Sayt test holatida ishlamoqda!
14 Sentabr, 2026   |   3 Rabi`us soni, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:42
Quyosh
06:02
Peshin
12:19
Asr
16:44
Shom
18:39
Xufton
19:54
Bismillah
14 Sentabr, 2026, 3 Rabi`us soni, 1448

Soxta salafiylarning xatarlari

31.08.2022   2103   5 min.
Soxta salafiylarning xatarlari

Ogohlik – davr talabi

Bugun “soxta salafiylar” degan ibora qulog'imizga ko'p chalinyapti. Aslida “salaf” so'zi “avval yashab o'tganlar”, “ajdodlar” degan ma'nolarni anglatadi. Bu so'zga “soxta” kalimasi qo'shilishi kishini sergak torttiradi.

So'nggi yillardagi “salafi solihlarga ergashish” shiori ostida qarashlarida haddan oshayotgan toifa paydo bo'ldi. Ularning bosh g'oyasi – har bir ishni salaflarga xos joriy qilish. Ammo tutgan yo'li va targ'ibot usullari buning ziddini ko'rsatmoqda.

Bu oqim XVIII asrda yashagan najdlik Muhammad ibn Abdulvahhobning mutaassibona g'oyalariga tayanadi. U esa, aslida, ilk ekstremistik tashkilot – xorijiylik aqidasidir.

Shunga ko'ra, ularnazdida, musulmonlar uchun haqiqiy najot Qur'on va hadisni mahkam tutish bo'lib, har qanday ko'rinishdagi mazhab bu maqsadga erishishda xalaqit beradi. Ular ortiqcha. Ulardan voz kechish lozim.

Ular shu tariqa barcha musulmonlarni Qur'on va hadisni o'rganib, o'z aqli va iqtidori doirasida amal qilishga, ijtihod qilishga chaqiradi. Imom Ahmadning: “Kim dinda taqlid yo'q desa, Alloh va Uning rasuli oldida fosiqdir. Uning so'zi sunnat va salafi solihlar qarashlarini rad qilishdir”, – degan ta'rifi, bizningcha, ushbu qarashga o'rinli raddiya hisoblanadi.

“Soxta salafiylar” dunyoning qayeriga qadam bosmasin, o'sha er jaholat, ixtilof va tashvishlar makoniga aylanadi. Zero, ularning yo'li ahli sunna val jamoaning ham, sahobalar va tobeinlarning ham yo'li emas. Bu – isbotlangan haqiqat.

HIH asrning mashhur olimi, hindistonlik mujtahid Muhammad Siddiq Hasan Qinnavjiy (1832–1890) “soxta salafiylar” haqida “Taqlidul aimma” asarida shunday yozadi: “Hozirgi kunda bir riyokor va shuhratparast guruh paydo bo'lgan bo'lib... o'zlarini eng taqvodor hisoblab, boshqalarni mushriklikda ayblamoqda. Aslida, ularning o'zi eng mutaassib va dinda chuqur – g'uluv ketganlardir. Ularning ishi dindan emas”.

Shayx Muhammad Said Ramazon Butiy esa “salafiylik” degan guruhga mansub bo'lishning o'zi bid'at” ekanini alohida ta'kidlagan.

 “Soxta salafiylar”:

  • tasavvufni tan olmaydi. Tariqat ahlini kufrda ayblaydi. Bu orqali Hakim Termiziyning bunyodkorlik g'oyalarini, Najmiddin Kubroning vatanparvarligi, xalqi tinchligi yo'lidagi qahramonligini, Yetti pir allomalarning umuminsoniy qadriyatlarini, Shayx Zayniddin, Suzuk ota, So'fi Ollohyor va Hoja Ahror Valiy kabi benazir mutasavviflarning ilmiy merosini inkor qiladi;
  • tavassulni kufr hisoblaydi. Bu Payg'ambar alayhissalom va u kishining sahobalari, qolaversa, ulug' alloma, avliyo zotlar sharofati, fazilatidan yurtga, xalqqa ne'mat, ofiyat so'rashni anglatadi. Bu, qaysidir ma'noda, shafoatni ham rad etishdir. Vaholanki, shafoatning haq ekani mo''tabar manbalar orqali isbotlangan;
  • mazhablarni inkor qiladi. Mazhabsizlik g'oyasi ko'pchilik g'o'r yoshlarning adashishi, yot g'oyalar ta'siriga tezroq tushishi ehtimolini kuchaytiradi. Aslida, islomda harom ham, halol ham aniq. Ular to'rtta mazhabboshi tomonidan tizimga solingan. Ular sirasidan bo'lmagan narsalar, Rasululloh ta'kidlarida kelganidek, afv etilgan. To'rt buyuk faqih shu yo'nalishdagi eng to'g'ri yo'lni ko'rsatib berishgan ekan, uni yangidan kashf etishga urinish ayni jaholatdir;
  • o'ziga ergashmaganlarni “kofir” sanaydi. Dinimiz 99 amal kufrga, 1 gina amal imonga dalolat qilsa, imonga hukm qilishga o'rgatadi. Bu toifa vakillari esa bu ishning ziddini qiladi. O'zining g'oyasi Alloh huzurida eng maqbul va ma'qul ekaniga aniq dalil bo'lmagani holda, qabul qilmaganlarni kofir, deb atash ulkan adashish va chuqur ilmsizlik hisoblanadi;
  • jamiyatni ikkiga: “musulmon” va “dinsizlar”ga ajratadi. Bu bilan dinlararo adovat uyg'otishga, jamiyatlarni notinch qilishga urinadi;
  • boshqa din vakillariga murosasiz va hatto shariat hukmlarini ular o'ylagandek to'liq bajarmayotgan musulmonlarga nisbatan ham zo'ravonlik siyosati olib boradi. Rasululloh “La ilaha illalloh”, degan insonni o'ldirgan Usoma ibn Zaydni qattiq tanqid qilganlar. Shunda Usoma: “Endi hech qachon “La ilaha illalloh” degan kishini o'ldirmayman”, – deb va'da bergan.

Demak, biz bugun har qachongidan ham hushyor bo'lishimiz, yoshlarni turli buzg'unchi oqimlar ta'siridan asrashimiz shart. Tarixning achchiq sabog'i shuni ko'rsatadiki, agar yana beparvo bo'lsak, har ishi soxta bo'lgan soxta salafiylar kirdikorlarini, nayranglarini boshlab yuborishadi.

 

Mansur O'ROLOV,

Toshkent shahridagi “No'g'ayqo'rg'on” jome masjidi imom-xatibi

 

MAQOLA
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Xushxabar: Muftiy hazratlari "Fatvo sohasidagi yuksak xizmatlari uchun" xalqaro mukofoti bilan taqdirlandi

02.09.2026   41505   2 min.
Xushxabar: Muftiy hazratlari

Misr poytaxti Qohira shahrida bo‘lib o‘tayotgan xalqaro anjumanning tantanali ochilish marosimida O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari nufuzli mukofot — Imom Qarofiy nomidagi "Fatvo sohasidagi yuksak xizmatlari uchun" xalqaro mukofoti bilan taqdirlandilar.

Yuksak mukofotni Misr Arab Respublikasi bosh muftiysi, Butunjahon fatvo idoralari va hay’atlari Bosh kotibiyati raisi, professor Nazir Muhammad Ayyod, Misr vaqf vaziri doktor Usoma al-Azhariy hamda Xalqaro Islom fiqhi akademiyasi bosh kotibi doktor Qutb Mustafo Sano kabilar tantanali ravishda topshirdilar.

So‘zga chiqqan notiqlar O‘zbekistonda diniy-ma’rifiy sohada olib borilayotgan keng ko‘lamli islohotlarni yuqori baholab, ushbu e’tirof Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlarining Islom dini ma’rifatini keng yoyish, ilmiy-tadqiqotlarni qo‘llab-quvvatlash hamda zamonaviy fatvo faoliyatini yangi bosqichga olib chiqishdagi fidokorona mehnatlarining munosib samarasi ekanini alohida ta’kidladi.

Taqdirlash chog‘ida turli mamlakatlardan kelgan 500 nafardan ziyod anjuman ishtirokchilari e’tiboriga O‘zbekistondagi diniy-ma’rifiy soha islohotlari hamda Muftiy hazratlarining ko‘p qirrali faoliyatiga bag‘ishlangan maxsus videorolik namoyish etildi. Unda yurtimiz qadimdan buyuk sivilizatsiyalar beshigi, ilm-ma’rifat va islom madaniyatining muazzam markazi bo‘lib kelgani e’tirof etildi. Shuningdek, lavhada bugungi kunda Davlatimiz Rahbari boshchiligida diniy-ma’rifiy sohada amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli yangilanishlar, nufuzli xalqaro anjumanlar, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlarining samarali faoliyati, jumladan, Fatvo markazining ishga tushirilishi va mo‘tadillikni targ‘ib etish borasidagi salmoqli tashabbuslari atroflicha ko‘rsatib berildi.

Ma’lumot o‘rnida, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari bunga qadar ham  bir qator yuksak mukofotlarga sazovor bo‘lganlar:

- Prezidentimiz farmonlariga muvofiq “Oliy darajali Imom Buxoriy” ordeni;

– Rossiya Federatsiyasi markaziy diniy idorasining «Al-I’tisom» («Hamjihatlik») medali;

– Qirg‘iziston musulmonlari diniy boshqarmasining «Ыntimak» («Birdamlik») medali;

– «Qozog‘iston musulmonlari diniy boshqarmasining 30 yilligi» yubiley medali;

– Shimoliy Kavkaz musulmonlarini muvofiqlashtirish markazining «Ummat oldidagi xizmatlari uchun» ordeni;

– Rossiya Federatsiyasi Imom Buxoriy nomidagi diniy tashkilotining «Al-Ilm» ordeni.

«Fatvo sohasidagi yuksak xizmatlari uchun» mukofoti haqida:

Mazkur nufuzli xalqaro mukofot Butunjahon fatvo idoralari va hay’atlari Bosh kotibiyati tomonidan ta’sis etilgan bo‘lib, buyuk alloma, faqih Imom Shihobuddin al-Qarofiy (1228–1285) sharafiga nomlangan.

Ushbu mukofot Islom ummatida mo‘tadillik tamoyillarini ilgari surish, bir yoqlama va tor qarashlardan saqlanish, jamoaviy ijtihod hamda fatvo berish amaliyotini takomillashtirish va zamonaviy muammolarga to‘g‘ri shar’iy yechimlar ishlab chiqishga ulkan hissa qo‘shgan yetuk ulamolarga taqdim etiladi.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati