Sayt test holatida ishlamoqda!
02 Avgust, 2026   |   19 Safar, 1448

Toshkent shahri
Tong
03:45
Quyosh
05:14
Peshin
12:34
Asr
17:31
Shom
19:43
Xufton
21:12
Bismillah
02 Avgust, 2026, 19 Safar, 1448

Asalari va pashsha

26.12.2023   3044   5 min.
Asalari va pashsha

Hasharotlar ichida pashsha asosan axlat va iflos bo'lgan narsalarga qo'nadi. Asalari esa gullarga, daraxt changlariga va boshqa xushbo'y hidli narsalarga qo'nib shira yig'adi. Ba'zi otalar pashsha kabi farzandlarining faqat aybu nuqsonlarini, xato-kamchiliklarini ko'radilar. Ularni hadeb koyiyveradilar. Eng yomoni ularni o'z tengdoshlari va aka-uka, opa-singillari bilan soltishtirib kamsitadilar. Natijada bola tushkunlikka tushib qoladi va uzoq vaqt davomida bu kayfiyatdan qutula olmaydi. Borib-borib o'zida faqat yomonlikni ko'radigan bo'lib voyaga etadi. Aksar holatlarda bunday bolalar jamiyatga kerakli insonlar emas, balki, jamiyatga katta xavf soladigan, qabih jinoyatlarni sodir etadigan jinoyatchilar bo'lib o'sishadi.

Hayriyatki, jamiyatimizda “pashsha” otalarga qaraganda “asalari” otalar ko'proq. Bunday otalar farzandlaridagi ko'zga ko'rinmas darajagi maqtovga sazovor jihatlarni ham topib, bu xislatlarini mohir va tajribali bog'bon kabi rivojlantirishadi. Farzandlaridagi xatolarni to'g'ri tushuntirib, fazilatlarini esa xuddi hech qaysi bolada yo'q fazilatni maqtayotgandek his-hayajon bilan e'tirof etishadi. Natija ham shunga yarasha ko'zni quvontiradigan bo'ladi. Chunki bola, ayniqsa, o'g'il bola otasini hayotdagi eng mukammal inson deb biladi. Uning xayolida qahramon siymosida otasidan boshqa odam gavdalanmaydi. Endi o'zining hayotdagi ilk kumeridan, qahramonidan maqtov eshitgan bolaning ko'nglidan nimalar o'tishini tasavvur qilavering! Tajribalar shuni ko'rsatadiki, odatda otasidan ko'p maqtov eshitadigan bolalalarda yo'q qobiliyatlar ham shakllanib, rivojlanib ketadi. Lekin aksar hollarda biz “Bolalarni ko'p maqtash ularni erka, tantiq va yalqov qilib qo'yadi” degan mantiqqa suyanib ish ko'ramiz. Hamma narsada bo'lgani kabi maqtovda ham me'yor bo'lsa, bu narsa tarbiyada juda yaxshi samara beradi. Keling, bu mavzuga hayotiy misollar orqali nazar solamiz.

Birinchi hikoya

Marhum otam o'qish-yozishni bilmas edilar. Ularning bolaligi urush yillariga to'g'ri kelgani uchun ham yoshliklari darbadarlikda o'tgan. Qorinlarini to'yg'azishga imkon bo'lmagan paytlarda o'qish-yozishni o'ylash qayoqda deysiz. Lekin shunga qaramay ilmni va ilm ahlini yaxshi ko'radigan, ularning ilmini qadrlaydigan kishi edilar. Bizni ham ta'lim olishga ilhomlantirgan, doim qiziqtirib undab turgan turtkimiz dadam bo'ladilar.

Dars tayyorlab o'tirgan paytimiz xonamizga kirib hammamizning tepamizda alohid-alohida turib kuzatardilar. Daftalarimizni olib, yozishni bilmasalar ham “O'g'lim, sening xating chiroyli ekan”, “Qizim, chizgan rasming buncha go'zal”, deb g'ayratimizga g'ayrat qo'shardilar. Dadamning maqtovlari bizga shunchalik yoqardiki, ishdan kelib xonamizga kirgunlaricha darslarimizni qilib bo'lgan bo'lsak-da dadamning maqtovlarini eshitish uchun xonamizga kiradigan paytlarida dars qilishga o'tirib olardik. Dadam maqtagan jihatlarimizni yanada rivojlantirishga harakat qilardik. Kimdir xatini yanada chiroyli qilishga harakat qilsa, qimdir chizgan suratlari bo'yoqlarini yanada xilma-xil qilishga urinardi. Yana kimdir kecha o'qiganidan 5-6 bet bo'lsa ham ko'proq kitob o'qishga harkat qilardi. Bundan tashqari otam birortamizni bir sifat bilan maqtab boshqalarni ayni o'sha sifat bilan maqtamasalar, qolganlar ham o'sha maqtovga sazovor bo'lish uchun o'sha iqtidorni o'zida paydo qilishga harakat qilardi. Bu esa oramizda o'ziga yarasha ajoyib bir tabiiy musobaqaning paydo bo'lishiga zamin yaratar edi.

Ikkinchi hikoya      

Onam meni doim tergardilar. Qo'shnilar yoki qarindoshlar oldida men haqimda gap ketsa, “Bu juda quloqsiz bola bo'ldi” deb yomonlashga tushib ketardilar. Faqat kamchiligimni ko'rardilar. Atayin fazilatlarimni ko'rsatishga harakat qilsam ham, “Nechuk bugun unday, nechuk bugun bunday” deb shashtimni ham tushirib yuborardilar. Oxir-oqibatda men shunchalar umidsizlikka tushib qoldimki, dunyoda eng yomon odam men bo'lsam kerak, mendan biror foydali inson chiqmasa kerak, shunday bo'ladigan bo'lsa, yashab nima qilaman degan fikrlarga ham borib qoldim. Agar Juma maruzalarida o'zini –o'zi o'ldirish gunohi kabira ekanligini eshitmaganimda kim bilsin balki hozir tirik bo'lmasmidim...

Fuzola ibn Ubayd roziyallohu anhudan rivoyat qilingan hadisda Nabiy alayhissalom aytadilar: “Uch narsa kishining belini sindiradi: yaxshilik qilsang ham minnatdor bo'lmaydigan imom (boshliq), yaxshiligingni berkitadigan, yomonligingni tarqatadigan qo'shni va yonida bo'lganingda aziyat beradigan, yo'qligingda xiyonat qiladigan ayol”.

Doktor Abdulloh Muhammad Abdulmu'tining

Farzand tarbiyasida 700 ta saboq” kitobidan

G'iyosiddin Habibulloh, Kamronbek Islom tarjimasi.

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Islom sivilizatsiyasi markazida 100 nafarga yaqin imom-xatib uchun ma’rifiy tadbir va amaliy seminar o‘tkazildi

27.07.2026   22007   3 min.
Islom sivilizatsiyasi markazida 100 nafarga yaqin imom-xatib uchun ma’rifiy tadbir va amaliy seminar o‘tkazildi

O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazida Imom Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi bilan hamkorlikda Toshkent shahri va Namangan viloyatidan tashrif buyurgan 100 nafarga yaqin imom-xatib ishtirokida ma’naviy-ma’rifiy tadbir hamda amaliy seminar tashkil etildi, xabar bermoqda iccu.uz.

Ishtirokchilar dastlab O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan barpo etilgan O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi muzey ekspozitsiyalari bilan tanishdilar.

Tashrif davomida mehmonlarga Markaz ekspozitsiyalarida aks ettirilgan buyuk muhaddislar, mutafakkirlar, faqihlar, olimlar va davlat arboblarining jahon ilm-fani va sivilizatsiyasi taraqqiyotiga qo‘shgan hissasi haqida ma’lumot berildi. Nodir qo‘lyozmalar, arxeologik topilmalar va raqamli texnologiyalar uyg‘unligi tarixiy merosni zamonaviy formatda taqdim etish imkoniyatini yaratayotgani alohida e’tirof etildi.

Toshkent shahridagi «Hofiz Ko‘hakiy» jome masjidi imom-xatibi Bahrom Otajonov Markazni «nafaqat muzey, balki xalqning ko‘p asrlik tarixi va sivilizatsiyasini jonli namoyon etuvchi ilmiy-ma’rifiy makon» deb baholadi. Uning ta’kidlashicha, ekspozitsiyalarda davlatchilik, ilm-fan, me’morchilik va ma’naviy merosning yaxlit konsepsiya asosida namoyon qilinishi tashrif buyuruvchilarda O‘zbekistonning sivilizatsion taraqqiyotdagi o‘rni haqida yaxlit tasavvur hosil qiladi.

– Bu markaz nafaqat muzey, balki xalqimizning ko‘p asrlik tarixi va sivilizatsiyasini jonli tarzda aks ettiruvchi ilmiy-ma’rifiy makondir. Bu yerda insoniyat taraqqiyotining muhim bosqichlari, ajdodlarimizning ilm-fan, davlatchilik, me’morchilik va ma’naviyat sohasidagi buyuk merosi yaxlit holda namoyon qilingan. Ayniqsa, Amir Temur davri, Qur’oni karim, dunyoviy ilmlar va tarbiya masalalarining bir makonda uyg‘unlashtirilgani insonni chuqur o‘yga toldiradi. Bu yerga kelgan har bir kishi O‘zbekistonning naqadar boy tarix va yuksak sivilizatsiya sohibi ekaniga yana bir bor amin bo‘ladi, – dedi Bahrom Otajonov.

Imom-xatiblar Markazning zamonaviy kutubxonasi faoliyati bilan ham tanishdilar. Minglab qo‘lyozmalar, nodir kitoblar va ilmiy nashrlarni o‘z ichiga olgan fond islomshunoslik, moturidiylik, hadisshunoslik, fiqh, tafsir va boshqa yo‘nalishlarda tadqiqot olib boruvchi olimlar hamda yosh tadqiqotchilar uchun muhim ilmiy resurs sifatida baholandi.

Olmazor tumanidagi «Imom at-Termiziy» jome masjidi imom noibi Mansur Musaxon Markazda saqlanayotgan Hazrati Usmon mus'hafini butun islom olami uchun ulkan ma’naviy boylik deb atadi. Uning fikricha, ajdodlar merosining zamonaviy muzey texnologiyalari asosida namoyon etilishi yosh avlodning tarixiy xotirasi va ma’naviy tarbiyasini mustahkamlashga xizmat qiladi.

– Bu yerdagi har bir ekspozitsiya alohida ma’no va tarixni o‘zida mujassam etgan. Eng katta taassurot qoldirgan jihatlardan biri — asl Hazrati Usmon mus'hafining shu yerda saqlanayotganidir. Bu nafaqat yurtimiz, balki butun islom olami uchun ulkan ma’naviy boylikdir. Shuningdek, ajdodlarimizning islom sivilizatsiyasi rivojiga qo‘shgan hissasi zamonaviy yondashuv asosida namoyon etilgani yosh avlod uchun katta ibrat maktabidir. Tarixi va ildiziga qiziqqan har bir inson bu maskanga albatta tashrif buyurishi kerak, – dedi Mansur Musaxon.

Tadbir doirasida din ishlari sohasi mutaxassislari ishtirokida amaliy seminar ham o‘tkazildi.

Kosonsoy tumani bosh imom-xatibi Qodirxon Azizov seminar raqamli boshqaruv tizimlari diniy sohada ham samaradorlik va shaffoflikni oshirishga xizmat qilayotganini ta’kidladi. U, shuningdek, Markaz kutubxonasida shakllangan boy ilmiy fond islom ilmlari bo‘yicha izlanish olib boruvchilar uchun muhim manba ekanini qayd etdi.

Tadbir yakunida ishtirokchilar O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi bugun nafaqat muzey yoki madaniy meros obyekti, balki ilmiy tadqiqotlar, ta’lim, xalqaro hamkorlik va ma’rifiy muloqotni birlashtiruvchi nufuzli platformaga aylanib borayotganini ta’kidladilar.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

O'zbekiston yangiliklari