Salafi solihlar asri boshidanoq yagona islomiy jamoat halqasi “ahli sunna val jamoa” deb nomlanadi. O'sha yagona islomiy jamoat halqasi markazidan yangi islomiy jamoatning yangi halqasini to'qib paydo qilish hukmi xususidagi savollarni junbishga keltiradi.
Ho'sh, mazkur yangi jamoat o'zining yangi halqasini paydo qilishining hukmi nima? Uning bugungi islomiy voqealik borasidagi hamda islomiy da'vat xususidagi ta'sirlari qanday?
Biz o'zimiz uchun salafi solihlar asrini yo'l(imizni) yorituvchi mash'ala qilib oladigan bo'lsak, u holda mazkur yangi islomiy mazhab o'zi uchun bu laqabni “ixtiro” qilib olishga olib boradigan joizlik topa olamizmi? Vaholanki, u o'zi jar solayotgan narsa haq, boshqalar tarafini esa botil, deya ko'radi.
• “Salaf” kalimasining lug'at va istilohdagi ma'nolari
• Salafi solihiynlar o'zlarining qisqagina davrlarida, xalaf uzoq davrlarda qilgan taraqqiyotidan ko'prog'ini qildilar
• Taraqqiyot (shariatning zamon va makonga munosibligi) va sabot (o'zgarmas masalalari)ning har ikkisida salafi solihiynga ergashmoqning mezoni nimadan iborat?!
“Salaf” kalimasidan uning lug'aviy ma'nosi iroda qilingan bo'lsa, u holda bu kalima nisbiy ma'noni ifodalab, u uzluksiz bo'lmish davrlarning galma-gal almashib kelishi imkonini beradi. (Bu borada) u xuddi (arab tilidagi) “qoblu” (avval) ma'nosi bilan barobardir. Zero har qanday zamon, uning ortidan keluvchi zamonga nisbatan avvalgi, ya'ni “salaf”, undan avval o'tgan zamonga nisbatan esa “xalaf” keyingi hisoblanaveradi.
Ammo ushbu kalima, o'zida yuqorida o'tgan ma'nodan boshqa sobit, istilohiy ma'noni ham ifodalaydiki, u ana shu ma'nodan boshqa ma'noga o'tib ham ketmaydi, (boshqa ma'noga) ko'chirilmaydi ham.
“Salaf” kalimasi, hadisi sharif e'tiboriga ko'ra, dalolat jihatidan, islomiy asrlarning eng afzali, iqtido va ergashishga eng loyiqroq bo'lgan (davrga) nisbatan ishlatiladi.
Ushbu kalimaning qat'iy qaror qilingan istilohiy ma'nosi, bu sayyidimiz Muhammad sallallohu alayhi va sallam ummati bo'lmish, bu islom ummati umrining dastlabki uch asridir. Mazkur istilohiy ma'noning qo'llanishing (asosiy) masdari Abdulloh ibn Mas'ud roziyallohu anhu orqali ikki shayx rivoyat qilgan Rasululloh sallallohu alayhi va sallamning quyidagi so'zlaridir. Rasululloh sallallohu alayhi va sallam aytadilar:
“Insonlarning xayrlisi mening asrim ahli, keyin ularga yaqin bo'lganlar, so'ngra ularga yaqin bo'lganlar. So'ngra shunday qavmlar keladiki, ularning guvohliklari qasamlaridan, qasamlari esa guvohliklaridan o'zib ketadi." (Ya'ni, guvohlik berish va qasam ichish masalasiga shu qadar mas'uliyatsiz yondashadilarki, ular guvohlikni engil sanab qasam ichaveradilar.)
Rasululloh sallallohu alayhi va sallam ketma ket, tartib bilan zikr qilib, ularga “xayrli” deya guvohlik bergan uch asr (ahli) dan murod kimlardir? Ulardan murod, o'sha asrlarda yashagan musulmonlar majmuasimi? “Hayrli” hukmi, ular orasidagi ba'zi birlarining yoki ularning ko'pchiligining holatidan qat'iy nazar, o'sha asrdagilar majmuasi haqida aytilganmi? Yohud “xayrli”lar deya, ularning birortasi ham istisno qilinmagan holda ularning barchasi doxil bo'ladigan, ana o'sha (asr) musulmonlaridan bo'lgan har bir shaxs e'tibor qilinadimi?!
Bu haqidagi ixtilof ma'ruf va mashhurdir. Jumhur ulamolar nazdida, salohiyat hamda istiqomatdagi darajasi hamda tafovuti turlicha bo'lishiga qaramasdan “xayriyat” bahosi bu uch asr ahlidan bo'lgan har bir shaxs haqida sobitdir.
Muhammad Ayub Faxriddinov
Kavkaz musulmonlari idorasi raisi, Shayxulislom Ollohshukur Poshozoda O‘zbekiston mustaqilligining 35 yilligi bayrami munosabati bilan “Dunyo” AA orqali O‘zbekiston xalqiga samimiy tabrik va ezgu tilaklarini yo‘lladi:
– Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Qardosh O‘zbekiston xalqini istiqlol ayyomi bilan samimiy muborakbod etib, tinchlik, taraqqiyot va yangi yutuqlar uchun Alloh taolodan xayrli duolar so‘rayman.
