Salafi solihlar asri boshidanoq yagona islomiy jamoat halqasi “ahli sunna val jamoa” deb nomlanadi. O'sha yagona islomiy jamoat halqasi markazidan yangi islomiy jamoatning yangi halqasini to'qib paydo qilish hukmi xususidagi savollarni junbishga keltiradi.
Ho'sh, mazkur yangi jamoat o'zining yangi halqasini paydo qilishining hukmi nima? Uning bugungi islomiy voqealik borasidagi hamda islomiy da'vat xususidagi ta'sirlari qanday?
Biz o'zimiz uchun salafi solihlar asrini yo'l(imizni) yorituvchi mash'ala qilib oladigan bo'lsak, u holda mazkur yangi islomiy mazhab o'zi uchun bu laqabni “ixtiro” qilib olishga olib boradigan joizlik topa olamizmi? Vaholanki, u o'zi jar solayotgan narsa haq, boshqalar tarafini esa botil, deya ko'radi.
• “Salaf” kalimasining lug'at va istilohdagi ma'nolari
• Salafi solihiynlar o'zlarining qisqagina davrlarida, xalaf uzoq davrlarda qilgan taraqqiyotidan ko'prog'ini qildilar
• Taraqqiyot (shariatning zamon va makonga munosibligi) va sabot (o'zgarmas masalalari)ning har ikkisida salafi solihiynga ergashmoqning mezoni nimadan iborat?!
“Salaf” kalimasidan uning lug'aviy ma'nosi iroda qilingan bo'lsa, u holda bu kalima nisbiy ma'noni ifodalab, u uzluksiz bo'lmish davrlarning galma-gal almashib kelishi imkonini beradi. (Bu borada) u xuddi (arab tilidagi) “qoblu” (avval) ma'nosi bilan barobardir. Zero har qanday zamon, uning ortidan keluvchi zamonga nisbatan avvalgi, ya'ni “salaf”, undan avval o'tgan zamonga nisbatan esa “xalaf” keyingi hisoblanaveradi.
Ammo ushbu kalima, o'zida yuqorida o'tgan ma'nodan boshqa sobit, istilohiy ma'noni ham ifodalaydiki, u ana shu ma'nodan boshqa ma'noga o'tib ham ketmaydi, (boshqa ma'noga) ko'chirilmaydi ham.
“Salaf” kalimasi, hadisi sharif e'tiboriga ko'ra, dalolat jihatidan, islomiy asrlarning eng afzali, iqtido va ergashishga eng loyiqroq bo'lgan (davrga) nisbatan ishlatiladi.
Ushbu kalimaning qat'iy qaror qilingan istilohiy ma'nosi, bu sayyidimiz Muhammad sallallohu alayhi va sallam ummati bo'lmish, bu islom ummati umrining dastlabki uch asridir. Mazkur istilohiy ma'noning qo'llanishing (asosiy) masdari Abdulloh ibn Mas'ud roziyallohu anhu orqali ikki shayx rivoyat qilgan Rasululloh sallallohu alayhi va sallamning quyidagi so'zlaridir. Rasululloh sallallohu alayhi va sallam aytadilar:
“Insonlarning xayrlisi mening asrim ahli, keyin ularga yaqin bo'lganlar, so'ngra ularga yaqin bo'lganlar. So'ngra shunday qavmlar keladiki, ularning guvohliklari qasamlaridan, qasamlari esa guvohliklaridan o'zib ketadi." (Ya'ni, guvohlik berish va qasam ichish masalasiga shu qadar mas'uliyatsiz yondashadilarki, ular guvohlikni engil sanab qasam ichaveradilar.)
Rasululloh sallallohu alayhi va sallam ketma ket, tartib bilan zikr qilib, ularga “xayrli” deya guvohlik bergan uch asr (ahli) dan murod kimlardir? Ulardan murod, o'sha asrlarda yashagan musulmonlar majmuasimi? “Hayrli” hukmi, ular orasidagi ba'zi birlarining yoki ularning ko'pchiligining holatidan qat'iy nazar, o'sha asrdagilar majmuasi haqida aytilganmi? Yohud “xayrli”lar deya, ularning birortasi ham istisno qilinmagan holda ularning barchasi doxil bo'ladigan, ana o'sha (asr) musulmonlaridan bo'lgan har bir shaxs e'tibor qilinadimi?!
Bu haqidagi ixtilof ma'ruf va mashhurdir. Jumhur ulamolar nazdida, salohiyat hamda istiqomatdagi darajasi hamda tafovuti turlicha bo'lishiga qaramasdan “xayriyat” bahosi bu uch asr ahlidan bo'lgan har bir shaxs haqida sobitdir.
Muhammad Ayub Faxriddinov
Turkiya Buyuk Millat Majlisi Raisi Numan Kurtulmush O‘zbekiston Mustaqilligining 35 yilligi arafasida “Dunyo” AA orqali O‘zbekiston xalqiga samimiy tabriklari va ezgu tilaklarini yo‘lladi:
Avvalo, Aziz qardosh va do‘st O‘zbekiston xalqiga eng samimiy salomlarimni, hurmat va ehtiromimni izhor etaman.
Turkiya bilan O‘zbekiston o‘rtasidagi geografik masofaga qaramay, qalblarimiz bir-biriga eng yaqin xalqlardanmiz. Mustahkam birodarlik rishtalarimiz mavjud. Umumiy tariximiz, madaniy merosimiz va qadriyatlarimiz bor. O‘zbekiston bizning ota yurtimizdir.
Ayniqsa, keyingi yillarda Prezident Shavkat Mirziyoyev va Prezident Rejep Tayyip Erdog‘an rahbarligida ikki davlat o‘rtasidagi munosabatlar tarixiy darajada mustahkamlanib, izchil rivojlanmoqda.
Bunga misol sifatida joriy yil yanvar oyida Prezident Shavkat Mirziyoyevning keng tarkibdagi delegatsiya bilan Turkiyaga amalga oshirgan tashrifini keltirish mumkin. Ushbu tashrif doirasida Istanbuldagi O‘zbekiston maktabi hamda Hatay viloyatida zilziladan jabr ko‘rgan fuqarolar uchun barpo etilgan “O‘zbekiston mahallasi”ning ochilish marosimlari ikki mamlakat o‘rtasidagi qardoshlik va do‘stlik rishtalarini yanada mustahkamladi.
Hurmatli birodarim – O‘zbekiston Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi Spikeri Nuriddin Ismoilov bilan birgalikda Hatay viloyatining Arsuz tumanida joylashgan “O‘zbekiston mahallasi”ga nom berish marosimida ishtirok etdik. Marosim samimiy va do‘stona muhitda o‘tdi.
Fursatdan foydalanib, Turkiyada yuz bergan zilziladan keyin O‘zbekiston xalqi tomonidan ko‘rsatilgan beqiyos qardoshlik yordami uchun yana bir bor samimiy minnatdorchiligimizni bildiraman.
“O‘zbekiston mahallasi” va “O‘zbekiston maktabi” ikki davlat o‘rtasidagi do‘stlik va birodarlikning abadiy ramzlariga aylandi.
So‘nggi yillarda O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan ulkan taraqqiyotni biz har bir tashrifimizda o‘z ko‘zimiz bilan ko‘rmoqdamiz. Barcha sohalarda keng qamrovli islohotlar amalga oshirilayotganiga guvoh bo‘lmoqdamiz.
O‘zbekiston nafaqat iqtisodiy taraqqiyot, balki fikr, falsafa, ilm-fan va san’at sohalarida ham Islom sivilizatsiyasining Uchinchi Renessansi sari dadil qadam tashlamoqda.
Bu borada Prezident Shavkat Mirziyoyevning kuchli va samarali rahbarligini alohida e’tirof etaman hamda unga chuqur hurmatimni bildiraman.
Ishonamanki, O‘zbekistonda shakllanayotgan Uchinchi Renessans nafaqat mamlakatning o‘zi, balki butun Islom olami uchun yangi yuksalish davrining boshlanishi bo‘ladi.
Buyuk madaniy merosga ega O‘zbekiston Alisher Navoiy, Ahmad al-Farg‘oniy, Ali Qushchi va Mirzo Ulug‘bek kabi buyuk allomalarni yetishtirgan zamindir. Bu yurt ilm-fan, falsafa, astronomiya va boshqa ko‘plab sohalarda insoniyat sivilizatsiyasiga beqiyos meros qoldirgan.
Shu bilan birga, islom ilmlari sohasida ham O‘zbekiston ulkan ma’naviy boylikka ega. Bahouddin Naqshband va Abdulxoliq G‘ijduvoniy kabi buyuk tasavvuf ulamolarining merosi ushbu zaminning Islom tafakkuridagi yuksak o‘rnini namoyon etadi.
Shuningdek, Imom Buxoriy, Imom Termiziy va Imom Moturidiy kabi buyuk allomalarning ilmiy merosi butun islom olamining bebaho boyligi hisoblanadi.
Umid qilamanki, O‘zbekiston ilm-fan, taraqqiyot va ma’rifat sohasidagi yutuqlari orqali nafaqat o‘zining yanada yuksalishiga, balki Turk dunyosi va butun Islom olamining ravnaqiga ham munosib hissa qo‘shishda davom etadi.
Yana bir bor aziz O‘zbekiston xalqiga eng samimiy salomlarim va ezgu tilaklarimni yo‘llayman.
Muhtaram Prezident Shavkat Mirziyoyevga mamlakat taraqqiyoti va xalqaro maydondagi faoliyatida ulkan muvaffaqiyatlar tilayman. Alloh taolo o‘zlariga sihat-salomatlik, uzoq va barakali umr ato etsin hamda O‘zbekiston xalqi, Turk dunyosi va Islom olami yo‘lida yanada ulkan xizmatlarni amalga oshirish nasib qilsin.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati