Imom A'zam nomi bilan mashhur zot Abu Hanifa No''mon ibn Sobit ibn Zutiy 80-xijriy sanada Ko'fada tavallud topganlar. Bu zot Hanafiy mazhabiga asos solganlar. Otalari Sobit ibn Zutiy. Asli fors bo'lganlar. Bobolari esa Qobullik bo'lganlar.
Otalari Termizda ham yashaganlar. Oxiri oilalari bilan Ko'faga kelib, Imom A'zam shu erda tavallud topganlar. Otalari Sobit hazrati Ali roziyallohu anhu bilan uchrashganlar va o'zlariga, zurriyotlariga baraka tilab, u kishidan duo olganlar. Imom A'zam yoshliklarida so'ngi sahobalardan ilm va tarbiya olganlar va 22 yoshlarida Hammod ibn Abu Sulaymonga shogird bo'ladilar. So'ngra vafotlarigacha 18 yil davomida shu zotdan ilm va tarbiya oladilar. Islom olamida fiqh ilmi markazi bo'lgan Ko'fa va Basra shahri ulamolariga etakchilik qiladilar.
Iroq voliysi Muhammad ibn Hubayr Abu Hanifani qozilikka taklif qiladi. Ul zot bu ishga xolis bo'lish qiyin deb, qozilikdan bosh tortadilar. Iroq voliysi u kishini majburan qozi qilmoqchi bo'lganida, Abu Hanifa xafa bo'lib ketib qoladilar, Abu Hanifa shu sababli Iroqni tark etib, Hijozga va Makkai Mukarramaga yul oladilar , u erda fiqh , hadis, tarixga doir ko'pgina asarlarni yozadilar. Halifalik tepasidan Muoviya avlodlari ketib, Abbosiylar kelgach, Abu Hanifa yana Iroqqa qaytadilar. Bag'dodga kelib qoziyul-quzzot bo'lishlikka chaqirishadi. Abu Hanifa bu davlat mansabidan ham bosh tortadi.
Halifa Al-Mansur Abu Hanifani bu ishdan bosh tortgani uchun jazolab, zindonband etadi. Abu Hanifaning "Fiqhul Akbar" yoki "Asl at Tavhid" nomli asarlari musulmon qonunshunosligida dastlabki yozma manbalardan hisoblanadi. Imom A'zam bu asarlarida Alloh taoloning birligi,zoti va sifatlari, kalomi, qudrati, irodasi, iymon, qazo va qadar, xayr va savob, gunoh va azob, fazoilu nubuvvat, zuxd va taqvo masalalalaridagi ilohiy hukmlarni bayon etadi. Abu Hanifa hukm chiqarish uchun Qur'oni Karim hukmlariga muvofiq keluvchi qiyos va ijmo', istihson va urf kabi xuquqiy qoidalarni kashf etdilar va hayotga tatbiq etdilar. Imom A'zam "Fiqhul Akbar" kitoblarida shuningdek, murji'a va mu'tazila oqimlariga o'z munosabatlarini bildirib, ularda falsafa va huquqqa oid chigal masalalarini hal etishning to'g'ri yullarini ko'rsatdilar.
Alloh barchamizni bu zotning mazhablarida sobit qadamlardan qilsin.
Muhammadxon Nuriddinov
Kavkaz musulmonlari idorasi raisi, Shayxulislom Ollohshukur Poshozoda O‘zbekiston mustaqilligining 35 yilligi bayrami munosabati bilan “Dunyo” AA orqali O‘zbekiston xalqiga samimiy tabrik va ezgu tilaklarini yo‘lladi:
– Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Qardosh O‘zbekiston xalqini istiqlol ayyomi bilan samimiy muborakbod etib, tinchlik, taraqqiyot va yangi yutuqlar uchun Alloh taolodan xayrli duolar so‘rayman.
Mustaqillik yillarida O‘zbekiston ulug‘vor tarixiy yo‘lni bosib o‘tib, mard va olijanob o‘zbek xalqining mustahkam irodasi tufayli yuksak yutuqlarga erishdi. Bugun mustaqil O‘zbekistonning ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy va ma’naviy sohalarda katta taraqqiyotga erishayotganiga guvoh bo‘lib turibmiz.
O‘zbekistonni ikkinchi Vatanim deb bilib, uni hamisha qalbimda asrab kelayotgan inson sifatida qardosh o‘zbek xalqining yutuqlaridan chin dildan quvonaman. O‘zbekiston rivoji va farovonligi yo‘lida bor kuch-quvvatini ayamay kelayotgan fidokor rahbar – Prezident Shavkat Mirziyoyev Janobi Oliylarining beqiyos mehnatlarini alohida e’tirof etaman.
O‘zbekiston Prezidenti boshchiligida mamlakat so‘nggi o‘n yil davomida Uchinchi Renessans davrini boshdan kechirmoqda. O‘zbekiston bugun davlat rahbarining yuksak siyosiy tafakkuri va sa’y-harakatlari tufayli islom olamida yorqin nur sochayotgan madaniy-ma’naviy markazga aylandi.
Ushbu zahmatlarning yorqin namunasi bo‘lgan Islom sivilizatsiyasi markazini butun dunyo musulmonlariga taqdim etilgan bebaho tuhfa desak, mubolag‘a bo‘lmaydi. O‘zbek mutafakkirlarining qimmatli ilmiy-ma’naviy merosini xalqaro miqyosda keng targ‘ib etish O‘zbekiston zaminining asrlar davomida shakllanib kelgan ma’rifat va irfon markazi maqomini yana bir bor ifodalaydi.
O‘zbekiston yetakchisi bilan har bir uchrashuv va muloqot men uchun muhim ahamiyatga ega bo‘lib, ko‘rsatayotgan yuksak e’tibori uchun cheksiz minnatdorlik bildiraman. Yaqinda O‘zbekiston Prezidenti tomonidan “El-yurt hurmati” ordenining topshirilishi menda faxr-iftixor tuyg‘ularini uyg‘otdi va bundan benihoya faxrlanaman.
Mustaqil O‘zbekiston bilan barcha sohalarda aloqalarimizni yanada kengaytirish xalqlarimiz uchun ko‘plab imkoniyatlar yaratadi. Ozarbayjon Prezidenti Ilhom Aliyev hamda O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev o‘rtasida qaror topgan mustahkam qardoshlik munosabatlari, o‘zaro tashkil etilayotgan uchrashuvlar alohida qadr-qimmatga ega bo‘lib, bizga ma’naviy kuch bag‘ishlaydi.
Davlat rahbarlarimizning sa’y-harakatlari va oqilona siyosati tufayli Ozarbayjon va O‘zbekiston o‘rtasidagi aloqalar barcha sohalarda kengayib, qardoshligimiz ittifoqchilik darajasiga ko‘tarildi.
O‘zbekiston qalbimda alohida o‘rin tutadi. Bu mamlakatning har bir yutug‘idan behad quvonaman va uning doimo yuksak cho‘qqilarni zabt etishi uchun duolar qilaman.
O‘zbekistonda oliy diniy ta’lim olib, Ozarbayjon va Kavkazda Shayxulislomlik maqomiga ko‘tarilgan inson sifatida Ozarbayjon va O‘zbekistonning milliy-ma’naviy qadriyatlari hamda tarixiy merosimizga berilayotgan e’tiborni yuksak qadrlayman.
Dunyoda kechayotgan murakkab davrda qardosh xalqlarimiz o‘zlarining tarixiy-ma’naviy meroslariga suyangan holda munosib kelajak qurish yo‘lida ishonch bilan odimlamoqda. Turkiy davlatlar tashkiloti doirasida munosabatlarimizning yanada kengayishi Alloh taoloning bizga ko‘rsatayotgan lutfu karamidir.
Ozarbayjonning ishg‘oldan ozod etilgan hududlarida amalga oshirilayotgan bunyodkorlik va qayta tiklash ishlari, diniy-ma’naviy merosni qayta tiklash jarayoniga turkiy davlatlar orasida birinchi bo‘lib o‘z ezgu tuhfalarini taqdim etgan O‘zbekiston xalqi va davlat rahbariga chin qalbimizdan minnatdorlik bildiramiz.
Yana bir bor O‘zbekiston Mustaqilligining 35 yilligi munosabati bilan qardosh o‘zbek xalqini samimiy muborakbod etib, eng ezgu tilaklarimni yo‘llayman.
Alloh taolo O‘zining ulug‘ rahmati va karamidan barchamizni bahramand etsin. Ezgu orzu-niyatlar va xayrli maqsadlarimizning ro‘yobga chiqishida Alloh madadkor bo‘lsin. Omin!
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati