Biz yashayotgan bu dunyo – sabablar dunyosidir. Aytiladiki: “Sabablar – qazoning askarlaridir”. Ya'ni, taqdirimizga bitilgan hodisalarning amalga oshishi yoki o'zgarishi aynan sabablarga bog'langandir.
Ulamolar sabablarni ikki turga bo'ladi: uzoq sabablar va yaqin sabablar.
Uzoq sabablarning ikkinchi nomi bu asl sabablardir. Masalan, bir kishining tirik turishining asl sababi Alloh taoloning Razzoqligi, mehribonligi sabab bo'lsa, yaqin sababi kishining dunyoda qilayotgan kasb kori, harakatidir. Shunga ko'ra, har qanday voqea va hodisalar mana shu ikki sabablar asosida yuzaga keladi. Musulmon kishi har ikki sababni ham inkor qilmaydi. Chunki asl sabablarni inkor qilish e'tiqodga taalluqli masaladir. Yaqin sabablarni inkor qilish esa shari'atga ta'na qilishdir.
Modomiki, bugun biz dunyo hayotida yashar ekanmiz, bizga eng yaqin bo'lgan sabablarni amalga oshirib, asl sabablarni chiroyli qilishini Alloh taolodan so'rashimiz lozim bo'ladi. Dunyo hayotining bir maromda, o'z izmida turishi uchun yaqin sabablarni amalga oshirish eng muhim vositadir. Agar yaqin sabablar inkor qilinsa, dunyo hayoti o'z izidan chiqib ketadi.
Bugun yurtimiz tinchligi, xalqimiz xotirjamligi va farovonligining asl sababi Alloh taoloning mehribonchiligi bo'lsa, yaqin sababi boshimizda rahbar etib tayinlangan kishilarning jonkuyarligi, odilona siyosati va fidoyiligidir.
Ayni kunlarda Samarqand viloyatida bo'lib turgan ushbu yirik tadbir ham mana shunday ikki sabablarni o'zida jamlagan bir voqea bo'lib turibdi.
Dunyoning turli davlatlaridan kelgan rahbarlar, mehmonlar va ziyoli kishilar ayni paytda butun dunyo hamjamiyatida dolzarb bo'lib turgan muhim masalalarni hal qilish, dunyoda tinchlik va xotirjamlikni, kishilarning huquq hamda erkinliklarini ta'minlash, davlatlar orasidagi hamkorlikni mustahkamlab boshqa yurt mehmonlari uchun engillik va qulayliklar yaratish kabi bir qator masalalarni muhokama qilib, yaqin sabablarni amalga oshirishmoqda.
Qolaversa, yurtimizda faoliyat olib borayotgan ikki mingdan ziyod masjid xodimlari ham ushbu xayrli ishga o'z hissalarini qo'shish maqsadida xatmi Qur'onlar, hadislarda tavsiya qilingan go'zal duolar bilan, ushbu yaxshiliklarni amalga oshishi uchun asl maqsadlarni chiroyli qilishini Alloh taolodan so'rab turibdilar. Bu esa nihoyatga go'zal uyg'unlikdir. Bu ish esa Alloh taoloning aynan: “Yaxshilik va taqvo yo'lida hamkorlik qiling. Gunoh va dushmanlik yo'lida hamkorlik qilmang” (Moida surasi 2-oyat) oyatiga muvofiq amaldir.
Demak, butun dunyo kishilariga yaxshilikni sog'ingan bir musulmon shaxs sifatida bo'layotgan ushbu tadbirdan faqat va faqat xayriyatlar umid qilamiz. Halqimizning tinchligi, farovonligi va xotirjamligi uchun muhim bo'lgan sabablar amalga oshirilmoqda, deya xursand bo'lamiz. Shuningdek, qo'limizdan kelgan barcha sabablar ila ushbu xayrli ishga hissa qo'shamiz. Mana shu eng to'g'ri va go'zal ish hisoblanadi.
Alloh taolo millatimiz va xalqimiz uchun manfaatli tadbirlardan biri qilsin!
Yorbek Islomov,
Toshkent shahar, Olmazor tumanidagi
“Mevazor” jome masjidi imom noibi
18 avgust Toshkentning nafaqat diniy, balki madaniy va ilmiy merosi tarixida muhim o‘rin tutuvchi sana. Qur’oni Karimning eng qadimiy qo‘lyozmalaridan biri sifatida e’zozlanadigan Usmon Mus'hafi asrlar davomida Markaziy Osiyo tarixining turli bosqichlariga guvoh bo‘lib kelgan, xabar bermoqda iccu.uz.
Ushbu nodir qo‘lyozma yirik hajmdagi pergament varaqlarga yozilgan bo‘lib, matni qadimiy Hijoz xatida bitilgan. Mus'hafda hozirgi arab yozuvidagi nuqta va harakat belgilari mavjud emas. Manbalarda uning saqlanib qolgan qismi 338 yoki 353 varaqdan iborat ekani haqida turli ma’lumotlar uchraydi. Ayrim yo‘qolgan pergament varaqlar keyinchalik qog‘oz bilan almashtirilgan. Qo‘lyozmaning aniq sanasi xususida ilmiy adabiyotlarda turli qarashlar mavjud.
Tarixiy ma’lumotlarga ko‘ra, Mus'haf uzoq yillar Samarqandda saqlangan. 1868–1869 yillarda u Sankt-Peterburgga olib ketilgan va Imperator xalq kutubxonasiga topshirilgan. 1905 yilda qo‘lyozmaning 50 ta faksimile nusxasi ko‘chirilgan. 1917 yildagi siyosiy o‘zgarishlardan keyin musulmon ulamolarining talabi bilan Mus'haf avval Ufaga, keyin esa O‘rta Osiyoga qaytarilishi jarayoni boshlangan.
1924 yilda Usmon Mus'hafi Tatariston, Boshqirdiston va Turkiston ulamolaridan tashkil topgan maxsus kuzatuvchilar hamrohligida maxsus poyezd orqali Ufadan Toshkentga olib kelindi. Toshkentga olib kelinganidan so‘ng Mus'haf bir muddat shahardagi masjidlardan birida saqlandi. Keyinchalik uning asrab-avaylanishini ta’minlash maqsadida O‘zbekiston tarixi davlat muzeyiga topshirildi.
1989 yil 14 mart kuni Toshkentda bo‘lib o‘tgan Musulmonlarning IV quriltoyida O‘zbekiston hukumati qarori bilan Usmon Mus'hafining musulmonlar ixtiyoriga qaytarilgani e’lon qilindi. Keyinchalik u O‘zbekiston musulmonlari idorasi ixtiyoriga topshirildi. Mus'haf bir muddat Hazrati Imom majmuasidagi «Mo‘yi Muborak» madrasasi muzey-kutubxonasida maxsus sharoitda ham saqlandi.
Usmon Mus'hafining tarixiy va madaniy ahamiyati xalqaro miqyosda ham e’tirof etilgan. 1997 yilda qo‘lyozma YUNЕSKOning «Memory of the World» — «Jahon xotirasi» dasturi ro‘yxatiga kiritilgan.
2025 yil 13 noyabr — Usmon Mus'hafi tarixida yana bir muhim sana. Aynan shu kuni nodir qo‘lyozma O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga olib kelindi. Bugun Qur’on zalidagi asosiy eksponatlardan biri sifatida alohida o‘rin egallab, yurtimizning ko‘p asrlik diniy, ilmiy va ma’naviy merosini namoyon etuvchi bebaho yodgorlik sifatida taqdim etilgan. Shuningdek, Markazda turli davrlarda Somoniylar, Qoraxoniylar, Xorazmshohlar va Temuriylar davrida ko‘chirilgan Qur’on nusxalarini ham ko‘rish mumkin. Usmon Mus'hafi tarixi bu faqat bir qo‘lyozmaning tarixi emas. Bu asrlar osha saqlangan ilmiy va ma’naviy meros, uni asrab-avaylagan avlodlar xotirasi va O‘zbekiston zaminida shakllangan buyuk islom sivilizatsiyasining uzviy davomiyligi haqidagi tarixdir.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati