadisga qo'shimcha qilmaymiz. Alloh u ila vasf etilgan narsa shaksiz haq deb bilamiz. Shu bilan bir qatorda ” (Unga o'xshash biror narsa yo'q) deb e'tiqod qilamiz. Uning sifatlari va fe'llarini o'xshashi yo'q. Nuqson va yaratilganlikni anglatuvchi barcha narsadan Alloh azza va jalla pokdir.”.
Imom Shofe'iy Imom Molikdan naql qilgan rivoyatda, “Rasululloh ummatga istinjo o'rgatib, tavhidni ta'lim bermasliklari mumkin emas. U zot hadisda: “La ilaha illalloh” deyish bilan kishi musulmon bo'ladi deb aytganlar. Lekin biror hadisda Alloh taologa yuqori tomonni, ya'ni osmonni nisbatini berish tavhidga aloqador, deb aytilmagan” deydilar.
Imom Shofe'iy: “Aqlli kishiga Alloh taoloni biror narsaga o'xshatish harom va bu mavzuda chuqur ketish ham” deganlar. Sahoba va tobe'inlarning hayotiga nazar solinsa, aqida masalasida ular juda hassos bo'lganliklari ko'zga tashlanadi, ya'ni bu mavzuda ular o'zaro bahs qilmaganlar. Aqida bahsiga omi xalqni jalb qilmaganlar va minbarlarda nozik aqidaviy masalalarni mavzu sifatida gapirmaganlar. Soxta salafiylar esa, musulmonlar orasida mazhabsizlikni singdirish maqsadida o'z izdoshlariga birinchi kundanoq “Alloh taolo osmonda”, “vasila harom”, “Alloh taoloning qo'li, yuzi mavjud” kabi aqidaviy masalalarni tizimli bayon qilib keladilar. Holbuki, bu chin salaflarning yo'liga ziddir. Soxta salafiylarning “Alloh taolo osmonda” degan e'tiqodiy qarashlari haqida so'z yuritishdan oldin, ahli sunna val jamoaning e'tiqodini bayon qilish va musulmonlar e'tirofiga sazovar bo'lgan salafi solihlarning mavzu bo'yicha qarashlarini keltirib o'tish o'rinlidir. Zero, birinchi singdirilgan fikr, u qanday bo'lishidan qat'iy nazar o'quvchi ongiga albatta u yoki bu jihatdan ta'sir qiladi. Allox taolo yurtimizni eng kuchli va bilimli bulgan ertamiz kelajaklarini uzing asragin.
Mingbuloq tumani “Mulla Abduraxmon” jome
Masjidi imom xatibi: Sherzodbek Axmedov.
Islom sivilizatsiyasi markazida diniy soha vakillari uchun tashkil etilgan o‘quv-seminarda ajdodlar ilmiy merosi, Qur’oni karim qiroati va tajvid ilmiga oid bilimlar amaliy mashg‘ulotlar bilan mustahkamlandi. Unda ishtirok etgan imomlar Markazda olgan saboqlarini o‘zlari faoliyat yuritayotgan masjidlarda ham targ‘ib etish, tarixiy merosni o‘rganish bilan cheklanmay, uning ma’rifiy ahamiyatini jamoatchilikka yetkazish zarurligini ta’kidladi, xabar bermoqda iccu.uz.
O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi va Imom Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi hamkorligida «Uchinchi Renessans chorrahasi» dasturi doirasida navbatdagi o‘quv-seminar tashkil etildi.
Mashg‘ulotlarda Din ishlari bo‘yicha qo‘mita huzuridagi Diniy-ma’rifiy sohada malaka oshirish va qayta tayyorlash instituti tinglovchilari ishtirok etdi.
Dastur tarixiy va diniy-ma’rifiy bilimlarni uyg‘unlashtirish, soha vakillarini ajdodlar ilmiy merosi bilan yaqindan tanishtirish hamda ularning kasbiy bilim va ko‘nikmalarini mustahkamlashga qaratildi.
Ishtirokchilar dastlab Islom sivilizatsiyasi markazi ekspozitsiyalari bilan tanishdi. Ularga Movarounnahrdan yetishib chiqqan buyuk allomalarning ilm-fan, madaniyat va islom sivilizatsiyasi taraqqiyotiga qo‘shgan hissasi, tarixiy qo‘lyozmalar hamda noyob madaniy meros namunalari haqida ma’lumot berildi.
O‘quv-seminarning asosiy qismlaridan biri Qur’oni karimni to‘g‘ri tilovat qilish va tajvid qoidalarini chuqur o‘zlashtirishga bag‘ishlandi.
Shayx Alijon qori Fayzulloh Maxdum o‘g‘li «Qiroat va tajvid ilmi» mavzusida mashg‘ulot o‘tkazib, Qur’oni karim tilovatining o‘ziga xos jihatlari, harflarni to‘g‘ri talaffuz qilish, qiroat qoidalariga amal etish va diniy bilimlarni muntazam takomillashtirish masalalarini tushuntirdi.
Mashg‘ulotlar ishtirokchilarga o‘z bilimlarini mustahkamlash, tajribali ustoz bilan bevosita muloqot qilish va qiroat ilmiga oid muhim masalalar yuzasidan fikr almashish imkonini berdi.
Seminar ishtirokchilari Islom sivilizatsiyasi markazidagi ta’limiy muhit va mashg‘ulotlardan olgan taassurotlarini baham ko‘rar ekan, bu yerda o‘rganilgan bilimlarni amaliyotga tatbiq etish muhimligini ta’kidladi.
Jumladan, Toshkent shahri Uchtepa tumanidagi Hazrati Umar jome masjidi imom-xatibi Muhammadali Fazliddin Markazning vazifasi faqat tarixiy yodgorliklar va noyob eksponatlarni namoyish etish bilan cheklanmasligini qayd etdi.
Uning fikricha, buyuk allomalar merosini o‘rganish insonni ilm olishga, o‘z ustida ishlashga va egallagan bilimlarini boshqalar bilan baham ko‘rishga undashi lozim.
«Islom sivilizatsiyasi markazini faqat muzey sifatida qabul qilmaslik kerak. Bu yerdagi asosiy maqsad — ajdodlarimizning ilm yo‘lidagi xizmatlarini ko‘rsatish, ularning merosi orqali bugungi avlodni ma’rifatga undashdir. Bu maskanga kelgan har bir inson buyuk allomalarimiz butun hayotini ilmga bag‘ishlaganini anglaydi. Biz ham ular bilan faxrlanish bilangina cheklanmay, ularning ilmiy an’analarini davom ettirishga intilishimiz zarur.
Shayx Alijon qori Fayzulloh Maxdum o‘g‘lining qiroat va tajvid ilmiga bag‘ishlangan suhbatidan ham katta ilhom oldik. Bu dars Qur’onga bo‘lgan shavqimiz va muhabbatimizni yanada oshirdi. Bugungi mashg‘ulotlardan olgan eng muhim xulosalarimizdan biri — yoshimiz va kasbimizdan qat’i nazar, doimo ilm olishga intilishimiz kerakligidir. Eng muhimi, o‘rganganlarimizni avvalo oilamizdan boshlab hayotga tatbiq etishimiz, keyin esa jamiyatga yetkazishimiz lozim. Shundagina ma’rifatning samarasi kengroq namoyon bo‘ladi», — dedi Muhammadali Fazliddin.
Mazkur fikrni Toshkent shahridagi Rakat jome masjidi noib imomi Ahror Rahmonov ham qo‘llab-quvvatladi. Uning ta’kidlashicha, Markazdagi mashg‘ulotlar diniy soha vakillariga nafaqat tarixiy bilimlarini boyitish, balki o‘z faoliyatida foydalanish mumkin bo‘lgan yangi ma’lumot va tajribalarni o‘zlashtirish imkonini bermoqda.
«Prezidentimiz tashabbusi bilan bunyod etilgan ushbu ulug‘ maskanda har bir bo‘limning o‘ziga xos o‘rni bor. Bu yerda nafaqat tarixiy merosimiz bilan tanishamiz, balki ta’lim va ma’rifatga qaratilgan e’tiborni ham yaqqol ko‘ramiz. Ustozlarimizning suhbatlari va mashg‘ulotlaridan katta foyda olmoqdamiz. Eng muhimi, bu yerda olgan bilimlarimizni o‘zimiz xizmat qilayotgan masjidlarda ham yetkazishga, ularning jamiyat uchun manfaatli bo‘lishiga harakat qilamiz», — dedi Ahror Rahmonov.
«Uchinchi Renessans chorrahasi» dasturi doirasidagi mazkur uchrashuv ham tarixiy merosni o‘rganishni zamonaviy ta’lim va kasbiy malaka oshirish jarayoni bilan bog‘lashga qaratilgan.
Shu tariqa, Islom sivilizatsiyasi markazida tashkil etilayotgan ma’rifiy mashg‘ulotlar ajdodlar merosini namoyish etishdan uni chuqur anglash va jamoatchilikka yetkazish sari muhim o‘quv maydoni vazifasini bajarmoqda.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati