#shartnoma #mashina #avtosalon

❓1106-CAVOL: Bugungi kunda ba'zilar avtosalonlardan shartnoma olib, boshqasiga ma'lum bir mablag' evaziga sotmoqdalar. Shu ish joizmi?

? JAVOB: Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Yo'q, bu ish shar'an joiz emas. Chunki birinchidan, bu erda bir qarashda shartnomaning o'zi sotilayotganga o'xshab ko'ringani bilan, aslida shartnoma predmeti bo'lgan mashina savdo moli bo'lib, unga qilinadigan to'lov shartnoma egasining nomidan amalga oshiriladi va mashina ham uning nomiga chiqadi. Ya'ni sotuvchi hali qo'liga kirmagan mashinani ustiga foyda qo'yib sotadi. Bu ish esa, shar'an joiz emasdir.

Bu haqida fuqaholarimiz shunday deydilar:
( لَا بَيْعُ الْمَنْقُولِ ) أَيْ لَا يَصِحُّ لِنَهْيِهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ بَيْعِ مَا لَمْ يُقْبَضْ ، وَلِأَنَّ فِيهِ غَرَرَ انْفِسَاخِ الْعَقْدِ عَلَى اعْتِبَارِ الْهَلَاكِ (البحر الرائق)
Ya'ni: “Ko'char mol-mulklarni savdosi ularni qo'lga kiritishdan oldin joiz emasdir. Zero, Payg'ambarimiz sallallohu alayhi va sallam qo'lga kiritilmagan narsaning savdosidan qaytarganlar. Chunki, bu savdoda sotilgan narsa (xaridor qo'liga etib borishidan oldin) halok bo'lishi ya'ni unga talofat etishi mumkinligi e'tiboridan, savdo kelishuvi buzilishi xavfi mavjud” ("Bahrur-roiq" kitobi).

Ikkinchidan: mashinaga to'lov qilayotgan shaxs shartnoma egasining nomidan to'lov qilgani uchun, mashina ham shartnoma egasining nomiga chiqadi va qachonki u notarial idora orqali xaridor nomiga o'tkazib bermagunicha mulk ham uning ixtiyorida bo'lib, xaridor aldanib qolish ehtimoli mavjud. Bu esa, shariatda man qilingan g'arar – aldov ustiga qurilgan savdo hisoblanadi.

Uchinchidan: aksariyat holatlarda bu kabi shartnoma sotuvchilar bir nechta shartnomani qo'lga kiritib, ularni sotishga harakat qiladi. Masalan 134 mln 294 ming so'mlik avtomashina ustiga shartnomani olib bergani uchun 1200 dollar ustama qo'yadi. Tabiiyki bu narsa avtoulov narxining oshishiga sabab bo'ladi. Sun'iy ravishda narxlarni oshirishdan Rasululloh sallallohu alayhi vasallam qaytarganlar:
عن عبد الله بن عباس قال : "نَهَى رَسولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عليه وسلَّمَ أنْ يُتَلَقَّى الرُّكْبَانُ، ولَا يَبِيعَ حَاضِرٌ لِبَادٍ. قُلتُ: يا ابْنَ عَبَّاسٍ، ما قَوْلُهُ: «لايَبِيعُ حَاضِرٌ لِبَادٍ»؟ قَالَ: لا يَكونُ له سِمْسَارًا" (رواه البخاري و مسلم).
Ya'ni: Abdulloh ibn Abbos raziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: Rasululloh sallallohu alayhi vasallam karvondagi dehqonlarning yo'liga peshvoz chiqib, ularni bozorga kiritmasdan mahsulotlarini arzon sotib olib, keyin shahar aholisiga qimmat narxda sotishdan qaytardilar va “Shaharlik kishi tashqaridan kelgan odam uchun sotuvchilik qilmasin”, dedilar. Men so'radim: Ey, Abbosning o'g'li, u zotning: “Shaharlik kishi tashqaridan kelgan odam uchun sotuvchilik qilmasin” deganlarining ma'nosi nima? Shunda, u dedi: “Unga dallollik qilmasin” (Imom Buxoriy va Imom Muslim rivoyatlari).
Demak, ushbu hadisi sharif hukmiga ko'ra, narx-navoni sun'iy ravishda oshirishdan qaytarilgan. Bu ishda karohiyat bor.
Shularni e'tiborga olgan holda avtomashina sotib olish uchun tuzilgan shartnomani sotish shar'an nojoizdir. Vallohu a'lam.

O'zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi.

MUSLIM.UZ GA ? OBUNA BO'LING (https://t.me/+PSOPDevNs2Va-wt7) ✅ VA ULASHING (https://telegram.me/share/url?url=https://t.me/muslimuzportal)?

▶️ YouTube (https://www.youtube.com/@Muslimuzz/featured) | ?Instagram (https://www.instagram.com/muslimuzportali/) | ? Facebook (https://www.facebook.com/muslimuzportal)