Sayt test holatida ishlamoqda!
20 Avgust, 2026   |   7 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:10
Quyosh
05:37
Peshin
12:26
Asr
17:15
Shom
19:19
Xufton
20:41
Bismillah
20 Avgust, 2026, 7 Rabi`ul avval, 1448

Shahidlik maqomi

23.08.2022   2268   5 min.
Shahidlik maqomi

Hozirda ba'zi guruh yoki shaxslar tomonidan “o'z-o'zini o'ldirish” tushunchasi shahidlik deb noto'g'ri talqin qilinmoqda. Aslida bu harakatlar ham shaxsning o'z hayotiga tajovuz qilishi bo'lib, Qur'on va Sunnatga ko'ra o'z joniga suiqasd qilish hisoblanadi. Dunyoning ba'zi davlatlarida hokimiyatga erishish uchun islom dinini niqob qilib olgan buzg'unchi kuchlar tomonidan musulmon shaxsning ma'lum maqsadlar yo'lida “o'zini-o'zi o'ldirish”i “shahidlik amaliyoti” deb baholanishi ayni adashishdir. Islom ulamolari tomonidan mazkur “kuchlar”ning o'z harakatlarini oqlash maqsadida keltirgan barcha dalillari qoralangan va asossiz deb topilgan. Ibn Hazm aytadilar: “Fuqaholar shaxsni o'zini-o'zi o'ldirishi, a'zolaridan birortasini kesishi, ayniqsa, kessa og'rig'i hayot uchun juda ham xavfli bo'ladigan a'zosini kesib davolamasdan o'zini-o'zi qiynashi halol emasligiga ittifoq qilishgan”.

Rasululloh sollallohu alayhi va sallam marhamat qilganlaridek quyidagi kimsalar shahidlik maqomiga ega bo'ladilar:

اَلطَّاعُونُ وَ الْغَرِقُ وَ الْبَطِنُ وَ الْحَرِقُ وَ النُّفَسَاءُ شَهَادَةٌ لِأُمَّتِي

«Vaboga yo'liqib o'lish, suvga cho'kib o'lish, qorin og'rig'i bilan o'lish, olovga kuyib o'lish, ayollar nifos paytida, ya'ni bola tug'ayotganida o'lishi ummatimning shahidligidir!»

Yoki beshta shahidlikni Rasululloh sollallohu alayhi va sallam quyidagicha sanaganlar:

اَلْقَتَيِلُ فِي سَبِيلِ اللهِ شَهِيدٌ، وَ الْمَبْطُونُ شَهِيدٌ، وَ الْمَطْعُونُ شَهِيدٌ، وَ الْغَرِيقُ شَهِيدٌ، وَ النُّفَسَاءُ شَهِيدَةٌ

«Alloh yo'lida yurganida o'ldirilgan kimsa shahiddir, qorin og'rig'i bilan o'lgan kimsa shahiddir, o'latga yo'liqib o'lgan shahiddir, suvga g'arq bo'lib o'lgan shahiddir, ayollar tug'ayotganida o'lsa shahiddir»

Homiladorlik jihod bilan tenglashtirilgan, homilador ayol tug'sa, shahidlik savob beriladi unga. Rasululloh sollallohu alayhi va sallamning bunday hadislari bor:

إِنَّ شُهَدَاءَ أُمَّتِي إِذَنْ لَقَلِيلٌ: اَلْمَقْتُولُ فِي سَبِيلِ اللهِ شَهِيدٌ وَ الْمَرْءُ يَمُوتُ عَلَى فِرَاشِهِ فِي سَبِيلِ اللهِ شَهِيدٌ وَ الْمَبْطُونُ شَهِيدٌ وَ اللَّدِيغُ شَهِيدٌ وَ الْغَرِيقُ شَهِيدٌ وَ الشَّرِيقُ شَهِيدٌ وَ الَّذِي يَفْتَرِسُهُ السَّبُعُ شَهِيدٌ وَ الْخَارُ عَنْ دَابَّتِهِ شَهِيدٌ وَ صَاحِبُ الْهَدَمِ شَهِيدٌ وَ صَاحِبُ ذَاتِ الْجَنْبِ شَهِيدٌ وَ النُّفَسَاءُ يَقْتُلُهَا وَلَدُهَا نَحَرَهَا بِسَرَرِهِ إِلَى الْجَنَّةِ

«To'g'ri, ummatimning shahidlari oz bo'ladi. Alloh yo'lida yurganda o'ldirilgan kimsa shahiddir; inson o'z to'shagida Alloh yo'lida yotganida o'lsa, shahiddir; qorin og'rig'i bilan o'lgan kimsa shahiddir; chayon yoki ilon chaqqanidan o'lgan kimsa shahiddir; suvga g'arq bo'lib o'lgan kimsa shahiddir; yirtqich hayvon tashlanganidan o'lgan kimsa shahiddir; ulovidan yiqilib o'lgan kimsa shahiddir; vayrona ostida qolib o'lgan kimsa shahiddir; zotiljam kasaliga yo'liqqanidan o'lgan kimsa shahiddir; nifosli ayol bolasi tufayli vafot qilsa, u ham shahiddir: u ayolning bunday qiyinchilikdagi vafoti uni jannatga olib boradi»

Tinch aholi orasiga kirib o'zini portlatgan shaxs, ham o'z joniga va ham o'zgalar joniga tajovuz qilgan bo'ladi. Bu holatda unga shahidlik emas, balki gunohkorlik maqomi beriladi. Alloh taolo Moida surasi 32-oyatida:

«من قتل نفسا بغير نفس او فساد في الارض فكأنما قتل الناس جميعا»

“Kim bir jonni nohaqdan yoki er yuzida fasod qilmasa ham o'ldirsa, xuddi hamma odamlarni o'ldirgan bo'ladi”, deb ogohlantirgan.

 

Halqimiz e'tiqodini turli g'arazli xurujlar va hamlalardan himoya qilish, yoshlarga dinimizning asl mohiyatini to'g'ri tushuntirish, musaffo islom g'oyalarini aholi, xususan, yoshlarga to'g'ri tushuntirish bugungi kunning eng dolzarb vazifalaridandir.  Shunday ekan doimo hushyorlik va ogohlikni, yoshlar tarbiyasiga mas'uliyat bilan yondashishni shu yo'l bilan jaholatga ma'rifatni qarshi qo'yib, ular qalbini chetdan bo'layotgan barcha xurujlardan qat'iy himoya etishni o'z oldimizga maqsad qilib qo'yishimiz lozimdir.

 

Jo'ybori Kalon ayol-qizlar islom 

ta'lim muassasasi o'qituvchisi:  I.Usta-Alimova 

MAQOLA
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

“Arab Tourist”: Samarqand, Buxoro va Xiva — islom sivilizatsiyasi va jahon madaniy merosining bebaho durdonalari

20.08.2026   12065   1 min.
“Arab Tourist”: Samarqand, Buxoro va Xiva — islom sivilizatsiyasi va jahon madaniy merosining bebaho durdonalari

Saudiya Arabistonining turizm va sayohatlarga ixtisoslashgan “Arab Tourist” elektron nashrida “Markaziy Osiyoning qoq markazida joylashgan va Buyuk ipak yo‘li bilan bog‘langan mamlakat” sarlavhali tahliliy maqola e’lon qilindi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.

Maqolada Buyuk ipak yo‘li tarixida o‘zbek shaharlarining tutgan o‘rni alohida e’tirof etiladi. Xususan, Samarqand, Buxoro va Xiva kabi tarixiy shaharlar asrlar davomida Sharq va G‘arb o‘rtasidagi savdo, fan va madaniyat markazlari sifatida xizmat qilgani ta’kidlanadi. Registon maydoni, Ichan-qal’a va Buxorodagi me’moriy obidalar islom sivilizatsiyasi hamda jahon madaniy merosining bebaho durdonalari sifatida tilga olinadi.

Bundan tashqari, nashr O‘zbekistonning rang-barang tabiati va geografik relefiga to‘xtalib o‘tgan. Qizilqum cho‘li, serhosil Farg‘ona vodiysi, Tyan-Shan va Pomir-Oloy tog‘ tizmalari aholi joylashuvi va qishloq xo‘jaligi rivojida muhim o‘rin tutishi qayd etiladi.

Nashr, shuningdek, Buyuk Mirzo Ulug‘bek kabi donishmandlarning astronomiya va matematika sohasidagi buyuk kashfiyotlarini alohida e’tirof etgan.

Xulosada ta’kidlanganidek, Toshkent, Samarqand, Buxoro, Namangan va Andijon kabi shaharlar bugungi kunda nafaqat ma’muriy va iqtisodiy, balki jadal rivojlanayotgan yirik madaniy-turistik markazlar sifatida dunyo sayyohlari e’tiborini o‘ziga jalb etmoqda.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

O'zbekiston yangiliklari