Sayt test holatida ishlamoqda!
18 Avgust, 2026   |   5 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:08
Quyosh
05:35
Peshin
12:27
Asr
17:17
Shom
19:22
Xufton
20:45
Bismillah
18 Avgust, 2026, 5 Rabi`ul avval, 1448

Bog'iylar kimlar?

15.10.2022   2500   2 min.
Bog'iylar kimlar?

Shariatda rahbar va ishboshiga qarshi chiqqanlar “bog'iylar” deyiladi. Bu so'z arab tilidan tarjima qilinsa, zulm qiluvchi, dushmanlik qiluvchi, tajovuzkor ma'nolarini anglatadi. Shar'iy ma'nosini ulamolar: “Bog'iy - biror ta'vil (so'z yoki fe'ldan ko'zlangan maxfiy maqsadni o'z fikri bilan izohlab berish)ga ko'ra, musulmonlar orasida adolatli boshliqqa qarshi chiquvchi qurolli toifadir”, deya ta'riflaydi. 

Islom dinida bog'iylik qilish qattiq qoralangan. Mo'min kishi ularga qarshi kurashda o'z boshliqlariga yordam berishi lozim. Bog'iylarga qarshi kurashda o'ldirilgan musulmon shahid hisoblanadi. Bog'iylarga esa janoza o'qilmaydi. Bu haqda Burhoniddin Marg'inoniy bunday deydi: “Hukumatga qarshi bog'iylik va yo'lto'sar (qaroqchi)lik qilganlar o'ldirilsa, ularga janoza o'qilmaydi. Hazrat Ali (roziyallohu anhu) bog'iylarga janoza o'qimagan edilar”.

Agar bog'iylar tavba qilishsa, kechiriladi. Ularga qarshi kurashishdan oldin hukumat sabablarini so'rab, yomon yo'llaridan qaytib, itoatli bo'lishni taklif qiladi. Ular talab qilishayotgan ish jamiyat manfaatiga zid bo'lmasa, ko'rib chiqiladi.

Alloh taolo urushayotgan ikki tomonning o'rtasini isloh qilishga buyurdi:

“Agar mo'minlardan ikki toifa o'zaro urushib qolsalar, ularning o'rtalarini isloh qiling.. ”(Hujurot, 9).

Bog'iylarga qarshi kurashishdan maqsad, avvalo, ularni itoatli bo'lishga chaqirish va to'g'ri yo'lga boshlashdir. Shuning uchun rahbar ularga qarshi urush ochishdan oldin haq yo'l­ga chaqiradi.

Bog'iylarga yordam berish, ularga qurol-yarog' sotish ham mumkin emas. Ulamolar bog'iy va fitnachilarga qurol-aslaha sotish xarom deyishgan. Chunki ular qurollar bilan odil hukumatga qarshi isyon ko'taradi. Imom Ahmad: “Rasulullox, (sollallohu alayhi va sallam) fitna vaqtida qurol sotishdan qaytarganlar”, deydi. Alloh taolo bunday marhamat qiladi:

“Ezgulik va taqvo (yo'li)da hamkorlik qilingiz, gunoh va adovat (yo'li)da hamkorlik qilmangiz!”(Moida, 2).

Tarixdan ma'lum, podshoh yo boshliqqa qarshi chiqqan kishilarning harakati natijasida zararlar, fitna-fasotlar ko'paygan. Masalan, xavorijlar firkasining xatti-harakatlari oqibatida musulmonlarga katta ziyon etdi.

 “Rasululloh (sollallohu alay va sallam)ning muborak vasiyatlari”

kitobidan Zayniddin Eshonqulov tayyorladi.

MAQOLA
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Erhan Afyonju: O‘zbekiston – turkiy sivilizatsiyaning eng go‘zal shaharlari joylashgan zamin

18.08.2026   7961   1 min.
Erhan Afyonju: O‘zbekiston – turkiy sivilizatsiyaning eng go‘zal shaharlari joylashgan zamin

Turkiyaning “CNN-Türk” telekanalida efirga uzatilgan “Tafakkur doirasi” dasturida so‘zga chiqqan taniqli olim, Milliy mudofaa universiteti rektori, professor Erhan Afyonju O‘zbekistonning boy tarixiy merosi va sayyohlik salohiyati haqida fikr yuritdi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.

Ko‘rsatuvda qatnashgan turk tarixchisi Erhan Afyonju O‘zbekistonni turkiy sivilizatsiyaning eng go‘zal shaharlari joylashgan alohida geografik hudud sifatida ta’riflagan.

Olimning fikricha, juda ko‘pchilik sayyohlar O‘zbekistonni o‘z ko‘zi bilan ko‘rishni istaydi. Chunki dunyoga mashhur Samarqand, Buxoro, Xiva, Toshkent kabi shaharlar ana shu zaminda joylashgan.

Turk tarixchisi yoshlarga murojaat qilib, xorijga sayohat qilishni, avvalo, Turkiy dunyo mamlakatlarini kashf etish, ajdodlar yurti bilan yaqindan tanishishdan boshlash lozim ekanini ta’kidladi.

“Yoshlarga tavsiyam shuki, hozir xorijga sayohat qilmoqchi bo‘lsangiz, avvalo Turkiy zaminni aylaning. Masalan, O‘zbekistonga borib, tarixiy shaharlarni ko‘rib keling, ajdodlaringiz yurti bilan tanishing. So‘ng Saljuqiylar davlati barpo etilgan zaminlarni ko‘ring”, – dedi professor.

Erhan Afyonjuning ta’kidlashicha, bunday sayohatlar yoshlar uchun har tomonlama foydali va qiziqarli bo‘lib, ularning tarixiy xotirasi va dunyoqarashini boyitadi.

“Masalan, Samarqandning go‘zalligini dunyoning ko‘p joylarida topa olmaysiz. Ayniqsa, turk yoshlari o‘z ajdodlari yashagan zaminni borib ko‘rishlari lozim”, – dedi olim.

Professor O‘zbekistonni turkiy sivilizatsiyaning asosiy beshiklaridan biri, ilm-fan markazi sifatida ham alohida e’tirof etgan.

Shuningdek, turk tarixchisi O‘zbekistonning nafaqat tarixiy va madaniy, balki geografik jihatdan ham yashash uchun qulay hudud ekanini ta’kidlagan.

Dastur davomida professor bildirgan fikr-mulohazalar Turkiya jamoatchiligi orasida O‘zbekistonning tarixiy shaharlari, boy madaniy merosi va turizm salohiyatiga bo‘lgan qiziqishni yanada oshirishga xizmat qiladi.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

 

O'zbekiston yangiliklari