Sayt test holatida ishlamoqda!
05 Iyul, 2026   |   20 Muharram, 1448

Toshkent shahri
Tong
03:11
Quyosh
04:56
Peshin
12:29
Asr
17:42
Shom
20:03
Xufton
21:43
Bismillah
05 Iyul, 2026, 20 Muharram, 1448

Islomda rahbarlarga itoat qilish

06.09.2022   2517   4 min.
Islomda rahbarlarga itoat qilish

Alloh taolo marhamat qilib aytadiki: «Ey iymon keltirganlar! Allohga itoat qiling, Payg'ambarga va o'zingizdan bo'lgan ishboshilarga itoat qiling» (Niso surasi 59 oyat).

Ibn Jarir ibn Zayddan u kishi esa otasidan «ishboshilar»ning tafsirida «ular sultonlardir» deb tushuntirganini rivoyat qilgan. (Imom Suyutiy. ad-Dur-rulmansur fit-tafsir bil-mansur. 4 – J. 504 – B. Qohira 2004).

Sa'id ibn Mansur, ibn Abu Shayba, Abd ibn Hamid, ibn Jarir, ibn Munzir va ibn Abu Hotamlar Abu Hurayra roziyallohu anhuning: «ular sizlardan bo'lgan amirlar», deb izoh berganini rivoyat qilishgan. Yana bir lafzida esa «ular qo'mondonlar», deb aytilgan. (Imom Suyutiy. ad-Dur-rulmansur fit-tafsir bil-mansur. 4 – J. 504 – B. Qohira 2004).

Rasululloh sollallohu alayhi va sallam aytdilar: «Musulmon kishi gunohga buyurgan holatidan boshqa paytlarda, suygan va suymagan barcha ishlarda, (rahbarlarga) quloq solib, itoat etishi vojibdir. Gunoh ishga buyurilsa quloq ham solmaydi, itoat ham etmaydi» (Muttafaqun alayh). «Hokimning so'ziga quloq solish va unga itoat qilish har bir musulmonga vojibdir. Hoh uning tabiatiga to'g'ri kelsin yo kelmasin, baribir. Shu sharti bilanki, gunohga buyurmagan bo'lsa bas. Agar hokim gunohga buyursa unga itoat qilish joiz bo'lmaydi. Lekin shunday bo'lsa-da, unga qarshi urush qilish ham joiz emas! Imom Navaviy Muslimning sharhida aytgan: «Faqihlar, ahli hadislar va mutakallimlardan iborat ahli sunnaning jumhuri aytganki: «boshliq fosiqlik, zulm va haq-huquqlarni poymol qilishi bilan mansabidan bo'shatilmaydi, unga qarshi chiqish joiz ham bo'lmaydi. Balki, unga va'z-nasihat qilish, Alloh taolodan qo'rqitish vojib bo'ladi» (Tuhfatul-ahvaziy. 5 – J. 298 — B).

«(Rahbarlariga) bo'lgan itoatdan voz kechgan kimsa, Alloh taologa hujjati bo'lmagan holatida duch keladi» (Imom Muslim rivoyati).

«Fatvolarda aytgan: har bir fuqaro rahbarga itoat qilishga (shar'an) buyurilgandir. Agar (rahbarning amri) shariatga muovfiq bo'lsa bajon-u dil itoat qilinadi. Agar shariatga muvofiq bo'lmaganda unga qarshi isyon ko'tarish katta fasodga olib borish ehtimoli bo'lsa, bu holatda ham itoat qiladi. Chunki kattaroq zarardan xalos bo'lish uchun kichikroq zararga qo'l uriladi. Shuningdek, bir-biridan tafovutli har qanday ikki fasod ishda ham shu qoida bo'yicha ish ko'riladi. Chunonchi «Ashboh»da shunday deyilgan». (Bariqa. 1 – J. 83 – B. Dor al-Hilofa al-Aliyya. 1324).

Rahbarlarga qarshi chiqish va ularni tashlab qo'yish haromdir.

Bunga bizning hujjatlarimiz bor. Zero Uboda ibn Somit raziyallohu anhu shunday rivoyat qilgan: «Bizni Rasululloh sollallohu alayhi va sallam chaqirib, bay'at (sadoqat) oldilar. Bizdan bay'at olgan narsalar ichida quvonchli va og'ir, qiyinchilik va farog'at zamonlarda (rahbarlarga) quloq solib, itoat etish, muhtoj bo'lgan narsalarimizni ham fido qilish, ishning arbobi bilan Robbimizdan ochiq hujjat bo'lgan kufrni ko'rsaggina tortishish bor edi» (Imom Buxoriy rivoyati).

Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: «Sizlar mendan keyin (rahbarlaringizdan) ko'plab yoqtirmaganingiz ishlar va xudbinliklarni ko'rasizlar», — dedilar. (Sahobalar): (U zamonda) nima qilishimizga buyurasiz, yo Rasululloh?, — dedilar. Rasululloh sol-lallohu alayhi va sallam: «Ularga haqlarini berib, o'z haqlaringizni Allohdan tilanglar!» — deb javob berdilar (Imom Buxoriy rivoyati).

Yuqorida taqdim qilingan dalillar shuni ko'rsatib turibdiki odil podsholar, hokimlar va jamiki rahbarlar musulmonlar manfaatini ko'zlab siyosat yurgizar ekan, manfaat diniy bo'ladimi yoki dunyoviy bulardan qat'iy nazar, ularga itoat qilish, buyruqlarini Alloh va Rasulining buyrug'i kabi tan olish ahli sunnat aqidasiga ko'ra, islom nuqtai nazaridan farzdir!

 

Manbalar asosida Usmanov Orifxon tayyorladi.

MAQOLA
Boshqa maqolalar
Maqolalar

DANGASALIKning  eng katta 100 ta salbiy OQIBATI

01.07.2026   7259   3 min.
DANGASALIKning   eng katta 100 ta salbiy OQIBATI

ULUG‘ USTOZ ULAMOLARIMIZ bayon qilib berganlar:

 

 

DONO XALQIMIZ MAQOLLARI:

 

  • «Dangasadan Xudo bezor»;

 

  • «Dangasaga ish buyursang, senga aql o‘rgatur»;

 

  • «Yaxshi bilan yursang – yetarsan murodga,

Yomon bilan yursang – qolarsan uyatga».

 

 

QUR’ONI KARIM OYATI KARIMALARI va

MUBORAK HADISI SHARIFLARga asosan

ulamolarimiz ko‘rsatib bergan

DANGASALIKning eng katta 100 ta salbiy OQIBATI:

 

  1. Vaqt zoye ketadi.
  2. Orzular amalga oshmay qoladi.
  3. Imkoniyatlar qo‘ldan ketadi.
  4. Qarzdorlikka sabab bo‘lishi mumkin.
  5. Kambag‘allikka olib kelishi mumkin.
  6. Ishlar orqaga surilaveradi.
  7. Rizq barakasini kamaytiradi.
  8. Atrofdagilar hurmatini kamaytiradi.
  9. Oilaviy muammolarni ko‘paytiradi.
  10. Ishonchli inson sifatida ko‘rinmaslikka olib keladi.
  11. Boshqalarga yuk bo‘lib qolishga sabab bo‘ladi.
  12. Muvaffaqiyatdan uzoqlashtiradi.
  13. Boshqalarga qaramlikni oshiradi.
  14. Har ishni ertaga qoldirish odat bo‘ladi.
  15. Ortiqcha uxlashga o‘rgatadi.
  16. Sog‘liqqa salbiy ta’sir qiladi.
  17. Tanani zaiflashtiradi.
  18. Jismoniy ojizlikni kuchaytiradi.
  19. Xotiraga salbiy ta’sir qiladi.
  20. Inson o‘z kuchiga ishonmay qo‘yadi.
  21. Tartibsiz hayot paydo bo‘ladi.
  22. Afsuslar soni ortib boradi.
  23. Har bir ishni og‘ir qilib ko‘rsatadi.
  24. Ishni yarim yo‘lda tashlashga o‘rgatadi.
  25. Qo‘rqoqlikni kuchaytiradi.
  26. Mas’uliyat hissi pasayadi.
  27. Irodani zaiflashtiradi.
  28. Qaror qabul qilish qiyinlashadi.
  29. O‘qish va ilmda ortda qoldiradi.
  30. Kasbda o‘sishni to‘xtatadi.
  31. Maqsadsizlikni kuchaytiradi.
  32. Ruhiy tushkunlikni kuchaytiradi.
  33. O‘zini ayblashni ko‘paytiradi.
  34. Insonni befarq qilib qo‘yadi.
  35. Vaqt qadrini yo‘qottiradi.
  36. Ishonchni pasaytiradi.
  37. Ibodatda sustlik paydo qiladi.
  38. Namozga beparvolik keltiradi.
  39. Harakatdan sovutadi.
  40. Sabrni kamaytiradi.
  41. Intizomni yo‘qotadi.
  42. Ish sifati pasayadi.
  43. Diqqatni susaytiradi.
  44. Ilhomni yo‘qotadi.
  45. Ijodkorlikni kamaytiradi.
  46. Ortiqcha qo‘rquv uyg‘otadi.
  47. O‘zgarishdan qochishga o‘rgatadi.
  48. Qanoatsizlikni kuchaytiradi.
  49. Hasadni oshirishi mumkin.
  50. Birovning yutug‘ini ko‘ra olmaslikka olib keladi.
  51. Harakatchan insonlarga nisbatan ichki norozilik tug‘diradi.
  52. Ortiqcha vaznga sabab bo‘lishi mumkin.
  53. Ruhiy charchoqni oshiradi.
  54. Kun tartibini buzadi.
  55. Rejasizlikni kuchaytiradi.
  56. Fursatlarni yo‘qottiradi.
  57. Maqsadlarga yetishishni sekinlashtiradi.
  58. O‘ziga bo‘lgan hurmatni kamaytiradi.
  59. Ichki kuchni susaytiradi.
  60. Javobgarlikdan qochishga o‘rgatadi.
  61. Muhim ishlarni kechiktiradi.
  62. Ko‘p uzr so‘rashga o‘rgatadi.
  63. Irodasizlikni kuchaytiradi.
  64. Hayotda tartibsizlik keltiradi.
  65. Qalbda umidsizlik paydo qiladi.
  66. Mehnat zavqini yo‘qotadi.
  67. Yaxshi odatlarni buzadi.
  68. Yomon odatlarga yo‘l ochadi.
  69. O‘zini rivojlantirishni to‘xtatadi.
  70. Kitob o‘qishdan sovutadi.
  71. Ilm olishga qiziqishni pasaytiradi.
  72. Tez zerikishga olib keladi.
  73. Qarorsizlikni kuchaytiradi.
  74. Faol insonlardan uzoqlashtiradi.
  75. Befoyda mashg‘ulotlarni ko‘paytirib yuboradi.
  76. Insonni sust tabiatli qilib qo‘yadi.
  77. O‘z imkoniyatini ocholmaslikka sabab bo‘ladi.
  78. Alloh bergan ne’matlarni ishlatmaslikka olib keladi.
  79. Quvonchni kamaytiradi.
  80. Baxt hissini pasaytiradi.
  81. Muvaffaqiyat lazzatini tatimay qoldiradi.
  82. Jamiyat uchun foydani kamaytiradi.
  83. Qalbda pushaymonlik to‘playdi.
  84. Har kunini samarasiz o‘tkazadi.
  85. Vaqtni his qilmaslikka olib keladi.
  86. Kelajakdan xavotirni oshiradi.
  87. Har bir ishga erinch bilan qarashni o‘rgatadi.
  88. Ijtimoiy tarmoqlarga ortiqcha bog‘lab qo‘yadi.
  89. Ota-ona ishonchini yo‘qotishi mumkin.
  90. Rahbarlar nazdida qadrni tushiradi.
  91. Do‘stlar ishonchini kamaytiradi.
  92. Boshlangan ishlarni tugallamaslikka odatlantiradi.
  93. Va’dada turmaslikka olib keladi.
  94. Kechikishlarni ko‘paytiradi.
  95. Ko‘p shikoyat qilishga o‘rgatadi.
  96. Qalbni qattiqlashtiradi.
  97. Nafsni kuchaytiradi.
  98. Hayot sifatini pasaytiradi.
  99. Dunyo va oxirat uchun zarar keltirishi mumkin.
  100. Shayton vasvasasiga moyil qiladi.

 

ILOHO MЕHRIBON PARVARDIGORIMIZ O‘ZI buyurgan,

Janobi PAYG‘AMBARIMIZ SALLALLOHU ALAYHI VASALLAM tavsiya etgan,

o‘tmishda O‘TGANLARIMIZNING ruhlari shod bo‘ladigan,

XALQIMIZ xursand bo‘ladigan,

OTA-ONALARIMIZ rozi bo‘ladigan yo‘llardan yurishimizni nasib etsin!

 

Ibrohimjon domla Inomov

Maqolalar