Masala shundaki, to'g'ri tafakkur qilish orqali odatda aql bilan iymon hosil qilinadi. Odatda deyilishdan maqsad Alloh taolo iymonni inson to'g'ri tafakkur yuritganida yaratishidir. Alloh taolo Qur'oni karimda bu haqda: “Ayting (ey Muhammad sollallohu alayhi vasallam), Yer yuzida sayru sayohat qilib, ilgari o'tganlarning oqibatlari qanday bo'lganini ko'ringlar!” deb aytadi.
Imon bu tasdiqdir.
Ba'zi ulamolar imon bu tasdiq va shahodat kalimasini, ya'ni: “Ashhadu an la ilaha illalloh va ashhadu anna Muhammadan abduhu va rosuluhu…”niaytish imonning bir bo'lagi bo'lib, rukn hisoblanadi, amal qilishlik esa komillik shartidir. Lekin shahodat kalimasini nutq qilish soqovlik va majburlash holatlarida soqit bo'lishining ehtimoli bor. Alloh taolo Nahl surasining 106-oyatida: “Kim Allohga iymon keltirganidan keyin (yana qaytib) kofir bo'lsa, (Allohning g'azabiga duchor bo'lur). Lekin kim qalbi iymon bilan orom olgani holda (kufr kalimasini aytishga) majbur qilinsa, (uning iymoniga ziyon etmas),” deydi. Soqit bo'lishning ma'nosi: shahodat kalimasini uzr mavjud bo'lgani sababli aytmasligi sababidan Alloh taoloning azobiga duchor bo'lmasligidir.
Bu ahli sunna valjamoaning ikki yo'nalishi – moturidiy va ash'ariylarning gapidir. Ikki aqidaviy mazhab amal uchun ikki jihati bor, u ham bo'lsa, amal degani Alloh taolo va uning Rasuli sollallohu alayhi vasallam tarafidan yaxshilikka buyurish va yomonlikdan qaytarishi. Bu jihatdan amal imon nomi ostiga ulamolarning ittifoqiga ko'ra kiradi. Namozning farzligiga imon keltirish vojibdir, uni yolg'onga chiqarish esa kufrdir.
Ammo amallarning fe'l bilan ado etish jihatidan esa bu imon nomi ostiga kirmaydi, chunki agar bunday qilinsa, gunohkor osiy odamni kofir deb hukm qilish lozim bo'lib qoladi, bu esa botil gap. Shuning uchun ham zino qilgan va o'g'rilik qilganlarni kofirga chiqarish emas, balki ularga jazo hadd tayin qilingan. Demak, bir kishi namozni ado qilishga kirishsa, u itoatkor mo''min bo'ladi, ammo uni farzligini inkor qilmay, uni ado etishda dangasalik bilan bosh tortsa, gunohkor mo''min kishi hisoblanadi.
Salafi solihlarning: Imon bu so'z va amal qilish degan so'zining ma'nosi, tasdiq bilittifoq rukn hisoblanadi, ikki shahodat kalimasini aytish, bir rivoyatga ko'ra, soqit bo'lishi ehtimoli bor rukn bo'lsa, boshqa rivoyatga ko'ra, komillik sharti bo'ladi, amal esa bilittifoq komillik sharti hisoblanadi.
Ko'kaldosh o'rta maxsus islom bilim yurti
R.Axundjanov
Iymon 
Namoz 
Ro'za 
Zakot 
Haj 
Qur'on 
Islom saboqlari 
Aloqa 
