Imom A'zam nomi bilan mashhur zot Abu Hanifa No''mon ibn Sobit ibn Zutiy 80-xijriy sanada Ko'fada tavallud topganlar. Bu zot Hanafiy mazhabiga asos solganlar. Otalari Sobit ibn Zutiy. Asli fors bo'lganlar. Bobolari esa Qobullik bo'lganlar.
Otalari Termizda ham yashaganlar. Oxiri oilalari bilan Ko'faga kelib, Imom A'zam shu erda tavallud topganlar. Otalari Sobit hazrati Ali roziyallohu anhu bilan uchrashganlar va o'zlariga, zurriyotlariga baraka tilab, u kishidan duo olganlar. Imom A'zam yoshliklarida so'ngi sahobalardan ilm va tarbiya olganlar va 22 yoshlarida Hammod ibn Abu Sulaymonga shogird bo'ladilar. So'ngra vafotlarigacha 18 yil davomida shu zotdan ilm va tarbiya oladilar. Islom olamida fiqh ilmi markazi bo'lgan Ko'fa va Basra shahri ulamolariga etakchilik qiladilar.
Iroq voliysi Muhammad ibn Hubayr Abu Hanifani qozilikka taklif qiladi. Ul zot bu ishga xolis bo'lish qiyin deb, qozilikdan bosh tortadilar. Iroq voliysi u kishini majburan qozi qilmoqchi bo'lganida, Abu Hanifa xafa bo'lib ketib qoladilar, Abu Hanifa shu sababli Iroqni tark etib, Hijozga va Makkai Mukarramaga yul oladilar , u erda fiqh , hadis, tarixga doir ko'pgina asarlarni yozadilar. Halifalik tepasidan Muoviya avlodlari ketib, Abbosiylar kelgach, Abu Hanifa yana Iroqqa qaytadilar. Bag'dodga kelib qoziyul-quzzot bo'lishlikka chaqirishadi. Abu Hanifa bu davlat mansabidan ham bosh tortadi.
Halifa Al-Mansur Abu Hanifani bu ishdan bosh tortgani uchun jazolab, zindonband etadi. Abu Hanifaning "Fiqhul Akbar" yoki "Asl at Tavhid" nomli asarlari musulmon qonunshunosligida dastlabki yozma manbalardan hisoblanadi. Imom A'zam bu asarlarida Alloh taoloning birligi,zoti va sifatlari, kalomi, qudrati, irodasi, iymon, qazo va qadar, xayr va savob, gunoh va azob, fazoilu nubuvvat, zuxd va taqvo masalalalaridagi ilohiy hukmlarni bayon etadi. Abu Hanifa hukm chiqarish uchun Qur'oni Karim hukmlariga muvofiq keluvchi qiyos va ijmo', istihson va urf kabi xuquqiy qoidalarni kashf etdilar va hayotga tatbiq etdilar. Imom A'zam "Fiqhul Akbar" kitoblarida shuningdek, murji'a va mu'tazila oqimlariga o'z munosabatlarini bildirib, ularda falsafa va huquqqa oid chigal masalalarini hal etishning to'g'ri yullarini ko'rsatdilar.
Alloh barchamizni bu zotning mazhablarida sobit qadamlardan qilsin.
Muhammadxon Nuriddinov
2 sentyabr kuni Toshkent shahrida O‘zbekiston Respublikasining Birinchi Prezidenti Islom Karimovni xotirlash marosimi bo‘lib o‘tdi.
Prezident Shavkat Mirziyoyev Islom Karimov nomidagi ilmiy-ma’rifiy yodgorlik majmuasiga tashrif buyurib, Birinchi Prezidentimiz haykali poyiga gulchambar qo‘ydi.
Islom Karimov mamlakatimiz tarixining g‘oyat murakkab va mas’uliyatli davrida O‘zbekistonga rahbarlik qildi. Uning nomi mustaqillikning qo‘lga kiritilishi, milliy davlatchiligimizning tiklanishi va yurtimizning mustaqil taraqqiyot yo‘liga chiqishi bilan uzviy bog‘liq.
Mustaqillik, eng avvalo, bizga shonu sharafimiz, muqaddas dinimiz, ona tilimiz, unutilayotgan milliy qadriyatlarimizni qaytarib berdi.
Istiqlol tufayli biz o‘zligimizni angladik, nomi hamisha e’zozda bo‘lgan ota-bobolarimizning munosib vorislari ekanimizni butun dunyoga namoyon etdik.
Shu ma’noda, mustaqilligimizning poydevorini yaratishga, mamlakatimiz tinchligi va barqarorligini ta’minlashga, xalqimiz farovonligi yo‘lida xizmat qilishga katta hissa qo‘shgan insonlar xotirasini e’zozlash muhim ma’naviy qadriyatdir.
Prezident Shavkat Mirziyoyevning e’tibori bilan Birinchi Prezidentimizning xotirasini abadiylashtirish bo‘yicha keng ko‘lamli ishlar amalga oshirildi. Toshkentda Islom Karimov nomidagi ilmiy-ma’rifiy yodgorlik majmuasi tashkil etildi.
Samarqandga tashriflar chog‘ida uning maqbarasini ziyorat qilish ezgu an’anaga aylandi.
Marosimda Qur’on tilovat qilinib, duo o‘qildi. Islom Karimovning mamlakatimiz mustaqilligi, tinchlik va barqarorlikni ta’minlash, xalq farovonligini yuksaltirish yo‘lidagi xizmatlari yodga olindi.
Oliy Majlis palatalari, Prezident Administratsiyasi, Vazirlar Mahkamasi, vazirlik va idoralar vakillari, ziyolilar va Toshkent shahri jamoatchiligi ham Birinchi Prezidentimiz haykali poyiga gullar qo‘ydi.
Xotira tadbirlari Samarqand va Qarshi shaharlarida ham bo‘lib o‘tdi.