Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “(Qiyomatda) Odamlar Tihoma tog'i kabi (kattalikdagi) yaxshiliklar bilan kelishadi. Alloh ularning amallarini to'zigan changdek qilib qo'yadi (ya'ni, ularning yaxshiliklarini puchga chiqaradi)”, dedilar.
Shunda Savbon roziyallohu anhu: “Yo, Rasululloh, biz ulardan bo'lmasligimiz uchun ularni bizga ta'riflab bering”, dedi.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Ular cizlarning birodarlaringiz, ko'rinishlari ham cizlarga o'xshagan odamlardir. Ular ham ciz kabi tunlari ibodat qiladi. Lekin ular Alloh harom qilgan narsa bilan xoli qolishganda chegarani buzadilar” (ya'ni, yolg'iz qolgan vaqtlarida Alloh qaytargan ishlardan tiyilmaydilar), dedilar (Ibn Moja, Imom Tabaroniy, Abul Fazl rivoyati).
Nega yolg'iz qolsangiz gunoh va shahvoniy ishlarni qilasiz?! Axir o'sha ishlaringizni oilangiz bilishlarini istamaysizku. Eshikni yopib olib, odamlardan uyalib, berkinib gunoh qilmoqchi bo'lasiz, lekin Robbingizdan, U Zot qaytargan ishni qilishdan uyalmaysizmi?
Alloh kuzatib turganini, qilayotgan har bir amalingizdan xabardor ekanini unutasizmi? Alloh taolo bunday marhamat qiladi: “Holbuki, sizning ustingizdan kuzatib turuvchilar bordir. Ular hurmatli yozib turuvchilardir. Ular nima qilayotganingizni biladir” (Infitor surasi, 10–12-oyatlar).
Gunoh qilayotgan tana a'zolaringiz ziyoningizga guvohlik berganda, qo'llaringiz gapirtirilganda, oyoqlaringizga zabon berilganda, mahshar maydonida butun insoniyat jamlanganda ayblaringiz oshkor qilinganda qayerga qochasiz, nima deb javob berasiz?
Qur'oni karimda bunday deyiladi: “Bugungi kunda ularning og'izlariga muhr uramiz. Nima kasb qilganlarini Bizga qo'llari so'zlar va oyoqlari guvohlik berur!”(Yosin surasi, 65-oyat).
Qiyomat kuni a'zolaringiz so'zlayotganda holatingiz qandoq bo'lishi haqida fikr yuritib ko'ring. Alloh qaytargan ishlarni qilganingiz, harom narsalarga boqqan nigohlaringizga qanchalik hasrat-nadomat qilasiz. Fahsh va behayo gaplaringiz uchun ham shunchalik pushaymon bo'lasiz.
Yelkangizdagi ikki farishta nomai a'molingizga qilgan har bir amalingizni yozadilar. Vafot etsangiz, kitobingiz yopilur, ammo u bilan endi mahshar maydonida qo'lingizga tutqazilgan uchrashasiz. Shunda Alloh sizga bunday deydi: “Kitobingni o'qi, bugungi kunda sen o'zingga o'zing hisobchilikka kifoya qilursan”(Isro surasi, 14-oyat).
Gunohlar oqibatini o'ylasangiz, ularni tark etasiz. Unutmangki, g'am-qayg'u, mahzunlik, tushkunlik, qalb torligi hamda Alloh taolodan yiroq bo'lishning barchasi gunohlaringiz tufaylidir.
Har qanday gunohdan qutulish uchun gunohga olib boruvchi sabablardan yiroq bo'ling. Sajdada ko'zyosh to'king va Allohdan yordam so'rang. Albatta, bu ish jiddu jahd hamda sabr-toqatni talab etadi.
Bilingki, har qanday sa'y-harakatingiz aslo behuda ketmaydi, zarracha qilgan yaxshi amalingizni Alloh taolo ulkan yaxshiliklar bilan mukofotlaydi. Alloh taolo Qur'oni karimda bunday marhamat qiladi: “Bizning (yo'limizda) jiddu jahd qilganlarni O'z yo'llarimizga hidoyat eturmiz. Albatta, Alloh chiroyli amal qiluvchilar bilandir” (Ankabut surasi, 69-oyat).
Yana shuni unutmangki, Alloh taolo qilgan tavbangizni imtihon qilish, sinash uchun yashirincha bajariladigan gunohlarni osonlashtirib qo'yadi: “Alloh undan kim g'oyibona qo'rqishini bilish uchun...”(Moida surasi, 94-oyat).
Shunday ekan, bir soniyaga bo'lsa ham aslo Alloh taolo Sizni ko'rib turganini yodingizdan chiqarmang!
Davron NURMUHAMMAD
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Hikoya qilishadiki, Ma’rufi Karxiy quddisa sirruhu tahorat olish uchun Dajla daryosi qirg‘og‘ida to‘xtab, Qur’on va kiyimlarini bir tarafga qo‘ydilar. Shu payt qandaydir bir ayol kelib Ma’ruf Karxiy quddisa sirruhuning liboslari va Qu’onini olib jo‘nab qoldi. Shayx ayolning izidan yetib olib aytdilar:
– Singlim, men Ma’ruf bo‘laman, sizni hech bir narsada ayblamoqchi emasman. Faqat, Qur’on o‘qiy oladigan farzandingiz bormi yo yuqmi, shuni bilmoqchi edim, xolos?
Ayol “yuq” deb javob qaytargach, Ma’ruf:
– Balki Qur’on o‘quvchi eringiz bordir – deb so‘radilar. Ayol yana “yuq” deb rad javobi bergach, Ma’ruf unga:
– Unday bo‘lsa, mayli, ust-kiyimlarimni o‘zingizda olib qoling-da, Qur’onni menga qaytarib bering! – dedilar.
Bir gal Shayx Abu Abdurahmon as-Sulamiy quddisa sirruhuning uyini o‘g‘rilar bosib, bor narsasini olib ketishdi.
Naql qilishlaricha, u zot quddisa sirruhu bir do‘stlariga bunday debdilar:
– Bozorga borib, o‘g‘irlangan yaktagimga ko‘zim to‘shib qoldi. Shunda darhol o‘zimni bilmaganga solib yuzimni o‘girib oldi.
Bir gal Molik ibn Dinor quddisa sirruhuning ayollari u kishiga “Ey riyokor!” deya tanbeh beribdi. Shunda u kishi: “Ey xotin, sen menga basraliklar bilmaydigan xo‘b munosib bir nom topding-da!”– deya kayfiyatlari ochilib ketgan ekan.
Yahyo ibn Ziyod al-Horisiyda bir badxulq xizmatkor bor ekan. U zotdan:
– Nega bunday yomon qulni ushlab turibsiz? – deb so‘raganlarida, u zot:
– O‘zimga halim bo‘lishni ta’lim qilmoqdaman, – deya javob beribdilar.
Naql etishlaricha, bir gal Ibrohim ibn Adham quddisa sirruhu cho‘lga chiqqanlarida bir askarni uchratib qoldilar. Askar so‘radi:
– Bu yerning aholisi qani?
Ibrohim Adham qabriston tomonga ishora qildilar. Navkar bu odam mening ustimdan kulyapti degan o‘yga borib, u kishining boshlariga urib jarohatladi. U kishi ketganlaridan keyin esa navkarga bu zotning xurosonlik mashhur so‘fiy Ibrohim Adham ekanlarini aytishdi. Navkar ortlaridan borib, kechirim so‘ray boshladi. Bunga javoban Ibrohim Adham quddisa sirruhu bunday dedilar:
– Sen meni urganingda Allohdan senga jannat ato etishini so‘radim.
Navkar bunday xayrli duoning sababini so‘radi va Ibrohim Adham quddisa sirruhu javob berdilar:
– Shuni bildimki, sen meni urganing uchun Alloh menga ajru mukofot beradi. Sen tufayli yaxshilik topganim sababli men tufayli yomonlik ko‘rishingni istamadim.
Hikoya qilishadilarki, qandaydir kishi Shayx Abu Usmon al-Hiriy quddisa sirruhuni mehmonga taklif etdi va Shayx darvozaga yaqinlashganlarida uy egasining shunday deganini eshitdilar:
– Yo Shayx, hozir mening uyimga kirishning vaqti emas, qilgan taklifimdan afsusdaman, ketsang ma’qulroq!..
Abu Usmon quddisa sirruhu qaytib ketdilar va hovlilariga yetdim deganlarida ketlaridan haligi kishining ovozini eshitdilar:
– Yo Shayx, aytganlarimdan afsusdaman, kechirgin, qaytadan menikiga tashrif buyursang yaxshi bo‘lardi...
Shunda taqvodor zot unikiga yana borishlarini aytdilar. Ikkinchi marta borganlarida ham uy egasi avvalgiday muomala qildi. Xuddi shu hol uchinchi, to‘rtinchi bor ham takrorlandi. Shayx esa go‘yo hech narsa bo‘lmaganday borib, eshik oldidan yana qaytardilar. Nihoyat, haligi kishi:
– Yo Shayx, men sizni sinab ko‘rmoqchi edim xolos, – deya uzr so‘rab, u kishini maqtay boshladi, shunda Abu Usmon al-Hiriy quddisa sirruhu dedilar:
– Meni itlarda ham bo‘lishi mumkin bo‘lgan sifat bilan maqtashingga ne hojat, axir ular ham chaqirsang keladilar, haydasang ketadilar-ku?!
“Axloqus solihiyn” (Yaxshilar axloqi) kitobidan
Yo‘ldosh Eshbek, Davron Nurmuhammad
tarjimasi