"Tinchlik, millatlar va dinlararo bag'rikenglik, Vatanni ardoqlash, oilani muqaddas sanash kabi g'oyalarni targ'ib qiluvchi dinimiz nomiga dog' tushurgan va butun jahon xalqlari nigohida islom dinini “terrorizm dini”ga aylantirishga xizmat qilayotgan va musulmonlarni islom tsivilizatsiyasi rivojiga qo'shgan tarixiy xizmatini yo'qqa chiqarayozgan soxta salafiylik XXI asrda musulmonlar boshiga kelgan eng katta musibat bo'ldi. Bu oqim ko'plab ulamolarning joniga qasd qilish, xudkushlik, tinch aholini qirib tashlash, voyaga etmagan bolalarni qo'liga qurol berish, olimlarni qadrsizlantirish kabi musulmonchilikka umuman to'g'ri kelmaydigan sifatlarga egaligi bilan musulmonlarni jahon hamjamiyati oldida qadrsizlanishiga xizmat qildi.
Soxta salafiylar “tasavvuf – bu kufr”, “mazhabga ergashish — shirk”, “vasila – shirk”, “Alloh taolo osmonda” kabi ko'plab fitnaga sabab bo'luvchi mavzular orqali o'sib kelayotgan yosh avlodning aqlini zaharlashga harakat qildilar va ozmi-ko'pmi jamiyatni parokanda qilish, olimlarni qadrsizlantirish va yoshlarni o'z yo'llariga og'dirish kabi jirkanch maqsadlarga erishishga intildilar. Salafiylarning “Alloh taolo osmonda” degan aqidaviy fitnasi musulmonlar orasida tafriqalanishni keltirib chiqarishga sabab bo'lgan mavzulardan biridir.
Risolat davriga nazar solinsa, Rasululloh alayhis-salom, u kishidan so'ng sahobai kiromlar musulmonlarga: “Alloh taolo yuqorida” deb e'tiqod qilinglar” deb buyurmaganliklari ko'zga tashlanadi. Chunki, u paytda musulmonlar orasida “Alloh taolo osmondami, erdami?” degan savol yoki qarashga o'rin yo'q edi. Chunki ular Alloh taoloni Qur'on va hadis asosida sodda va asosli tarzda tanir edilar hamda e'tiqoddan chalg'ituvchi aqidaviy masalalardan o'zlarini olib qochar edilar. Shuning uchun ham Hasan Basriy rahmatullohi alayh tavhid ilmida ilmiy suhbat qilmochi bo'lsalar, salohiyatsiz insonlarni suhbatdan chetlatar edilar.
Imom Ahmad rahmatullohi alayh aytadi: “Alloh taolo O'zini o'zi yoki Rasululloh vasf etgan narsa bilan sifatlanadi. Bunda Qur'on yoki hadisga qo'shimcha qilmaymiz. Alloh u ila vasf etilgan narsa shaksiz haq deb bilamiz. Shu bilan bir qatorda ” (Unga o'xshash biror narsa yo'q) deb e'tiqod qilamiz. Uning sifatlari va fe'llarini o'xshashi yo'q. Nuqson va yaratilganlikni anglatuvchi barcha narsadan Alloh azza va jalla pokdir.”.
Imom Shofe'iy Imom Molikdan naql qilgan rivoyatda, “Rasululloh ummatga istinjo o'rgatib, tavhidni ta'lim bermasliklari mumkin emas. U zot hadisda: “La ilaha illalloh” deyish bilan kishi musulmon bo'ladi deb aytganlar. Lekin biror hadisda Alloh taologa yuqori tomonni, ya'ni osmonni nisbatini berish tavhidga aloqador, deb aytilmagan” deydilar.
Imom Shofe'iy: “Aqlli kishiga Alloh taoloni biror narsaga o'xshatish harom va bu mavzuda chuqur ketish ham” deganlar. Sahoba va tobe'inlarning hayotiga nazar solinsa, aqida masalasida ular juda hassos bo'lganliklari ko'zga tashlanadi, ya'ni bu mavzuda ular o'zaro bahs qilmaganlar. Aqida bahsiga omi xalqni jalb qilmaganlar va minbarlarda nozik aqidaviy masalalarni mavzu sifatida gapirmaganlar. Soxta salafiylar esa, musulmonlar orasida mazhabsizlikni singdirish maqsadida o'z izdoshlariga birinchi kundanoq “Alloh taolo osmonda”, “vasila harom”, “Alloh taoloning qo'li, yuzi mavjud” kabi aqidaviy masalalarni tizimli bayon qilib keladilar. Holbuki, bu chin salaflarning yo'liga ziddir. Soxta salafiylarning “Alloh taolo osmonda” degan e'tiqodiy qarashlari haqida so'z yuritishdan oldin, ahli sunna val jamoaning e'tiqodini bayon qilish va musulmonlar e'tirofiga sazovar bo'lgan salafi solihlarning mavzu bo'yicha qarashlarini keltirib o'tish o'rinlidir. Zero, birinchi singdirilgan fikr, u qanday bo'lishidan qat'iy nazar o'quvchi ongiga albatta u yoki bu jihatdan ta'sir qiladi. Allox taolo yurtimizni eng kuchli va bilimli bulgan ertamiz kelajaklarini uzing asragin.
Mingbuloq tumani “Mulla Abduraxmon” jome
Masjidi imom xatibi: Sherzodbek Axmedov.
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Hojilarimizga vatanga qaytish oldidan navbatdagi ma’ruzamni qilib, xonamga qaytib keldim. Suhbatdan so‘ng hamxonam, fizika-matematika fanlari nomzodi (PhD), ustoz Xayrulla Rahmatullayevich Shamatov shunday bir mulohazani aytib qoldilarki, uni eshitib o‘rnimdan turib ketdim.
Darhaqiqat, ba’zan bir raqam minglab so‘zlar ochib bera olmaydigan haqiqatlarni ifoda qilib beradi.
Bu yil O‘zbekistondan haj safariga kelish baxti 15 ming nafardan ortiq ziyoratchi uchun nasib etdi. Endi bir lahza tasavvur qiling.
Yurtimiz aholisi bugun qariyb 40 million nafar. Agar shartli ravishda ularning 15 million nafari haj qilish imkoniyatiga ega deb hisoblasak va har yili 15 ming nafardan ziyoratchi kelib tursa, bu insonlarning barchasiga haj nasib etishi uchun taxminan bir ming yil vaqt kerak bo‘lar ekan.
O‘n asr... Bir ming yil...
Bugundan orqaga nazar tashlasangiz, bu muddat bizni Imom Buxoriy rahmatullohi alayh yashagan davrlarga olib boradi.
Demak, aynan Sizga shu yil, shu fasl, shu kunlarda Alloh taoloning mehmoni bo‘lish nasib etgani oddiy voqea emas.
Bu millionlar ichidan qilingan tanlovdir!
Qaysidir ma’noda – mo‘jiza!
Bugun Siz haj ibodatini ado etdingiz!
Bugun Siz Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning hujrai saodatlari oldida salom va salavotlar aytdingiz!
Bugun Siz Ka’bani ko‘rib turibsiz!
Bugun Siz Masjidul Haromda namoz o‘qiyapsiz!
Bugun Siz Rasululloh sollallohu alayhi vasallam yurgan, Qur’on oyatlari nozil bo‘lgan ikki muborak zaminda qadam bosib turibsiz!
Bugun Siz ikki Harami sharif azonlarini o‘z qulog‘ingiz bilan eshityapsiz!
Holbuki, shu orzu bilan yashab, unga yeta olmay dunyodan o‘tgan qanchadan-qancha insonlar bor...
Shuning uchun ham haj safari inson hayotidagi oddiy safar emas.
U qalbni o‘zgartirish uchun berilgan imkoniyatdir!
U tavba uchun ochilgan eshikdir!
U yangi hayot sari yo‘llanma beruvchi ilohiy chaqiriqdir!
Nabiy alayhissalom mabrur hajning mukofoti jannatdan boshqa narsa emasligini bashorat qilganlar.
Endi bir o‘ylab ko‘raylik: mukofoti jannat bo‘lgan amalni ado eta turib, inson hali ham g‘azabini tark etmasa, tilini yomon so‘zdan saqlamasa, odamlarni ranjitishdan qaytmasa, vaqtlarini bozor kezish va behuda mashg‘ulotlarga sarflab yursa, bu ulug‘ ne’matning qadrini qay darajada anglagan bo‘ladi?
Haj – Ka’bani ko‘rish emas, qalbni uyg‘otishdir!
Haj – Makkaga kelish emas, Allohga qaytishdir!
Haj – safarning tugashi emas, yangi hayotning boshlanishidir!
Shunday ekan, bu muborak kunlarning har bir nafasini g‘animat bilib, Alloh bizga nasib etgan bu beqiyos imkoniyatning qadriga yetaylik.
Zero, ba’zi insonlar bu yerga kelish uchun yillar emas, asrlar navbatida turibdi...
Alloh taolo hajimizni haji mabrur, sa’y-harakatlarimizni mashkur, gunohlarimizni mag‘fur, duolarimizni maqbul aylasin.
Omiyn.
Nurali domla MAVLANOV,
“Haj-2026” mavsumi Toshkent viloyati 12-guruh ziyoratchilari rahbari, Toshkent tumani “Ko‘k Terak” jome masjidi imom-xatibi,
O‘zbekiston xalqaro islomshunoslik akademiyasi tayanch doktoranti.
2 iyun, 2026 yil, Makka