Sayt test holatida ishlamoqda!
21 Avgust, 2026   |   8 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:12
Quyosh
05:38
Peshin
12:26
Asr
17:14
Shom
19:18
Xufton
20:39
Bismillah
21 Avgust, 2026, 8 Rabi`ul avval, 1448

Abu Hanifa kim bo'lganlar?

12.04.2022   2458   2 min.
Abu Hanifa kim bo'lganlar?

Imom A'zam nomi bilan mashhur zot Abu Hanifa No''mon ibn Sobit ibn Zutiy 80-xijriy sanada Ko'fada tavallud topganlar. Bu zot Hanafiy mazhabiga asos solganlar. Otalari Sobit ibn Zutiy. Asli fors bo'lganlar. Bobolari esa Qobullik bo'lganlar.

Otalari Termizda ham yashaganlar. Oxiri oilalari bilan Ko'faga kelib, Imom A'zam shu erda tavallud topganlar. Otalari Sobit hazrati Ali roziyallohu anhu bilan uchrashganlar va o'zlariga, zurriyotlariga baraka tilab, u kishidan duo olganlar. Imom A'zam yoshliklarida so'ngi sahobalardan ilm va tarbiya olganlar va 22 yoshlarida Hammod ibn Abu Sulaymonga shogird bo'ladilar. So'ngra vafotlarigacha 18 yil davomida shu zotdan ilm va tarbiya oladilar. Islom olamida fiqh ilmi markazi bo'lgan Ko'fa va Basra shahri ulamolariga etakchilik qiladilar.

Iroq voliysi Muhammad ibn Hubayr Abu Hanifani qozilikka taklif qiladi. Ul zot bu ishga xolis bo'lish qiyin deb, qozilikdan bosh tortadilar. Iroq voliysi u kishini majburan qozi qilmoqchi bo'lganida, Abu Hanifa xafa bo'lib ketib qoladilar, Abu Hanifa shu sababli Iroqni tark etib, Hijozga va Makkai Mukarramaga yul oladilar , u erda fiqh , hadis, tarixga doir ko'pgina asarlarni yozadilar. Halifalik tepasidan Muoviya avlodlari ketib, Abbosiylar kelgach, Abu Hanifa yana Iroqqa qaytadilar. Bag'dodga kelib qoziyul-quzzot bo'lishlikka chaqirishadi. Abu Hanifa bu davlat mansabidan ham bosh tortadi.

Halifa Al-Mansur Abu Hanifani bu ishdan bosh tortgani uchun jazolab, zindonband etadi. Abu Hanifaning "Fiqhul Akbar" yoki "Asl at Tavhid" nomli asarlari musulmon qonunshunosligida dastlabki yozma manbalardan hisoblanadi. Imom A'zam bu asarlarida Alloh taoloning birligi,zoti va sifatlari, kalomi, qudrati, irodasi, iymon, qazo va qadar, xayr va savob, gunoh va azob, fazoilu nubuvvat, zuxd va taqvo masalalalaridagi ilohiy hukmlarni bayon etadi. Abu Hanifa hukm chiqarish uchun Qur'oni Karim hukmlariga muvofiq keluvchi qiyos va ijmo', istihson va urf kabi xuquqiy qoidalarni kashf etdilar va hayotga tatbiq etdilar. Imom A'zam "Fiqhul Akbar" kitoblarida shuningdek, murji'a va mu'tazila oqimlariga o'z munosabatlarini bildirib, ularda falsafa va huquqqa oid chigal masalalarini hal etishning to'g'ri yullarini ko'rsatdilar.

Alloh barchamizni bu zotning mazhablarida sobit qadamlardan qilsin.

 

Muhammadxon Nuriddinov

MAQOLA
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Zeki Kaymaz: Kelgusi o‘n yil ichida O‘zbekistonni turkiy dunyoda yorqin yulduz sifatida ko‘raman

21.08.2026   11584   2 min.
Zeki Kaymaz: Kelgusi o‘n yil ichida O‘zbekistonni turkiy dunyoda yorqin yulduz sifatida ko‘raman

Turk tili instituti Ilmiy kengashi a’zosi, filolog olim, professor Zeki Kaymaz O‘zbekiston mustaqilligining 35 yilligi arafasida “Dunyo” AA orqali yurtdoshlarimizga o‘zining samimiy tabrigi va ezgu tilaklarini yo‘lladi.

– Avvalo, O‘zbekiston xalqini istiqlolning 35 yilligi munosabati bilan chin ko‘ngildan tabriklayman. O‘ttiz besh yil oz vaqt emas. Men yuz yildan oshgan mustaqil Turkiya fuqarosi sifatida Sizlarga ham yana ko‘p asrlar mustaqillik shodiyonasini nishonlashingizni tilayman.

Tarixga nazar tashlasak, Markaziy Osiyo, xususan, O‘zbekiston bilan yaqin munosabatda bo‘lib kelganmiz. Ayniqsa, Turkiyadagi milliy ozodlik kurashi davrida bizga bu diyordan jo‘natilgan ko‘makni doimo katta minnatdorlik bilan yodga olamiz.

Qardosh o‘zbek xalqi biz uchun doimo yaqin birodar, qalin do‘st bo‘lib kelgan. O‘zbekistonning bugungi taraqqiyoti bizni juda mamnun qiladi. Ushbu zaminga har borganimda go‘zal va obod mamlakatni ko‘ramaz. Yurtingizda madaniyat va ma’rifat o‘choqlari bisyor. Albatta, bu tamaddun va sivilizatsiyaning ildizlari uzoq o‘tmishga borib taqaladi.

Markaziy Osiyodagi ilk o‘rta asrlardagi Birinchi renessans hamda Amir Temur asos solgan Ikkinchi renessans davrlarida bu zaminda buyuk sivilizatsiya shakllandi. Toshkentda bunyod etilgan Islom sivilizatsiyasi markazi, Samarqanddagi Imom Buxoriy majmuasi, Imom Moturidiy ziyoratgohi kabi madaniy-ma’naviy maskanlar islom olamida muhim ahamiyatga ega.

Geostrategik mavqei nuqtayi nazaridan, men kelgusi o‘n yil ichida O‘zbekistonni turkiy dunyo, xususan, Markaziy Osiyo davlatlari orasida yorqin yulduz sifatida ko‘raman.

Buning sabablari bor, albatta. Avvalo, mamlakatdagi kuchli iqtisodiyot. Qolaversa, chuqur ildizlarga ega bo‘lgan boy madaniyat va tarix. Turkiya bilan O‘zbekiston o‘rtasidagi mustahkam do‘stlik va yaqin hamkorlik aloqalari ham muhim ahamiyat kasb etadi.

Tilagim – do‘stlik rishtalarimiz yanada mustahkamlansin, davlatlarimiz o‘rtasidagi hamkorlik aloqalari yuqori darajaga ko‘tarilsin.

Yana bir bor mustaqillik bayrami bilan chin qalbimdan tabriklayman va o‘zbek xalqiga samimiy salomlarimni yo‘llayman.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

 

O'zbekiston yangiliklari