Sayt test holatida ishlamoqda!
23 Avgust, 2026   |   10 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:15
Quyosh
05:40
Peshin
12:26
Asr
17:12
Shom
19:15
Xufton
20:36
Bismillah
23 Avgust, 2026, 10 Rabi`ul avval, 1448

Ustozni g'animat bilish

19.07.2022   2019   4 min.
Ustozni g'animat bilish

Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Alloh taologa bitmas-tuganmas hamdu sanolar bo'lsin.
Payg'ambarimizga mukammal va batamom salavotu durudlar bo'lsin.

 Ustozni g'animat bilish

 Tolibi ilmlarga qilinadigan nasihatlardan eng muhimi – bu ustozni, uning bilimini va ilm majlislarini g'animat bilish, paytida ulardan foydalanib qolishdir. Qanchadan-qancha shaxslar zamondoshlari bo'lmish ulamolarga etisha olmaganlari, buning uchun hasrat-nadomatda qolganlari tarixdan ma'lum.

Hatib Bag'dodiy rahmatullohi alayh o'zining “Rihlat” nomli kitobining so'nggida bir bob qilib, uni “Biror shayx tomon uning oliy sanadini talab qilib yo'lga chiqqanlar va o'sha shayxlar o'lib qolib, murodiga eta olmagan talabgorlar zikri” deb atagan.

Abdulloh ibn Dovud Haribiy aytadi: “Basraga Ibn Avn bilan uchrashish uchun kirgan edim. Bani Doro ko'prigiga kelganimda Ibn Avnning vafot etgani xabari keldi. Menga nima etganini Alloh biladi”.

Qarang, mazkur kishilar biror-bir dunyo matohi, boylik, qasr yo boshqasi uchun nadomat qilayotganlari yo'q. Chunki bular topiladigan narsalar. Ammo ulamolarning o'rinlarini hech kim bosa olmaydi.

O'tmishdan bilamizki, birgina hadis rivoyati, birgina fiqhiy masala echimi uchun kishilar uzoq masofali joylarga yo'lga tushganlar. Vaholanki, o'sha paytlarda sharoitlar og'ir edi. Olimlarning, ilmning qadrini bilganlaridan og'ir mashaqqatlarga ham rozi bo'lganlar.

Ammo hozirgi kunda qulaylik va keng imkoniyatlar bo'la turib biz ustozlarimizdan foydalanishni bilmayapmiz. Ulamolar g'animat ekani hadisi sharifda ochiqdan-ochiq bayon qilingan.

Abdulloh ibn Amr ibn Os roziyallohu anhumodan rivoyat qilinadi:

«Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning «Albatta, Alloh ilmni bandalaridan birdaniga sug'urib olmaydi, balki ilmni ulamolarning jonini olish bilan sug'urib oladi. Nihoyat, birorta olimni qoldirmagach, odamlar johillarni boshliq qilib olishadi. Keyin ular so'raladilar va ilmsiz ravishda fatvo berishadi. Natijada adashadilar va adashtiradilar», deganlarini eshitdim» (Imom Buxoriy rivoyat qilgan).

Qarang, ilm ulamolarning vafoti sabab ko'tarilar ekan. Ya'ni, ilmni ushlab, saqlab turadiganlar ulamolardir. Ularning zavollari ilm zavoli ekan.

Imom Zahabiy ulamolardan uch kishi bir vaqtda vafot topganlarida: “Shahar bir yil ichida ana o'sha uch kishi kabilardan xoli qolsa, unda nuqson zohir bo'libdi”, degan ekan.

Yemak va ichimlik badan ozuqasi bo'lsa, qalb ozuqasi ilmdir. Qalblarni tiriltiradiganlar olimlardir. Nafaqat qalblarni, balki olamni tirik tutadiganlar olimlardir. Mana shuning uchun ham: “Olimning o'limi – olamning o'limi”, deyilgan. Olim olamning ruhi, nuri va hayotidir.

Uzoqqa bormay, yaqin davrdan misol keltiradigan bo'lsak, rahmatli shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf hazratlari vafot etganlaridan keyin u kishining ilmlaridan, aqalli u zotni bir ko'rishdan, duolarini olishdan bahramand bo'lmay, hasratda qolganlarning sanog'i yo'q. U kishiga etisha olmaganlar u yoqda tursin, garchi shogirdlik baxtiga muyassar bo'lgan bo'lsalar-da, ma'rifat bulog'idan ayrilib qolganlari uchun qanchalar o'ksinishdi.

Qalbimizdan u zotdan keyingi katta bir kemtikni, o'rni to'lmas bir bo'shliqni his qilganimizda “Birgina inson dunyoni shunchalar munavvar qilib turganmidi?!” deymiz bexosdan. Ha, birgina inson dunyoni xayrga to'ldirib turgan edilar. Mana shu xayr ilm nuri, ilm barokoti edi.

Ammo olim ketdi, deb butkul noumidlikka tushish noto'g'ri. Olimlar aslida barhayotlar. Ular narigi dunyoga o'tishgan bo'lsa-da, xalaflarini, ya'ni o'rinbosarlarini qoldirishgan. Biz endi ular qoldirgan meroslari va merosxo'rlarini g'animat bilaylik.

Odinaxon Muhammad Yusuf

MAQOLA
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

O‘zbekiston olimlari Bobur va Boburiylarning Pokistondagi merosini tadqiq etmoqda

18.08.2026   40035   4 min.
O‘zbekiston olimlari Bobur va Boburiylarning Pokistondagi merosini tadqiq etmoqda

O‘zbekiston elchixonasi tomonidan Bobur nomli xalqaro jamoat fondi bilan hamkorlikda o‘zbekistonlik tarixshunos va boburshunos olimlardan iborat delegatsiyaning Pokistonga tashrifi amalga oshirildi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA muxbiri.

Tashrif Bobur va Boburiylar davriga oid tarixiy-madaniy merosni o‘rganish, Pokiston hududida saqlanayotgan mazkur davrga oid tarixiy manbalar, qo‘lyozmalar, eksponatlar va artefaktlar bilan tanishish, shuningdek, ikki mamlakatning ilmiy-tadqiqot va madaniy muassasalari o‘rtasida hamkorlikni rivojlantirish maqsadida tashkil eildi.

Delegatsiya a’zolari dastlab Lahor shahrida Boburiylar davriga oid tarixiy obidalar va manzilgohlarga tashrif buyurib, o‘rganishlar olib bordi. Xususan, Lahor muzeyi, Islom galereyasi hamda qator ilmiy-tadqiqot muassasalarida bo‘lib, mazkur muassasalarda qator ilmiy uchrashuvlar o‘tkazdi va boburiylar davriga oid tarixiy manbalar bilan tanishdi.

Lahor shahridagi Panjob universiteti rahbariyati bilan ilmiy va akademik hamkorlik masalalari muhokama qilindi. Safar davomida mazkur universitet huzuridagi Boburiylar merosi markazi bilan hamkorlikda Boburiylar sulolasining 500 yilligiga bag‘ishlangan ilmiy-amaliy anjuman o‘tkazildi.

Ishtirokchilar Bobur va Boburiylar tarixi, ularning Markaziy va Janubiy Osiyo tamaddunidagi o‘rni, mazkur davrning siyosiy, madaniy va ilmiy merosini o‘rganish masalalarini muhokama qildilar.

O‘zbekiston olimlari Islomobod shahrida Pokiston Milliy tilni rivojlantirish departamenti rahbariyati Quaid-i-A’zam universiteti, Alloma Iqbol universiteti, Pokiston Milliy kutubxonasi hamda qator ilmiy-tadqiqot muassasalariga tashrif buyurib, qo‘lyozmalar, boburiylar davriga oid eksponatlar va boshqa tarixiy manbalar bilan tanishdi.

O‘zbekiston vakillari Islom hamkorlik tashkilotining Ilmiy va texnologik hamkorlik bo‘yicha doimiy qo‘mitasi bosh koordinatori Muhammad Iqbol Choudhari tomonidan qabul qilindi.

Unda Bobur va Boburiylar merosini chuqur o‘rganish, uni asrash va musulmon dunyosi ilmiy doiralari hamda keng jamoatchilik o‘rtasida targ‘ib qilish bo‘yicha hamkorlikni yo‘lga qo‘yish masalalari ko‘rib chiqildi.

Kelgusida mazkur tashkilot bilan hamkorlikda Boburiylar merosiga bag‘ishlangan yirik xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya o‘tkazish bo‘yicha kelishuvga erishildi.

Tashrifning asosiy tadbiri Islomobod shahrida «Zahiriddin Muhammad Bobur: mushtarak sivilizatsiyaviy meros va O‘zbekiston-Pokiston munosabatlari ko‘prigi» mavzusida tashkil etilgan bo‘ldi.

Konferensiyada Pokiston Milliy meros va madaniyat vazirining o‘rinbosari Farah Naz Akbar, O‘zbekiston elchisi Alisher To‘xtayev, Pokistondagi «Bobur forumi» rahbari Ramzan Mug‘al hamda tarixchi va boburshunos olimlar hamda yosh tadqiqotchilar ishtirok etdi.

Diplomatik vakolatxona rahbari o‘z nutqida ikki mamlakat o‘rtasidagi tarixiy, madaniy, ma’naviy va sivilizatsiyaviy aloqalar uzoq tarix va chuqur ildizlarga ega ekanini qayd etdi.

– Ushbu mushtarak tarixda Zahiriddin Muhammad Bobur Janubiy Osiyoda ulkan davlatchilikka asos solgani xalqlarimizni birlashtiruvchi muhim tarixiy omil bo‘ldi, – dedi O‘zbekiston elchisi. – Ta’kidlash joizki, bugungi kunda O‘zbekiston-Pokiston munosabatlari barcha sohalarda izchil rivojlanib bormoqda. Ikki davlat rahbarlari o‘rtasidagi muntazam va yaqin do‘stona muloqot natijasida ikki tomonlama munosabatlarimiz strategik sheriklik darajasiga ko‘tarildi. Aloqalarning bunday darajasida umumiy tarixiy va madaniy merosni o‘rganishning naqadar muhimligi, bu borada yaqindan hamkorlik qilish ikki xalq o‘rtasidagi do‘stlik va o‘zaro anglashuvni yanada mustahkamlashga xizmat qiladi.

Bobur nomli xalqaro jamoat fondi raisi o‘rinbosari Rustam Mamasoliyev o‘z chiqishida Bobur va uning ilmiy-adabiy merosi butun mintaqa tarixida alohida o‘rin tutishini urg‘uladi.

– O‘zbekistonda Bobur va boburiylar merosini o‘rganish, asrash va targ‘ib qilish borasida juda katta ishlar amalga oshirilyapti, – dedi u. – Boburiylar merosini chuqur o‘rganishda pokistonlik olimlar va ilmiy muassasalar bilan qo‘shma tadqiqotlar, ilmiy anjumanlar, nashriyot loyihalari va akademik almashinuvlarni kengaytirish juda muhim.

Pokiston Milliy meros va madaniyat vazirining o‘rinbosari Farah Naz Akbar, o‘z navbatida, boburiylarning Pokiston tarixidagi muhim o‘rniga to‘xtaldi.

– Boburiylarning Pokistondagi tarixiy-madaniy merosini asrash va kelajak avlodlarga yetkazishga hukumat darajasida e’tibor qaratilyapti, – dedi Farah Naz Akbar. – Biz O‘zbekiston bilan tarixiy aloqalarimizni yanada mustahkamlash, ilmiy hamkorlik va madaniy almashinuvlarni qo‘llab-quvvatlashga, buyuk ajdodlarimiz qoldirgan merosni birgalikda o‘rganish va targ‘ib qilishga tayyormiz.

Bobur nomli xalqaro jamoat fondi delegatsiyasi tashrifi davomida Panjob viloyatida joylashgan Boburiylar davriga oid qator tarixiy qadamjolarda o‘rganishlar olib borishi rejalashtirilgan.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

 

O'zbekiston yangiliklari