Mustaqillik yillarida O‘zbekiston ulug‘vor tarixiy yo‘lni bosib o‘tib, mard va olijanob o‘zbek xalqining mustahkam irodasi tufayli yuksak yutuqlarga erishdi. Bugun mustaqil O‘zbekistonning ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy va ma’naviy sohalarda katta taraqqiyotga erishayotganiga guvoh bo‘lib turibmiz.
O‘zbekistonni ikkinchi Vatanim deb bilib, uni hamisha qalbimda asrab kelayotgan inson sifatida qardosh o‘zbek xalqining yutuqlaridan chin dildan quvonaman. O‘zbekiston rivoji va farovonligi yo‘lida bor kuch-quvvatini ayamay kelayotgan fidokor rahbar – Prezident Shavkat Mirziyoyev Janobi Oliylarining beqiyos mehnatlarini alohida e’tirof etaman.
O‘zbekiston Prezidenti boshchiligida mamlakat so‘nggi o‘n yil davomida Uchinchi Renessans davrini boshdan kechirmoqda. O‘zbekiston bugun davlat rahbarining yuksak siyosiy tafakkuri va sa’y-harakatlari tufayli islom olamida yorqin nur sochayotgan madaniy-ma’naviy markazga aylandi.
Ushbu zahmatlarning yorqin namunasi bo‘lgan Islom sivilizatsiyasi markazini butun dunyo musulmonlariga taqdim etilgan bebaho tuhfa desak, mubolag‘a bo‘lmaydi. O‘zbek mutafakkirlarining qimmatli ilmiy-ma’naviy merosini xalqaro miqyosda keng targ‘ib etish O‘zbekiston zaminining asrlar davomida shakllanib kelgan ma’rifat va irfon markazi maqomini yana bir bor ifodalaydi.
O‘zbekiston yetakchisi bilan har bir uchrashuv va muloqot men uchun muhim ahamiyatga ega bo‘lib, ko‘rsatayotgan yuksak e’tibori uchun cheksiz minnatdorlik bildiraman. Yaqinda O‘zbekiston Prezidenti tomonidan “El-yurt hurmati” ordenining topshirilishi menda faxr-iftixor tuyg‘ularini uyg‘otdi va bundan benihoya faxrlanaman.
Mustaqil O‘zbekiston bilan barcha sohalarda aloqalarimizni yanada kengaytirish xalqlarimiz uchun ko‘plab imkoniyatlar yaratadi. Ozarbayjon Prezidenti Ilhom Aliyev hamda O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev o‘rtasida qaror topgan mustahkam qardoshlik munosabatlari, o‘zaro tashkil etilayotgan uchrashuvlar alohida qadr-qimmatga ega bo‘lib, bizga ma’naviy kuch bag‘ishlaydi.
Davlat rahbarlarimizning sa’y-harakatlari va oqilona siyosati tufayli Ozarbayjon va O‘zbekiston o‘rtasidagi aloqalar barcha sohalarda kengayib, qardoshligimiz ittifoqchilik darajasiga ko‘tarildi.
O‘zbekiston qalbimda alohida o‘rin tutadi. Bu mamlakatning har bir yutug‘idan behad quvonaman va uning doimo yuksak cho‘qqilarni zabt etishi uchun duolar qilaman.
O‘zbekistonda oliy diniy ta’lim olib, Ozarbayjon va Kavkazda Shayxulislomlik maqomiga ko‘tarilgan inson sifatida Ozarbayjon va O‘zbekistonning milliy-ma’naviy qadriyatlari hamda tarixiy merosimizga berilayotgan e’tiborni yuksak qadrlayman.
Dunyoda kechayotgan murakkab davrda qardosh xalqlarimiz o‘zlarining tarixiy-ma’naviy meroslariga suyangan holda munosib kelajak qurish yo‘lida ishonch bilan odimlamoqda. Turkiy davlatlar tashkiloti doirasida munosabatlarimizning yanada kengayishi Alloh taoloning bizga ko‘rsatayotgan lutfu karamidir.
Ozarbayjonning ishg‘oldan ozod etilgan hududlarida amalga oshirilayotgan bunyodkorlik va qayta tiklash ishlari, diniy-ma’naviy merosni qayta tiklash jarayoniga turkiy davlatlar orasida birinchi bo‘lib o‘z ezgu tuhfalarini taqdim etgan O‘zbekiston xalqi va davlat rahbariga chin qalbimizdan minnatdorlik bildiramiz.
Yana bir bor O‘zbekiston Mustaqilligining 35 yilligi munosabati bilan qardosh o‘zbek xalqini samimiy muborakbod etib, eng ezgu tilaklarimni yo‘llayman.
Alloh taolo O‘zining ulug‘ rahmati va karamidan barchamizni bahramand etsin. Ezgu orzu-niyatlar va xayrli maqsadlarimizning ro‘yobga chiqishida Alloh madadkor bo‘lsin. Omin!
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati