Sayt test holatida ishlamoqda!
25 Avgust, 2026   |   12 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:17
Quyosh
05:42
Peshin
12:25
Asr
17:10
Shom
19:12
Xufton
20:32
Bismillah
25 Avgust, 2026, 12 Rabi`ul avval, 1448

Sof Islomni qayerdan topamiz (yoxud A.Zufarga raddiya)

09.02.2022   1326   5 min.
Sof Islomni qayerdan topamiz (yoxud A.Zufarga raddiya)

O'zining johilona fatvolari bilan mashhur bo'lgan A.Zufar yana bir g'aroib chiqish qildi. Go'yo Sof Islom ta'limotlarini hech qanaqasiga rasmiy olimlar va muassasalardan olib bo'lmaydi. Haqiqiy islom ta'limotlarini faqat va faqat norasmiy domlalardan topish mumkin, degan fikrni olg'a surdi. O'zining gaplariga Imom Mahdiy haqidagi hadislardan ishoralar topib, dalil qilgan.

Lekin haqiqat va voqe'lik shuki barcha zamonlarda ham, Islom ta'limotlari barcha musulmonlar tan olgan, sevib qabul qilingan olimlardan qabul qilinadi. Masalan, Islomni etkazuvchi birinchi muallim Payg'ambarimiz alayhissalom bo'lganlar, so'ngra esa sahobalar kelishdi. Sahobalar davrida to'rt xalifa Islomni xalqqa etkazishda jonbozlik ko'rsatib, olimlarga rahbar bo'lib turishdi. Payg'ambarimiz alayhissalom va to'rt xalifa ayni rasmiy davlat boshliqlari edilar. Keyin tobe'inlar ichidagi olimlari, muftiylari din hukmlarini xalqqa etkazganlar. Keyin mujtahidlar davrida saralanib, saralanib oxirida to'rt fiqhiy mazhabni Islom ummati qabul qildi, ulardan Islom dinining hukmlarini qabul qilib oldi. Mazhablar bayon qilgan hukmlar tarqalishida esa rasmiy qozilarning hissasi katta bo'lgan. Masalan, Imom Abu Yusuf Abu Hanifaning atoqli shogirdi, buyuk faqih va mujtahid, Abbosiylar davlati (Mahdiy, Hodiy va Rashid davrlari)ning eng katta qozisi edi. Ularning har biri, ayniqsa, Horunur-Rashid uni e'zozlab, katta hurmat ko'rsatardi. Imom Abu Yusuf hanafiy mazhabi masalalari tarqalishiga katta hissa qo'shgan.

Eng muhim joyi, bizgacha Islom dinini etib kelishida minglab olimu fuzalolarning hissasi bor. To'g'ri ularning ichida rasmiy lavozimlisi ham, lavozimga ega bo'lmaganlari ham bor, lekin ularning hammasi Ahli sunnaga tegishli olimlar bo'lgan. Hozir ham haqiqiy Islom dinini keyinga avlodga o'rgatayotganlar turli maqom va martabalarda bo'lsalarda Ahli sunna olimlaridir. Ular ichida rasmiy lavozimlar va rasmiy ta'lim muassasalarida xizmat qiluvchilari ko'pchilikni tashkil etadi. Vahhobiylik, salafiylik va takfirchi jamoalari esa bu ro'yxatdan tashqarida. To'g'ri ular ham nimalarnidir o'rgatishmoqda, lekin asos to'g'ri bo'lmagandan keyin, o'rgatgan narsalari dinda g'uluvga ketishga, musulmonlarni takfir qilib, qonini halol sanab, urush qilishga, Islom ummati o'rtasiga fitna solishga sabab bo'lmoqda. E'tibor qiling, qayerda ixtilof bo'lsa, o'sha erda salafiylar bir tomonda turgan bo'ladi.

A.Zufar keltirgan Imom Mahdiy hadisi u va unga o'xshagan berkinib olib, turli botil fatvolarni berib kelayotganlarni oqlamaydi ham, ularga dalil ham bo'lmaydi. Imom Mahdiyning norasmiy kishi bo'lishi hech qachon ularning botil fatvolariyu e'tiqodlarini to'g'ri qilib qo'ymaydi. U go'yo o'zini Imom Mahdiy o'xshatmoqchi bo'lganek. Aslida ular o'rtasida er bilan osmoncha farq bor.

Endi sof Islomni tarqatishni da'vo qilayotgan norasmiy A.Zufarni o'ziga to'xtalamiz. Unda o'tgan ulamolarni sifati bormi?!

Birinchidan, uning ustozlari noma'lum. Ma'lum qilganda ham salafiylardan ekani aniq. Yuqorida aytilgani kabi dinni ustoziyu, e'tiqodi noma'lum yoki salafiy ekani aniq bo'lgan kishilardan ololmaymiz. Chunki bu oqim 18 asrdan buyog'iga bosh ko'tarib chiqqan.

Ikkinchidan, u va uning noma'lum norasmiy ustozlari hozirgacha sof islom deb nimani o'rgatishdi?! Ularning tutgan yo'li:

1. Kofir va mushriklar haqida nozil bo'lgan oyati karimalarni mo'minlarga tatbiq qiladilar.

Natijada o'zidan boshqa ko'pchilikni kofir yo munofiqqa chiqaradi. Axir mo'minni kofir degan odam o'zi kofir bo'ladiku!

2. Bir odamni mo'minligiga dalil so'rash uchun Alloh qayerda, deb savol beradi.

Abdullo Zufar va uni norasmiy domlalari Alloh taologa jism makon isbot qilib, haqiqatda Alloh arshda o'tiradi, dunyo osmoniga tushadi deb, mujassima toifasining kufriy e'tiqodini o'ziga oladi.

3. Payg'ambarimiz alayhissalomning qabrilarini ziyorat qilishda foyda yo'q degan botil fatvoni tarqatishadi.

4. Go'yo sof islomni o'rgatayotgan u va norasmiy ustozlari faqat musulmonlar diyoriga urush qilib, odam o'ldirib, o'zlari Angliya, Amerika, Rossiyaga o'xshash davlatlarga berkinib, ulardan qurol olib, musulmonlarni o'ldirishga fatvo berishmoqda.

5. Ota onang dunyoga kelishingga sababchi xolos, boshqa hech kim emas deb o'rgatadilar. A.Zufar hijrat va jihod uchun ota-onani aldash ham joiz degan gaplarni ham gapirdi. Vaholanki, ota-ona rozi bo'lmasa, farzand bu ishlarga chiqa olmaydi.

6. Sof islom shaytonni shoxi o'sha joydan chiqadi, deya bashorat berilgan Abdulvahhob Najdiyning yo'limi yoki shu sanalgan botil ishlar sof Islomni o'rgatish deb ataladimi?!

Islom ummati hech qachon zalolat ustida jam bo'lmaydi. Ummatning A.Zufarga ham, unga o'xshagan norasmiy ustozlariga ham ehtiyoji yo'q. Kerak bo'lsa 18 asrda chiqqan ularning rahnamolaridan avval ham Islom bor edi, bundan keyin ham bo'ladi. O'zlarining buzuq tushunchalarini sof islom qilib ko'rsatadigan shaxslarning bizga keragi yo'q.

Tavfiq Allohdan.

Yunusxon Mamarasulov

MAQOLA
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Toshkentda "Islom sivilizatsiyasi: yangi nigoh – yangi kashfiyotlar" xalqaro mediaforumi ochildi

25.08.2026   10489   6 min.
Toshkentda

Toshkentda 25 avgust kuni O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan tashkil etilgan «Islom sivilizatsiyasi: yangi nigoh — yangi kashfiyotlar» xalqaro mediaforumining rasmiy ochilish marosimi bo‘lib o‘tdi.


