Yurtimiz tinch-osoyishta va xalqimiz farovon hayot kechirayotgan bir davrda, ba'zi qo'shtirnoq ichidagi kimsalar o'z joniga qasd qilish bilan birga yurtimiz kelajagi bo'lgan yoshlarni, irodasi sust kishilarni hatto ayol-qizlarni ham yo'ldan urib, xavfli kasallik OITS (SPID)ni tarqatuvchi asosiy omil bo'lgan giyohvandlikni yuqtirmoqdalar, tarqatmoqdalar.
Giyovandlik ilmiy tilda narkomaniya deyilib, yunoncha “narke” – karaxtlik, harakatsizlik, “maniya” – aqldan ozish ma'nosini anglatadi. Soha mutaxassislari: “Giyohni bir marta iste'mol qilgan kimsa, ruhiy holatini, ya'ni kayfiyatini ko'tarib, bosh miyani ishdan chiqaradi. Tez-tez iste'mol qilsa, unga o'rganib qoladi va giyohlarsiz yasholmaydigan bo'lib qoladi”, deb ta'kidlaydilar.
Giyohlarni doimiy iste'mol qilib, kasallikka chalingan bemorlarga giyohvand deyiladi. Ular hayotning barcha lazzatidan ayriladi, insoniy qiyofasini yo'qotadi, eslash qobiliyati, ruhiy holati, fikrlash sistemasi va aql-idroki pasayib butunlay izdan chiqadi. Ularda mehr-oqibat, kattaga hurmat, kichikka izzat, hayo-uyat va xulq-odob kabi insoniy xislatlarning zarrasi ham qolmaydi. Ular ota-onasi, oilasi, mahalla-ko'yi, el-yurti, xalqi hamda Ona Vatani oldidagi vazifasi, burch va majburiyatlarini unutadilar. Qisqa qilib aytganda, ma'naviy hayotdan uzilib, inson suratida qoladilar, xolos.
Muqaddas dinimiz insonni o'z-o'zini halok qilish, joniga qasd qilish, salomatligiga zararli narsalarni iste'mol qilish kabi ishlardan qaytaradi. Alloh taolo bu haqida shunday marhamat qiladi:
“…o'z qo'llaringiz (baxilligingiz) bilan o'zlaringizni halokatga tashlamangiz!..”(Baqara, 195).
Giyohvandlik nafaqat insonning joniga balki moli, oilasi, qarindoshlari, yaqinlari va jamiyatning barcha a'zolariga zarar keltiradi. Jamiyat taraqqiyotini ma'lum miqdorda orqaga tortadi. Jamiyat tinchligiga rahna soladi. Statistik ma'lumotlarga qaraganda qotilliklarning, bezoriliklarning katta qismi giyohvandlar tomonidan amalga oshirilar ekan. Bir giyohvand bir yil mobaynida besh nafar sog'lom o'smir-yoshlarni yo'ldan urib, giyohvandlik domiga tortarkan.
Bu haqida Abu Said Hudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilingan hadisda Payg'ambarimiz (sollallohu alayhi va sallam): “Islomda zarar keltirish yo'q. Kim musulmonga (moli, joni, matosiga nohaqdan) zarar keltirsa, Alloh taolo uning o'ziga zarar etkazib qo'yadi. Kim musulmon bilan zulm qilib tortishsa, Alloh taolo uni mashaqqatga solib qo'yadi” (Imom Hokim rivoyati).
Mutaxassislar giyohvandlikka sabab qilib, quyidagi ba'zi omillarni aytishadi:
– oilaviy kelishmovchiliklar, ziddiyatlar, etishmovchiliklar;
– barcha narsaning ta'mini bilish, sinab ko'rish uchun intilish;
– zo'riqishning oldini olish va bo'shashish maqsadida;
– hayot qiyinchiliklari va zerikish;
– johillik, aqlsizlik oqibati;
– kayfichog'lik qilish istagi;
– atrofdagilarga taqlid qilish va hokazo.
Giyohvandlikning sabablari juda ko'p. Tegishli muassasalar, tashkilotlarning o'zi bilangina ularning oldini olish mushkul ish. Shuning uchun bu illatga qarshi jamiyatning har bir a'zosi birdek kurashsa, natijaga erishish mumkin. Jamiyatdagi har bir shaxs avval o'zini, so'ngra qo'l ostidagilarni, oilasini, farzandlarini bu jirkanch balodan saqlashga urinsa, xalq bu illatdan xalos bo'ladi. Farzandlarga ta'lim-tarbiya berilsa, hunar o'rgatilsa, ularni mehr-oqibatli, hurmat-izzatli, odobli qilib tarbiya qilinsa, ularning bo'sh vaqtlarini foydali ishlar bilan band qilinsa, lo'nda qilib aytganda, yuksak ma'naviyat sohibi qilib etishtirilganda bu illatdan qutulish, forig' bo'lish mumkin. El-yurt tinchligi, osoyishtaligi buyuk ne'matligini his etib, ushbu zararli illat ayni ko'rnamaklik ekanligini anglab etsak, bu kasallikdan xalos bo'lamiz.
Toshkent Islom instituti
talabasi Soatov Mansur
Bugun aziz Vatanimizning har bir farzandining yuragi hapqirib turibdi. Negaki, biz Ona-yurtimizning eng ulug‘, eng aziz ayyom – Mustaqillik bayramini, O‘zbekiston Respublikasi istiqlolini qo‘lga kiritganining 35 yillik shodiyonalarini katta tantana qilayapmiz.
Jannatmakon yurtimiz, muqaddas Vatanimiz, dono xalqimizning diniy qadriyatlari, milliy an’analari nihoyatda bisyor, beqiyos va betakror bo‘lsa-da, qutlug‘ ayyom arafasida dorilomon kunlarga yetkazgani uchun yana va yana shukr qilish maqsadida bu yil Mustaqilligimizni 35 yilligini nishonlayotganimiz uchun faqat 35 tasinigina zikr qilmoqchimiz:
* SIZ yana qo‘shishingiz mumkin...
*** ENG muhimi: yo‘qotib qo‘yishdan oldin ularning QADRIGA yetish !!!
a s o s v a n ye g i z l a r i d a
Bu ro‘yxatni yana ko‘plab davom ettirish mumkin... Biroq fikrimizni muxtasar qilgan holda Allohdan O‘zbekiston xalqining bunday fazilatlari yanada ko‘payishini, yurtimiz tinch, osmonimiz musaffo, xalqimizga sihat-salomatlik, oilalarimizga baxt-saodat so‘rab qolamiz.
Alloh taboraka va taolo har bir xonadonga sog‘lik-salomatlik, tinchlik-xotirjamlik, ilohiy fayz-baraka, ko‘pdan-ko‘p yaxshiliklar ato etsin!
Iloho jannatmakon yurtimiz tinchligi, muqaddas Vatanimiz ravnaqi, dono xalqimiz salomatligi va farovonligi uchun, muborak dinimiz kamoloti hamda masjidu-madrasalarimizni obodligi uchun muhtaram Yurtboshimizning dono rahbarliklari ostida, hukumatimiz tomonidan oqilona olib borilayotgan xayrli, savobli ishlarni amalga oshirish maqsadida viloyatlarimiz rahbarlari hamda shahar va tuman rahbarlarining boshchiliklaridagi mehnatkash xalqimiz olib borayotgan barcha xayrli, yaxshi, savobli ishlarda Alloh taolo O‘zi madadkor bo‘lsin! Turmushimiz obod, xirmonlarimiz mo‘l, oilalarimiz mustahkam, bolalarimiz har tomonlama sog‘lom, ma’naviyatimiz yuksak bo‘lsin!
Mehribon Parvardigorimiz dono xalqimizni doimo turli xil o‘rinlarda har xil shakllarda qilayotgan yaxshi, xayrli, chiroyli, savobli ishlarini O‘z dargohi ilohiysida qabul aylasin! Iloho xalqimizga tinchlik-xotirjamlik, sihat-salomatlik, oilalarimizga fayzu ilohiy, baxt-saodat, to‘kin-sochin dasturxonlar nasib qilsin! Mehribon Parvardigorimiz O‘zi – eshitib turuvchi, ko‘rib turuvchi va bilib turuvchi Zot! Hammalarimizning dillarimizdagi niyatlarimizni, qalbimizdagi orzularimizni va barcha hojatlarimizni o‘ylaganimizdan ham afzali-ziyodasi bilan ravo qilsin!
Iloho dehqonchiliklarimizga va kasb-korlarimizga xayr-baraka berib, ishlarimizda ko‘pdan-ko‘p omadlar, muvaffaqiyatlar va behisob xursandchiliklar ato etib, ikki dunyoda ham azizu mukarram aylasin!
Ibrohimjon domla INOMOV