Imom A'zam nomi bilan mashhur zot Abu Hanifa No''mon ibn Sobit ibn Zutiy 80-xijriy sanada Ko'fada tavallud topganlar. Bu zot Hanafiy mazhabiga asos solganlar. Otalari Sobit ibn Zutiy. Asli fors bo'lganlar. Bobolari esa Qobullik bo'lganlar.
Otalari Termizda ham yashaganlar. Oxiri oilalari bilan Ko'faga kelib, Imom A'zam shu erda tavallud topganlar. Otalari Sobit hazrati Ali roziyallohu anhu bilan uchrashganlar va o'zlariga, zurriyotlariga baraka tilab, u kishidan duo olganlar. Imom A'zam yoshliklarida so'ngi sahobalardan ilm va tarbiya olganlar va 22 yoshlarida Hammod ibn Abu Sulaymonga shogird bo'ladilar. So'ngra vafotlarigacha 18 yil davomida shu zotdan ilm va tarbiya oladilar. Islom olamida fiqh ilmi markazi bo'lgan Ko'fa va Basra shahri ulamolariga etakchilik qiladilar.
Iroq voliysi Muhammad ibn Hubayr Abu Hanifani qozilikka taklif qiladi. Ul zot bu ishga xolis bo'lish qiyin deb, qozilikdan bosh tortadilar. Iroq voliysi u kishini majburan qozi qilmoqchi bo'lganida, Abu Hanifa xafa bo'lib ketib qoladilar, Abu Hanifa shu sababli Iroqni tark etib, Hijozga va Makkai Mukarramaga yul oladilar , u erda fiqh , hadis, tarixga doir ko'pgina asarlarni yozadilar. Halifalik tepasidan Muoviya avlodlari ketib, Abbosiylar kelgach, Abu Hanifa yana Iroqqa qaytadilar. Bag'dodga kelib qoziyul-quzzot bo'lishlikka chaqirishadi. Abu Hanifa bu davlat mansabidan ham bosh tortadi.
Halifa Al-Mansur Abu Hanifani bu ishdan bosh tortgani uchun jazolab, zindonband etadi. Abu Hanifaning "Fiqhul Akbar" yoki "Asl at Tavhid" nomli asarlari musulmon qonunshunosligida dastlabki yozma manbalardan hisoblanadi. Imom A'zam bu asarlarida Alloh taoloning birligi,zoti va sifatlari, kalomi, qudrati, irodasi, iymon, qazo va qadar, xayr va savob, gunoh va azob, fazoilu nubuvvat, zuxd va taqvo masalalalaridagi ilohiy hukmlarni bayon etadi. Abu Hanifa hukm chiqarish uchun Qur'oni Karim hukmlariga muvofiq keluvchi qiyos va ijmo', istihson va urf kabi xuquqiy qoidalarni kashf etdilar va hayotga tatbiq etdilar. Imom A'zam "Fiqhul Akbar" kitoblarida shuningdek, murji'a va mu'tazila oqimlariga o'z munosabatlarini bildirib, ularda falsafa va huquqqa oid chigal masalalarini hal etishning to'g'ri yullarini ko'rsatdilar.
Alloh barchamizni bu zotning mazhablarida sobit qadamlardan qilsin.
Muhammadxon Nuriddinov
Kuvayt universiteti Til markazi direktori, doktor Holid Al-Fadli mamlakatimiz mustaqilligining 35 yilligi arafasida “Dunyo” AA orqali yurtdoshlarimizga o‘zining samimiy tabrigi va ezgu tilaklarini yo‘lladi.
– Mustaqillikning 35 yillik bayrami munosabati bilan yaqin do‘st va qardosh O‘zbekiston xalqini chin dildan samimiy muborakbod etaman. O‘zbekistonlik barcha birodarlarimizga yuksak taraqqiyot, farovonlik, tinchlik-xotirjamlik va yangi muvaffaqiyatlar tilayman.
Biz O‘zbekiston bilan azaldan mustahkam do‘stlik, o‘zaro hurmat va samimiy mehr-oqibat rishtalariga egamiz. Ushbu muborak zamindan ko‘plab buyuk va mashhur islom ulamolari yetishib chiqqan. Bu bebaho ilmiy va ma’naviy meros nafaqat O‘zbekiston, balki butun islom olami uchun ulkan boylik hisoblanadi.
Kuvayt universiteti va O‘zbekistonning yetakchi oliy ta’lim muassasalari o‘rtasida yaqin va samarali hamkorlik aloqalari yo‘lga qo‘yilganidan mamnunmiz. Ko‘p yillardan buyon o‘zbekistonlik talabalar yurtimizda, xususan, Kuvayt universitetida arab tili va madaniyatimiz bo‘yicha o‘z bilimini oshirib kelmoqda. Ular bir o‘quv yili davomida, ya’ni uch semestr mobaynida arab tilini puxta o‘rganish bilan birga, Kuvayt madaniyati, tarixi va jamiyati bilan yaqindan tanishish imkoniga ega bo‘lmoqda.
O‘zbek talabalari bilan muloqotlar davomida ularning ta’lim va ilmga juda katta qiziqish hamda ishtiyoq bilan yondashishiga alohida e’tibor qaratdim. Ular nafaqat arab tilini o‘rganish, balki boshqa xalqning madaniyati, san’ati, iqtisodiyoti va rivojlanish tendensiyalarini chuqur anglashga intilayotgani quvonarli.
Arablar va o‘zbek xalqi o‘rtasida asrlar davomida shakllangan chuqur tarixiy, ilmiy va ma’naviy aloqalar mavjud. Men ushbu do‘stona va qardoshlik rishtalari kelgusida yanada mustahkamlanib, yangi mazmun bilan boyishini istayman. Bu borada xalqaro konferensiyalar o‘tkazish, qo‘shma ilmiy tadqiqotlarni yo‘lga qo‘yish, professor-o‘qituvchilar va talabalar almashinuvini kengaytirish muhim ahamiyat kasb etadi.
Kuvaytdagi O‘zbekiston elchixonasi tomonidan bildirilayotgan tashabbus va takliflarni qo‘llab-quvvatlash, ularni amalga oshirishga yanada katta e’tibor qaratish zarur. Biz ham ikki mamlakat o‘rtasidagi ta’lim, ilm-fan va madaniy-gumanitar hamkorlikni rivojlantirish uchun yangi imkoniyatlar va istiqbolli tashabbuslarni amalga oshirishdan manfaatdormiz.
Yana bir bor, qardosh O‘zbekiston xalqini Mustaqillikning 35 yillik qutlug‘ bayrami bilan qutlayman. Alloh taolo qardosh O‘zbekiston diyoriga tinchlik-xotirjamlik, farovonlik, taraqqiyot va ulkan muvaffaqiyatlar ato etsin.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati