Tarixdan ma'lumki, ilm-fan, madaniyat borasida dunyo xalqlarining rivoj topishi, xalqaro maydonda o'z o'rniga ega bo'lishida bizning ajdodlarimiz qoldirgan ulkan ilmiy, ma'naviy merosning ahamiyati beqiyos. Buni bugun dunyo tan olmoqda. Halqlar tinchligi, yurtlar rivojlanishiga bo'layotgan xavf-xatarlar ortayotgan bir vaqtda ajdodlari yo'lidan borayotgan bu vatan va millat dunyohamjiyati uzra bugun ham bo'y cho'zmoqda.
Ayni kunlarda mamlakatimizda, xususan, ko'hna va navqiron Samarqand shahrida O'zbekiston raisligida bo'lib o'tadigan ShHTning navbatdagi sammitiga qizg'in tayyorgarlik ko'rilmoqda. 15-16 sentyabr' kunlari o'tadigan mazkur sammitda 15 davlat etakchisi, o'ndan ortiq xalqaro tashkilot vakillari, dunyoning ko'zga ko'ringan ekspert va tahlilchilari, siyosatshunoslar ishtirok etishi kutilmoqda. Bu esa mezbon mamlakat uchun faxr va iftixor bag'ishlash bilan birga katta mas'uliyatni ham talab etadi.
Davlatimiz rahbari tomonidan, ShHT o'z mohiyatiga ko'ra, tinchlik, hamkorlik va taraqqiyot yo'lida birlashishga, ayirmachilik unsuridan xoli bo'lgan jozibador makonga aylanishi lozim, deya qayd etildi.
Alloh taolo Hujurot surasining 13-oyatida: “Ey, insonlar! Darhaqiqat, Biz sizlarni bir erkak (Odam) va bir ayol (Havvo)dan yaratdik hamda bir-birlaringiz bilan tanishishingiz uchun sizlarni (turli-tuman) xalqlar va qabila (elat)lar qilib qo'ydik. Albatta, Alloh nazdida (eng azizu) mukarramrog'ingiz taqvodorrog'ingizdir. Albatta, Alloh biluvchi va xabardor zotdir”, deya ma'lum qilgan.
Bugun dunyo xalqlari ushbu oyatning mazmuni ostida birlashishga har qachongidan ham ko'ra muhtoj. Har bir shaxs jamiyat uchun faqat yaxshilikni ravo ko'rishi, yomonliklardan tiyilishi va boshqalarga aziyat berishdan uzoqda bo'lmishi kerak. Ayniqsa, musulmon kishi o'ziga sevimli bo'lgan narsani boshqa birodarlariga ham bo'lishini yaxshi ko'rishi, ya'ni ularga foyda keltirish va ulardan har qanday zararni daf qilishi lozimdir. Zero, Payg'ambarimiz alayhissalom: “Yaxshilikka yo'llovchi kishi o'sha yaxshilikni qiluvchi kabidir” deya marhamat qilganlar.
Demak, musulmon ummati azaldan o'zining tinchlikparvarligi, o'zgalarga yaxshilik va mehr ulashishi, musulmon xalqlari o'zga xalqlar bilan bo'lgan xalqaro munosabatlarda ham barchaga ibrat va namuna bo'lgan. Shu kunlarda yurtimizda o'tkazilajak Shanxay hamkorlik tashkilotining navbatdagi sammiti ham fayzli va katta yangiliklarga ega holda tashkil etiladi. Sammitda qabul qilinadigan qaror va imzolanadigan kelishuvlar dunyoda tinchlik hukmron bo'lishi, xalq va millatlarning farovon yashashi, shu jumladan, Vatanimiz taraqqiyoti bundanda rivoj topishiga sabab bo'lajak, insha Alloh!
Ubaydulloh Abdullayev,
Farg'ona viloyati bosh imom-xatibi
Qohira shahrida bo‘lib o‘tayotgan anjuman asosiy qismida O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari ma’ruza qildilar. Shuningdek, Misr muftiysi Nazir Muhammad Ayyod, Misr Vaqflar vaziri Usoma Azhariy, Xalqaro Islom fiqhi akademiyasi bosh kotibi doktor Qutb Mustafo Sano, Al-Azhar shayxi vakili Shayx Ayman Abdulg‘aniy, Musulmon olami uyushmasi Bosh kotibi o‘rinbosari doktor Abdurrahmon ibn Abdulloh az-Zayd va Abu-Dabi Islom ishlari raisi, doktor Umar Habtur ad-Dari’iy kabilar nutq qildilar.
Muftiy hazratlari muhokama qilinayotgan oila, ayollar huquqi va farzand tarbiyasi masalasi g‘oyat dolzarb ekaniga urg‘u qaratdilar. Xususan, turli mintaqalarda oila instituti inqirozga yuz tutayotgani, yoshlarning oila qurishga qiziqishi pasayib, ajrashishlar soni ortib borayotgani jiddiy xavotir uyg‘otayotgani ta’kidlandi. Qayd etilishicha, bu sinov butun insoniyat oldida turgan umumbashariy muammoga aylanmoqda.
Shu munosabat bilan Muftiy hazratlari tomonidan bir qator dolzarb takliflar ilgari surildi:
– Qo‘shma fatvo ishlab chiqish: ilmiy asoslangan hamda ilg‘or tajribalarni o‘zida jamlagan qo‘shma fatvo ishlab chiqish zarurligi ma’lum qilindi. Ushbu hujjatni turli tillarga tarjima qilib, OAV, raqamli platformalar, ma’rifiy tadbirlar va juma xutbalari orqali keng jamoatchilikka yetkazish ta’kidlandi.
– Yoshlarni oilaga tayyorlash dasturlari: turmush qurish ostonasida turgan yoshlarning diniy, milliy va ijtimoiy mas’uliyatini yuksaltirishga qaratilgan maxsus kurslar va psixologik-ma’rifiy maslahat dasturlarini yo‘lga qo‘yish taklif etildi.
– Fatvo markazlari va OAV hamkorligi: milliy qadriyatlar va islomiy ta’limotlarni yoshlarga zamonaviy, ta’sirchan usullarda yetkazish uchun fatvo markazlari bilan OAV o‘rtasidagi hamkorlik lozimligiga e’tibor qaratildi.
Shu o‘rinda, O‘zbekistonda mazkur yo‘nalishlarda amalga oshirilayotgan tizimli islohotlar ham bayon qilindi.
Xalqaro anjuman ishtirokchilari Muftiy hazratlari tomonidan ilgari surilgan takliflarni qo‘llab-quvvatlab, yurtimizda diniy-ma’rifiy sohada amalga oshirilayotgan islohotlar, oila institutini mustahkamlash borasidagi ishlarga yuqori baho berdilar.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati