Alloh taolo dunyo hayotida insoniyatni behisob ne'mat lar bilan rizqlantirganki, uning sanog'iga etib bo'lmasligi xaqida Qur'oni karimda shunday bayon qilingan:
«Sizlarga barcha so'ragan narsalaringizdan ato etdi. Agar Allohning ne'matini sanasangizlar, sanog'iga etolmaysiz. Haqiqatan, inson o'ta zolim va juda noshukrdir» (Ibrohim, 34). Ba'zi kishilar ne'mat so'zining ma'nosini juda tor doirada tushunadilar. Biror orzu umidlari amalga oshishini, har kim ham etisha olmaydigan narsalarni qo'lga kiritishni, jumladan, katta mol-dunyo, farzand, biror mansab-martaba va shunga o'xshash orzu havaslarga erishishnigina ne'mat deb biladilar. Suv, havo, tan sog'lik, el-yurt tinchligi kabi, inson hayotining asosi bo'lgan bu narsalarga beparvo qarab, go'yo bular o'z-o'zidan paydo bo'lib qolgan tabiiy holat deb o'ylaydilar.
Holbuki, kishining dunyo va oxirati uchun manfaat etkazadigan narsalar borki, ularning barchasi ne'mat hisoblanib, dinimiz bizlarni uning qadriga etib yashashga buyuradi, zero ne'matning qadrini bilish, uni e'zozlash ne'mat beruvchi «Mun'im» (Alloh)ning qadriga etish va shukrini ado etish demakdir.
Payg'ambar alayhissalom hadislarining birida: «Qaysi biringiz tongda uyqudan uyyunganda oilasi tinch, tani cog' va uyida bir kunlik eguligi bo'lsa, bilsinki, unda dunyodagi barcha ne'matlar mujassam ekan», deb ne'matni keng ma'noda tushunish lozimligiga ishora kilganlar.Ne'mat moddiy va ma'naviy bo'lib, yuqorida sanab o'tganlarimiz moddiy ne'matlar jumlasiga kiradi. Ma'naviy ne'matlar esa imon, islom, akd, hurriyat, tinchlik kabi ko'zga ko'rinmaydigan, biroq moddiy ne'matlarga qaraganda qadrliroq narsalardan iboratdir.
Ne'mat ning bardavom bo'lishi, uning shukri ado etilishiga bog'liqdir. Alloh taolo Qur'oni karimda ta'kidlab shunday marxamat qilgan:»Qasamki, agar (bergan ne'matlarimga) shukr qilsan-giz, albatta (ularni yanada) ziyoda qilurman. Bordi-yu noshukrchilik qilsangiz, albatta, azobim (ham) juda qattikdir» (Ibrohim, 7).Ne'matning salmog'iga yarasha shukr lozimdir. Ba'zi ne'matlarning shukri tilda «alhamdu lilloh» deyish bilan ado bo'lsa, boshka xil ne'matlar ham borki, ular ning shukrini ado etishda til bilan aytilgan hamdning o'zi kifoya qilmaydi, balki bularga amaliy shukr darkor. Masalan, namoz, ro'za kabi ibodatlarni ado qilish tan sog'liqning shukri bo'lsa, imon va islom ne'matining shukri farzandlarimizni imon-e'tiqodli, halo, pok qilib voyaga etkazishdir.
Ne'matlarning eng sarasi bo'lmish mustaqillikni tinchlik amaliy shukri esa yoshlarimizni vatanga muhabbatli qilib tarbiyalash, desak mubolag'a bo'lmaydi. Tinchlikning qadrini turli o'lkalarda bo'lib turgan qo'poruvchilik harakatlarini, odamlarning notinch holatlarini ko'z o'ngiga keltirgan odamgina chuqur his kila oladi. U erdagi odamlar ning ko'ngliga ibodat qilish u yoqda tursin hatto eb-ichish ham sig'maydi. Bas shunday ekan, ma'naviy ne'mat ning shukrini doim ado etib turmog'imiz lozim. Inson berilgan bu ne'matlarga qay darajada shukr qilgan yoki qilmagani haqida qiyomat kunida albatta so'raladi. Rasululloh (s.a.v.) bir hadisda: «Alloh taolo qiyomat kunida bandasidan: «Taningni sog' qilib qo'ymaganmi-dim? Seni muzdak suv bilan qondirmaganmidim…?», deb so'raydi», deganlar (Imom Termiziy rivoyati). Boshqa bir hadisda: «Odam bolasi qiyomat kunida to besh narsadan so'ralmaguncha joyidan jilmaydi: umrida nima ishlar qilgani, yoshlik davrini qanday o'tkazgani, molini qaysi yo'l bilan topib, qayerga sarf qilgani va nihoyat bilganlariga qay darajada amal qilgani»,deb marhamat qilganlar. Ne'matni Allohdan deb bilish kishini Allohga yana ham yaqinlashishga, unga taqarrub hosil qilishga undaydi. Aksincha, tinchlik shukri ado etilmagan ne'mat esa insonga ofat keltiradi.
Dinimiz kishilarini tinchlikni asrash va barqarorlikni ta'minlash yo'lida xamjixatlik va birdamlik bilan xarakat qilishimiz kerak.
Sohibjon Kamalov,
Mingbuloq tumani "Mulla toji Ahmad" jome masjidi imom noibi
Bismillahir Rohmanir Rohiym
#Mustaqillikning 35 yilligi
Mustaqilligimizning 35 yillik to‘yi yaqinlashib, joylarda bayram shukuhi keza boshladi. Bundan dilda shukronalik hissi ortmoqda.
Tarixga nazar tashlansa, hamma davrda ham davlatning rivojlanishi, taraqqiy topishi jamiyatning farovon va osoyishta hayot kechirishiga bog‘liqligi ayon bo‘ladi.
Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam tinchlik-xotirjamlik eng katta ne’mat ekanligini ta’kidlab, bunday deganlar: “Ikki ne’mat borki, ko‘pchilik insonlar uning qadriga yetmaydi. Ular xotirjamlik va sihat-salomatlik” (Imom Buxoriy rivoyati).
Demak, tinchlik va xotirjamlik Alloh ta’oloning behisob bo‘lgan buyuk ilohiy ne’matlaridan. Shunday ekan, tinchlikning qadriga yetib, uning shukrini ado etish insonning burchlaridandir. Zero, hayotning bir maromda davom etishi, Haq taolo buyurgan ishlar xotirjam ado etilishi uchun ham osoyishtalik lozim bo‘ladi. Alloh taolo ham: “Ey, imon keltirganlar! Yoppasiga tinchlik ishiga kirishingiz!” deya buyuradi (Baqara surasi, 208-oyat). Tinchlik, salimlik mavzusi o‘ta muhim bo‘lgani bois Qur’oni karim oyatlaridan o‘rin olgan. Zotan, arab tilidagi “salm”, “silm”, “salom”, va “islom” so‘zlari bir o‘zakdan chiqqan, turli ma’nodagi so‘zlar bo‘lsada, aynan bir maqsadga yo‘naltirilgandir.
Bandaga berilgan ne’matlarning qadriga yetishda va uni asrashda, bizga payg‘amlarlarning otasi bo‘lgan, Ibrohim alayhissalom o‘rnak bo‘lib kelgan. U zot o‘z davrida Makkaga tinchlik, uning ahliga rizq so‘ragani so‘zimizning yorqin misolidir: “Ibrohim: “Ey, Rabbim, bu (Makka)ni tinchlik shahri qilgin va uning aholisidan Allohga va oxirat kuniga ishonuvchilarga (turli) mevalardan rizq qilib bergin” dedi” (Baqara surasi,126-oyat).
Alloh taolo bu orqali Rasululloh sollallohu alayhi va sallamni o‘tgan payg‘ambarlar hayotidan xabardor qilish barobarida, ular so‘ragan narsalarni ham bildirib, shunga chaqirgan.
Bu ne’atlar bardavom bo‘lishi uchun ham insondan shukr va qadrlash talab etiladi. Tinchlik hukm surib turgan joyga yana tinchlik so‘rab duo qilish esa, muqaddas dinimiz buyuradigan ishlardan. Shunday ekan, inson kim bo‘lishidan qat’iy nazar, o‘zi yashab turgan, Alloh ne’mat qilib bergan Vatani, uning zilol suvlari, havosi, nozi ne’matlari va boshqa barcha sharoitlariga shukr qilib, uni ziyoda bo‘lishini so‘rab duo qilishi lozim.
Bugun dunyoda tinchligi, xotirjamligini yo‘qotganlar qancha. Bularni ko‘rib, eshitib turganlar ibrat olib, xulosalar chiqarib, o‘zlari uchun in’om qilingan tinchlik va xotirjamlikni qadrlab, asrab avaylashi lozim.
Yurtimizda hukm surayotgan tinchlik, xotirjamlikni saqlash, uni turli xil g‘arazli xuruj, hamlalardan, fitna va bo‘htonlardan himoya qilish, g‘arzli va manfur kimsalarning makrlariga uchmasdan, yosh avlodni ham ulardan xabardor qilib, islom ta’limotining ezgu g‘oyalarini keng targ‘ib etish har birimizning burchimizdir. Bu xususida Alloh taolo bunday degan: “Ezgulik va taqvo (yo‘li)da hamkorlik qilingiz, gunoh va adovat (yo‘li)da hamkorlik qilmangiz! Allohdan qo‘rqingiz! Albatta, Alloh azobi qattiq zotdir” (Moida surasi, 2-oyat).
Xulosa qiladigan bo‘lsak, dinimizning tinchlik va xotirjamlikka bo‘lgan e’tibori nechog‘lik katta, hamda bag‘rikenglik uning negizi ekani yaqqol namoyon bo‘ladi. Inson o‘zidagi ne’matning qadrini uning ustida mulohaza yuritish, shu ne’matdan o‘zgalar ham bahramand yoki bebahra ekanini o‘ylab ko‘rish bilan biladi. Bu esa Allohga yanada ko‘proq shukr qilishga undaydi.
Ne’matning bardavom bo‘lishi, uning shukri ado etilishiga ham bog‘liq. Yoshi ulug‘ nuroniy otaxon va onaxonlarimiz ushbu ikki ulug‘ ne’matning mustahkamligini so‘rab duo qilishlari shundan. Alloh taolo yurtimiz tinchligi va xotirjamligini barqaror, bardavom, xalqimiz hayotini bundan-da farovon qilsin.
Isomiddin AHROROV