Payg'ambarimiz Muhammad Mustafo sollallohu alayhi vasallam: “Ixtilof qilmanglar, yana qalblaringiz ixtilofli bo'lib qolmasin”, deb marxamat qilganlar.
O'tgan ulamo domlalarimiz dinda shariat ahkomlarini bajarishda musulmonlarni turli ixtiloflardan qaytarib, birdamlikka chaqirganlar.
Taajjubki, hozirgi zamonda, dindorlarga qarab dinlarga baho beriladigan bo'lib qolgan. Shu sababli, boshqalar, tirnoq ichidan kir qidirib, bular musulmonlik da'vosini qilishar edi, musulmonlik shu ekan-da, deyishlari mumkin.
Turli omillarga ko'ra dinimizdan uzoqlashgan xalqimiz, o'tmishda turli balo-ofatlarga giriftor bo'ldi, dinimizdan uzoqlashgani sari qoloqlikka uchradi, zaiflikka yuz tutdi va nihoyat, mustamlaka asoratida qoldi. Alaloqibat xalqimizning bir qismi xudosizlikka yuz tutdi. Dahriy tuzum xuddi shular yordamida yurtimizda dinimizdan asar ham qoldirmaslikka jon-jahdlari bilan kurashdilar.
Asrlar osha turli sharoitlarga qaramay, mujtahid ulamolarimiz tomonidan Qur'oni Karim va Sunnati Nabaviyyadan olib, xalq ommasiga imkon qadar ulab kelmoqdalar.
Ular ko'pchilik musulmon xalqlari qatori islom shariatini Hanafiy mazhabi orqali o'rganib, Hanafiy mazhabi bo'yicha hayotiga tatbiq qilib keldilar.
Lekin oxirgi paytga kelib, “bemazhab” atamasi ahli sunnaning so'zi e'tiborli olimlari tomonidan to'rt haq mazhabdan birida sobitlikni inkor etib, ijtihod da'vosi bilan o'rtaga chiqqan va ommani ham shunga undovchi kishilarning “biz mazhabga qaramaymiz, mazhabni bid'at deymiz, o'zimiz Qur'on va hadisdan ijtihod qilamiz, mazhab ahlidan emasmiz, biz sahobalar davridagi kabi ibodat qilamiz“ deb jar soluvchi bemazhablar paydo bo'ldi.
Sizu-biz etiqodiy betayin kimsalarga ergashmasdan, butun dunyo tan olgan to'rt buyuk imomlarning biriga ergashishligimiz, mazhabparast yoki mutaasib bo'lmasligimiz kerak. Ulug' ulamolarimiz, dono ajdodlarimiz me'rosini o'rganib, buni kelgusi avlodlarimizga etkazishga xarakat qilmog'imiz kerak
Muhammadxon Nuriddinov manbalar asosida tayyorlandi
Qohira shahrida bo‘lib o‘tayotgan anjuman asosiy qismida O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari ma’ruza qildilar. Shuningdek, Misr muftiysi Nazir Muhammad Ayyod, Misr Vaqflar vaziri Usoma Azhariy, Xalqaro Islom fiqhi akademiyasi bosh kotibi doktor Qutb Mustafo Sano, Al-Azhar shayxi vakili Shayx Ayman Abdulg‘aniy, Musulmon olami uyushmasi Bosh kotibi o‘rinbosari doktor Abdurrahmon ibn Abdulloh az-Zayd va Abu-Dabi Islom ishlari raisi, doktor Umar Habtur ad-Dari’iy kabilar nutq qildilar.
Muftiy hazratlari muhokama qilinayotgan oila, ayollar huquqi va farzand tarbiyasi masalasi g‘oyat dolzarb ekaniga urg‘u qaratdilar. Xususan, turli mintaqalarda oila instituti inqirozga yuz tutayotgani, yoshlarning oila qurishga qiziqishi pasayib, ajrashishlar soni ortib borayotgani jiddiy xavotir uyg‘otayotgani ta’kidlandi. Qayd etilishicha, bu sinov butun insoniyat oldida turgan umumbashariy muammoga aylanmoqda.
Shu munosabat bilan Muftiy hazratlari tomonidan bir qator dolzarb takliflar ilgari surildi:
– Qo‘shma fatvo ishlab chiqish: ilmiy asoslangan hamda ilg‘or tajribalarni o‘zida jamlagan qo‘shma fatvo ishlab chiqish zarurligi ma’lum qilindi. Ushbu hujjatni turli tillarga tarjima qilib, OAV, raqamli platformalar, ma’rifiy tadbirlar va juma xutbalari orqali keng jamoatchilikka yetkazish ta’kidlandi.
– Yoshlarni oilaga tayyorlash dasturlari: turmush qurish ostonasida turgan yoshlarning diniy, milliy va ijtimoiy mas’uliyatini yuksaltirishga qaratilgan maxsus kurslar va psixologik-ma’rifiy maslahat dasturlarini yo‘lga qo‘yish taklif etildi.
– Fatvo markazlari va OAV hamkorligi: milliy qadriyatlar va islomiy ta’limotlarni yoshlarga zamonaviy, ta’sirchan usullarda yetkazish uchun fatvo markazlari bilan OAV o‘rtasidagi hamkorlik lozimligiga e’tibor qaratildi.
Shu o‘rinda, O‘zbekistonda mazkur yo‘nalishlarda amalga oshirilayotgan tizimli islohotlar ham bayon qilindi.
Xalqaro anjuman ishtirokchilari Muftiy hazratlari tomonidan ilgari surilgan takliflarni qo‘llab-quvvatlab, yurtimizda diniy-ma’rifiy sohada amalga oshirilayotgan islohotlar, oila institutini mustahkamlash borasidagi ishlarga yuqori baho berdilar.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati