Hozirgi kunda ba'zi insonlar bilimsizlik bilan Payg'ambarimiz sallallohu alayhi vasallam yoki solih insonlarni duosida vasila qilayotganlarni kofirga chiqarib, ularga “mushrik” nomini tamg'a qilib qo'ymoqdalar.
Ahli sunna ulamolari o'z asarlarida vasila qilishning joiz ekaniga oyat va hadislardan qator dalillarni keltirishgan.
Vasila lug'atda “yaqinlashish”, “daraja”, “vosita”, degan ma'nolarni anglatadi. Istilohda, maqsadga eltuvchi har qanday vositaga “vasila”, deyiladi. “Tavassul” so'zi solih amallar bilan Allohga qurbat hosil qilish va Alloh taologa yaqinlashish ma'nolarida ishlatiladi.
Vasila qilish Qur'on, sunna, sahobalarning amallari bilan o'z isbotini topgan. Jumladan: Qur'oni karimda bu haqda shunday deyilgan:“Ana o'sha duo qilayotganlari Robbilariga vasila izlarlar, qaysilari yaqinroq ekanini (bilmoq uchun). Uning rahmatini orzu qilurlar va azobidan qo'rqurlar. Albatta, Robbingning azobi hazir bo'lishga loyiqdir (Isro surasi, 57-oyat).
Manbalarda sahobalarning ham vasila qilganlari keltiriladi. Bu borada Hazrati Umarning qurg'oqchilik vaqtida qilgan quyidagi vasilalari juda mashhurdir.
Anas roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi:
“Umar ibn Hattob roziyallohu anhu qahatchilik bo'lganida Abbos ibn Abdulmuttalib ila istisqo qildi: “Ey bor Hudoyo! Albatta, biz Senga Payg'ambarimiz ila tavassul qilar edik. Sen bizni serob qilar eding. Endi biz Senga Payg'ambarimizning amakisini vasila qilamiz. Bizni serob qilgin”, dedi. Yana: “Serob qilinur edilar”, dedi”. (Buxoriy rivoyat qilgan). Umar roziyallohu anhu Abbos roziyallohu anhuni vasila qilganidan keyin “Allohga qasam manashu Allohga bo'lgan vasiladir” deganlar. (Ibn Abdul Bar. Al-Isteob).
Vasila haqida so'z ketganda qayd etish lozimki, vasilasiz Alloh taolo duolarni ijobat qilmaydi, deb e'tiqod qilmaslik darkor. Yana vasila qiluvchi inson duosida haqiqiy yaratuvchi, duolarni ijobat qiluvchi Zot faqat Alloh taolo ekaniga e'tiqod qilishi lozim. Shuningdek, Payg'ambar alayhissalomlar hamda avliyolarni vasila qilib qilingan duoni qabul qilish Allohga lozim bo'lib qoladi, degan e'tiqodda ham bo'lmaslik kerak. Balki, muqarrab bandalarni vasila qilib duo qilinsa, ijobatiga umid ziyodaroq bo'ladi, deb e'tiqod qilish lozimdir. Shuning uchun ham musulmon kishi qabr ziyorati hamda ulug'larni vasila qilishni shariatga muvofiq amalga oshirmog'i lozim bo'ladi.
Hulosa qilib aytganda vasila qilish joiz va din peshvolaridan naql qilingan hamda amal qilib kelinayotgan ishlardandir.

Uchqo'rg'on tuman Saidxon eshon jome masjidi imom xatibi Akbarali Yusufjonov