Sayt test holatida ishlamoqda!
24 Avgust, 2026   |   11 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:16
Quyosh
05:41
Peshin
12:25
Asr
17:11
Shom
19:13
Xufton
20:34
Bismillah
24 Avgust, 2026, 11 Rabi`ul avval, 1448

Adashishlarning oldini olishda aqidaning o'rni

18.10.2022   1587   4 min.
Adashishlarning oldini olishda aqidaning o'rni

Aqida – dinning asosi va mustahkam poydevori hisoblanib, hech qachon undan ayro tushish mumkin emas. Chunki inson o'z aqidasini mahkam tutishi o'ta zarur va ahamiyatli ishdir. Kishining sog'lom nazar bilan hayot ummoniga sho'ng'ib ketishida ham ana shu aqidaning yordami beqiyos. Inson hayotida uning sog'lom bo'lishi birlamchi o'rinda turadi. Shuning uchun ham payg'ambarlar faoliyatidagi eng asosiy vazifalardan biri – insonlar aqidasini isloh qilish bo'lgan.

Islom aqidasi insoniyatga axloqiy fazilatlarni taqdim etadi. Ular Alloh taologa, farishtalarga, kitoblarga, payg'ambarlarga, oxirat kuniga va taqdirga imon keltirish kabilardir. Alloh taologa imon keltirish insonni faqat ezgulikka etaklaydi. Agar uning aqidasi to'g'ri, imoni mukammal bo'lsa, yuksak axloqiy fazilatlar uning qalbiga mustahkam o'rnashib qoladi va hayot tarzi va odob-axloqi ijobiy tomonga o'zgaradi. Agar buning aksi bo'lsa, mana shu fazilatlar o'z-o'zidan ko'tarila boshlaydi.

Islom musulmonlarni farishtalarga imon keltirishga chaqiradi. Ularga ishonish imon arkonlaridan biri bo'lib, ularga imon keltirmaguncha, inson mo'min bo'la olmaydi. Imon ruhiy hayotning asosidir. Bunday hayot esa kishilarni faqat yaxshilikka undaydi. Bundan maqsad, insonni kamolot cho'qqisiga olib chiqishdir. Shuning uchun ham farishtalarga imon keltirish Islom dinining asoslaridan biridir. Qur'oni karim ta'limotlariga ko'ra, Alloh taolo insonga bir necha farishtani biriktirib qo'yganki, ular insonning qilgan ishlarini yozib boradilar. O'ng tomondagi farishta yaxshiliklarni, chap tomondagisi yomonliklarni yozib boradi. Agar inson shu narsalarga ishonsa, dunyoda hech bir yomonlik qilmay yashash harakatida bo'ladi.

Alloh taolo nozil qilgan kitoblarga imon keltirish insonda Alloh insonlarni yaratganidan so'ng ularni o'z holiga tashlab qo'ymagan, balki to'g'ri yo'lga boshlaydigan narsalarni nozil qilganki, bu U zotning o'z bandalariga bo'lgan mehribonligidandir, degan tushunchaning paydo bo'lishiga olib keladi.

Payg'ambarlarga imon keltirishga kelsak, ular bashariyat uchun go'zal namuna bo'lib, solihlik, samimiylik, sidqidillik, so'z va amalda ma'sumlik kabi sifatlar bilan sifatlanganlar. Axloqiy fazilatlarning eng oliy darajalari aynan ularda o'z ifodasini topgan. Oxirat kuniga imon keltirish shuning ifodasiki, mo'min o'z hayotini o'sha kunda jannatga erishish va do'zaxdan xalos bo'lish uchun jiddu jahd bilan o'tkazadi. Binobarin, oxirat kuniga bo'lgan imon insonda axloqiy fazilatlarni paydo qiladigan va mustahkamlaydigan eng muhim omillardan biridir.

Taqdirga imon keltirish haqida so'z yuritadigan bo'lsak, inson o'z hayotida ro'baro' keladigan musibatlar va qiyinchiliklarni unga engil qilib ko'rsatadigan eng muhim sabablardan biri udir. Chunki ularni Allohning sinovi deb bilgan har bir inson unga mag'lub bo'lib qolmaydi. Allohning mukofotini qo'lga kiritish uchun ularga sabr qiladi. Bir so'z bilan aytganda, taqdirga imon keltirish insonda bu hayotdan rozilik hissini paydo qiladi.

Islom aqidasi kishida yuksak fazilatlarni vujudga keltirar, uni to'g'ri hayot tarziga undar ekan, o'z jamiyatini isloh qilish, uning orasida yaxshilik va fazilatlarni keng yoyish kabi xayrli ishlar uchun uni tayyorlagan bo'ladi. Bundan maqsad u yashayotgan jamiyat a'zolari bir-birlariga do'st, mehribon va o'zaro ahil-inoq bo'lishlariga erishishdir. Zero, bunday fazilatlar orqali insonlar va jamiyat saodatli bo'ladi. Ezguliklar keng yoyilib, razolat yo'qoladi. Buzg'unchilik va buzg'unchilar ozayadi.

Yuqorida o'tganlardan xulosa qilib aytish mumkinki, insonlarning qalblarida sog'lom e'tiqodni shakllantirish va uni voqelik bilan bog'lash uchun uzluksiz harakat qilinishi zarur. Insonlarni aqidaviy va axloqiy adashishlardan himoya qilish uchun shu soha vakillari hamjihatlikda faoliyat yuritishlari lozim.
Kenjabek Soliyev,
Chust tumani "G'oyib eronlar" jome masjidi imom-xatibi

MAQOLA
Boshqa maqolalar
Maqolalar

O‘zbekiston xalqining 35 ta AN’ANAVIY QADRIYATI

20.08.2026   33784   6 min.
O‘zbekiston xalqining 35 ta AN’ANAVIY QADRIYATI

Bugun aziz Vatanimizning har bir farzandining yuragi hapqirib turibdi. Negaki, biz Ona-yurtimizning eng ulug‘, eng aziz ayyom – Mustaqillik bayramini, O‘zbekiston Respublikasi istiqlolini qo‘lga kiritganining 35 yillik shodiyonalarini katta tantana qilayapmiz. 

Jannatmakon yurtimiz, muqaddas Vatanimiz, dono xalqimizning diniy qadriyatlari, milliy an’analari nihoyatda bisyor, beqiyos va betakror bo‘lsa-da, qutlug‘ ayyom arafasida dorilomon kunlarga yetkazgani uchun yana va yana shukr qilish maqsadida bu yil Mustaqilligimizni 35 yilligini nishonlayotganimiz uchun faqat 35 tasinigina zikr qilmoqchimiz:

 

 

  1. Oila muqaddasligi – jamiyatning mustahkam asosi.
  2. Ota-onaga hurmat – ota-onani e’zozlash va ularning xizmatlarini qadrlash.
  3. Mehmondo‘stlik – mehmonni ochiq chehra va ochiq ko‘ngil bilan kutib olish.
  4. Mehnatsevarlik – halol mehnat va kasb-hunarni qadrlash.
  5. Kattalarga hurmat – oqsoqollar va nuroniylarni e’zozlash.
  6. Tinchliksevarlik – tinch-totuv hayotga intilish.
  7. An’analarni asrash – milliy urf-odat va udumlarni saqlash hamda davom ettirish.
  8. Ma’naviyat – yuksak axloq va milliy-diniy qadriyatlarga hurmat.
  9. Poklik – uyda, kiyimda, tanada va ko‘ngilda ozodalikka rioya qilish.
  10. Dasturxon saxovati – mehmonni saxovat va mehr bilan kutib olish.
  11. Qo‘shnichilik qadriyatlari – mahallada ahillik va o‘zaro yordam.
  12. Yordamga tayyorlik – yaqinlar va muhtojlarga muruvvat ko‘rsatish.
  13. Kamtarinlik – odobli va kamtarona hayot kechirish.
  14. Yosh avlodga g‘amxo‘rlik – farzandlar tarbiyasiga alohida e’tibor berish.
  15. Ayollarga hurmat – ona, rafiqa, opa-singillarni qadrlash.
  16. Ta’limga intilish – ilm olish va bilimni qadrlash.
  17. Or-nomus – halollik va vijdon bilan yashash.
  18. Marosimlarga rioya – milliy marosim va oilaviy udumlarni e’zozlash.
  19. So‘zga sodiqlik – va’daga vafo qilish.
  20. Matonat va sabr – qiyinchiliklarga bardosh bilan yondashish.
  21. Hunarmandchilikni qadrlash – milliy hunar va ustachilik an’analarini asrash.
  22. Tabiatga mehr – yer, suv va atrof-muhitni avaylash.
  23. Bag‘rikenglik – turli millat, din va madaniyat vakillariga hurmat bilan munosabatda bo‘lish.
  24. Odob-axloq – yuksak muomala madaniyatiga amal qilish.
  25. Milliy bayramlarni e’zozlash – Navro‘z, hayitlar va Mustaqillik bayramini qadrlash.
  26. Adolat – halollik, tenglik va qonun ustuvorligini qadrlash.
  27. Milliy musiqa va raqslar – ajdodlardan meros bo‘lgan san’atni asrash.
  28. Til va madaniyatni asrash – o‘zbek tili va milliy merosni e’zozlash.
  29. Vatanparvarlik – Vatanni sevish va uning ravnaqiga hissa qo‘shish.
  30. Millatlararo totuvlik – turli millat va elat vakillari o‘rtasida ahillikni mustahkamlash.
  31. Jamoaviylik – hamjihatlik va o‘zaro hamkorlik.
  32. Minnatdorchilik – qilingan yaxshilikni qadrlash.
  33. Ustozga hurmat – ustozlarni e’zozlash va ularning mehnatini qadrlash.
  34. Milliy kiyimlar – milliy madaniyat va odob timsoli sifatida qadrlash.
  35. Ajdodlarga hurmat – tarixiy meros va milliy ildizlarni e’zozlash.

* SIZ yana qo‘shishingiz mumkin...

*** ENG  muhimi:  yo‘qotib qo‘yishdan oldin  ularning  QADRIGA  yetish !!!

 

  1. Qur’oni karim oyati karimalari;
  2. Janobi Payg‘ambarimiz alayhissalomning muborak hadisi shariflari;
  3. dinimiz asoslari;
  4. shariatimiz ahkomlari;
  5. sharqona odoblarimiz;
  6. mazhabimiz me’yorlari;
  7. jamiyatshunoslik aloqalari;
  8. odamgarchilik munosabatlari;
  9. insoniy tuyg‘ular;
  10. ruhshunoslik sir-asrorlari;
  11. yurtimiz urf-odatlari;
  12. o‘zbekchilik qoidalari;
  13. madaniyatimiz axloqlari;
  14. insoniy aql va axloqiy normalar;
  15. dono maqollarimiz;
  16. milliy an’analarimiz;
  17. diniy qadriyatlarimiz;
  18. xalqimiz ong-tafakkuri;
  19. millatimiz mentaliteti,
  20. an’anaviy falsafasi;
  21. o‘zbek xalqining ilg‘or qadriyatlari;
  22. ulug‘larimiz hikmatlari;
  23. dono xalqimiz dunyoqarashi;
  24. musulmonchiligimiz ko‘rsatmalari

 

a s o s    v a    n ye g i z l a r i d a

 

  • ulug‘ ajdodlarimizdan davom etib kelayotgan duru gavhar rivoyatlari  va  noyob  hikmatlari,
  • buyuk  ota-bobolarimizdan  eshitib kelayotgan tillo bilan teng pand-nasihatlari  va betakror hikoyalari,
  • mehribon  ota-onalarimizdan  o‘rganib  kelayotgan gavhar o‘gitlari va  mislsiz  so‘zlari,
  • elimiz  tanigan va xalqimiz tan olgan ustozlarimizdan ta’lim olib kelayotgan zar tushunchalari va bebaho ilmlari,
  • jannatmakon  yurtimiz – muqaddas  Vatanimiz  ta’lim  maskanlarida  taralayotgan  durdan  a’lo fanlar va beqiyos bilimlar,
  • zamonaviy olimlarning bilimlari, turli soha mutaxassislarining  ajoyib  kashfiyotlari,
  • bugungi  kunda  va doim  kerak bo‘ladigan  hayotiy  masalalar, dolzarb  mavzular,  qiziqarli  ma’lumotlar  hamda xalqimiz orasida  e’tirof etilgan mezonlar
  •  
  •  

 

Bu ro‘yxatni yana ko‘plab davom ettirish mumkin... Biroq fikrimizni muxtasar qilgan holda Allohdan O‘zbekiston xalqining bunday fazilatlari yanada ko‘payishini, yurtimiz tinch, osmonimiz musaffo, xalqimizga sihat-salomatlik, oilalarimizga baxt-saodat so‘rab qolamiz. 

 

Alloh taboraka va taolo har bir xonadonga sog‘lik-salomatlik, tinchlik-xotirjamlik, ilohiy fayz-baraka, ko‘pdan-ko‘p yaxshiliklar ato etsin!

Iloho jannatmakon yurtimiz tinchligi, muqaddas Vatanimiz ravnaqi, dono xalqimiz salomatligi va farovonligi uchun, muborak dinimiz kamoloti hamda masjidu-madrasalarimizni obodligi uchun muhtaram Yurtboshimizning dono rahbarliklari ostida, hukumatimiz tomonidan oqilona olib borilayotgan xayrli, savobli ishlarni amalga oshirish maqsadida viloyatlarimiz rahbarlari hamda shahar va tuman rahbarlarining boshchiliklaridagi mehnatkash xalqimiz olib borayotgan barcha xayrli, yaxshi, savobli ishlarda Alloh taolo O‘zi madadkor bo‘lsin! Turmushimiz obod, xirmonlarimiz mo‘l, oilalarimiz mustahkam, bolalarimiz har tomonlama sog‘lom, ma’naviyatimiz yuksak bo‘lsin!

Mehribon Parvardigorimiz dono xalqimizni doimo turli xil o‘rinlarda har xil shakllarda qilayotgan yaxshi, xayrli, chiroyli, savobli ishlarini O‘z dargohi ilohiysida qabul aylasin! Iloho xalqimizga tinchlik-xotirjamlik, sihat-salomatlik, oilalarimizga fayzu ilohiy, baxt-saodat, to‘kin-sochin dasturxonlar nasib qilsin! Mehribon Parvardigorimiz O‘zi – eshitib turuvchi, ko‘rib turuvchi va bilib turuvchi Zot! Hammalarimizning dillarimizdagi niyatlarimizni, qalbimizdagi orzularimizni va barcha hojatlarimizni o‘ylaganimizdan ham afzali-ziyodasi bilan ravo qilsin!

Iloho dehqonchiliklarimizga va kasb-korlarimizga xayr-baraka berib, ishlarimizda ko‘pdan-ko‘p omadlar, muvaffaqiyatlar va behisob xursandchiliklar ato etib, ikki dunyoda ham azizu mukarram aylasin!

 

         Ibrohimjon domla INOMOV

 

 

 

Maqolalar