Marosim O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazining Katta konferens-zalida o‘tkazildi. Tadbir ishtirokchilariga «Jahon jamoatchiligining Islom sivilizatsiyasi markaziga nigohi» maxsus filmi namoyish etildi.


Tadbirda O‘zbekiston Prezidenti matbuot kotibi, Prezident Administratsiyasi Kommunikatsiyalar departamenti rahbari Sherzod Asadov tabrik so‘zi bilan ishtirok etdi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi maslahatchisi Muzaffar Komilovning forum ishtirokchilariga yo‘llagan murojaatini O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasining mas’ul xodimi Rahmatulla Arziyev o‘qib eshittirdi.

 


Forum ishtirokchilariga yo‘llangan qutlov so‘zlarida  xorijiy mehmonlar va media hamjamiyati vakillariga minnatdorlik bildirildi. Forumning professional muloqot, xalqaro hamkorlik va O‘zbekistonning tarixiy-madaniy merosini ilgari surish maydoni sifatidagi ahamiyati ta’kidlandi.

 

 


Marosimning asosiy voqealaridan biri Euronews bosh direktori va bosh muharriri Klaus Shtrunsning «Yangi yaqinlik: madaniyat, media va g‘oyalar orqali Yevropa va Markaziy Osiyoni birlashtirish — Islom sivilizatsiyasi markazi global axborot makonida» mavzusidagi maxsus ma’ruzasi bo‘ldi.


Shtruns islom sivilizatsiyasining tarixiy, ilmiy, ma’naviy va madaniy merosini zamonaviy media formatlar orqali jahon auditoriyasiga yetkazish, shuningdek, Yevropa va Markaziy Osiyo o‘rtasida axborot almashinuvini kuchaytirish muhimligini ta’kidladi.


Uning qayd etishicha, media vositalari turli mamlakatlar va jamiyatlar o‘rtasida nafaqat axborot almashinuvini ta’minlashi, balki muloqot uchun ko‘priklar ham qurishi kerak.

«Media vositalari fikrlar va yangiliklar almashinuvi uchun ko‘priklar qurishi mumkin va qurishi shart. Axir media kommunikatsiyasining mohiyati ham aynan shunda — ko‘priklar qurishda. Bugun bu yerda, qadimiy Ipak yo‘lida, kelajagimiz uchun aynan shu jarayon sodir bo‘lmoqda», — dedi Klaus Shtruns.


Euronews rahbari Yevropa va Markaziy Osiyo o‘rtasidagi axborot makonini yanada yaqinlashtirishni tarixiy Ipak yo‘li an’analari bilan qiyosladi. Uning ta’kidlashicha, mintaqalar o‘rtasidagi zamonaviy media aloqalar iqtisodiy, madaniy va ijtimoiy hamkorlikning yangi imkoniyatlarini ham ochishi mumkin.

«Ipak yo‘lida axborot oqimi qanday kechgan bo‘lsa, bir-birimiz bilan muloqot qilish, bir-birimizning tilimizni tushunish ham shunday bo‘lsin. Bu oddiy texnik jarayondan ko‘ra kengroq tushuncha. Bu haqiqiy hamkorlikning yangi ko‘rinishi, kelajakdagi butun iqtisodiy taraqqiyot uchun harakatlantiruvchi kuch bo‘ladigan yangi axborot makonidir», — dedi u.


Klaus Shtruns, shuningdek, O‘zbekistonda yosh avlodning katta ulushga ega ekanini alohida qayd etib, bu mamlakatning kelajagi uchun ulkan imkoniyat ekanini ta’kidladi. U turli mamlakatlar yoshlarini birlashtiruvchi media va madaniy loyihalarni amalga oshirish taklifini ilgari surdi.


Uning fikricha, turli sohalar — sport, ilm-fan, ta’lim va madaniyat vakillaridan iborat yoshlarni bir joyga to‘plab, ularning tajriba almashinuvi, hujjatli filmlar suratga olishi va qo‘shma loyihalarda ishtirok etishi uchun imkoniyat yaratish mumkin. Bunday tashabbuslar orqali mamlakatlar va mintaqalar yoshlari o‘rtasida yangi aloqalarni shakllantirish mumkin.

«Bu faqat chiroyli nutqlarda emas, balki aniq va amaliy loyihalarda o‘z ifodasini topishi kerak», — dedi Euronews bosh direktori.


Shtruns media sohasidagi innovatsiyalar ham aynan shu maqsad — o‘tmish merosini asrab, kelajakni birgalikda yaratishga xizmat qilishi kerakligini ta’kidladi.

«Eng muhimi, media doimo innovatsiyalarni harakatga keltiruvchi kuch bo‘lishi kerak. Ammo bu innovatsiyalar bugun men eshitgan ajoyib maqsadga xizmat qilishi lozim: media sohasida innovatsiyalarni ilgari surish, qalbimizda o‘tmishni asrab, kelajakni yaratish», — dedi u.


Euronews rahbari forumda ishtirok etishni media sohasining jamiyat oldidagi mas’uliyati bilan bog‘ladi. Uning ta’kidlashicha, jurnalistika va media faoliyati faqat biznes yoki kasb emas, balki turli jamiyatlarni yaqinlashtirishga xizmat qiladigan muhim vazifadir.

«Ushbu noodatiy tadbirda media hamkor sifatida ishtirok etayotganimizdan faxrlanamiz. Biz uchun bu shunchaki biznes emas, oddiy kasb ham emas. Bu — o‘z burchimiz va da’vatimizdir», — dedi Klaus Shtruns.


Shu tariqa, forumning ochilish marosimida media sohasining zamonaviy vazifalari, xalqaro axborot hamkorligini rivojlantirish, madaniy merosni yangi formatlarda jahon auditoriyasiga taqdim etish va turli mintaqalar o‘rtasida yangi axborot ko‘priklarini barpo etish masalalariga alohida e’tibor qaratildi.

 


O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi direktori, WOSCU Boshqaruv raisi Firdavs Abduxaliqov «Islom sivilizatsiyasi markazi — yangi turdagi madaniy-ma’rifiy media platforma» mavzusida maxsus ma’ruza qildi.


Abduxoliqov Markaz konsepsiyasini tarixiy meros, ilm-fan, muzey ishi va yangi medialarni birlashtiruvchi zamonaviy xalqaro maydon sifatida taqdim etdi. U islom sivilizatsiyasi merosi hujjatli filmlar, televizion loyihalar, raqamli rekonstruksiyalar, multimedia va immersiv ekspozitsiyalar, shuningdek, nashriyot tashabbuslarida qanday yangi talqin kasb etayotgani haqida ma’lumot berdi. Markazning xalqaro media loyihalari, dunyodagi yetakchi ommaviy axborot vositalari bilan hamkorligi, shuningdek, tarixiy merosni o‘rganish va ommalashtirishda sun’iy intellekt hamda raqamli texnologiyalardan foydalanish masalalariga alohida e’tibor qaratildi.

 


Marosim ishtirokchilariga, shuningdek, Islom sivilizatsiyasi markazi haqida prezentatsion rolik namoyish etildi.


Xalqaro mediaforumda 50 ta davlatdan media va ekspertlar hamjamiyatining 300 nafarga yaqin vakili ishtirok etmoqda. Ular orasida xalqaro telekanallar va axborot agentliklari rahbarlari hamda vakillari, jurnalistlar, noshirlar, kinematografistlar, olimlar, tadqiqotchilar va raqamli texnologiyalar sohasi mutaxassislari bor. 

iccu.uz 

Toshkentda Toshkentda Toshkentda Toshkentda Toshkentda Toshkentda
O'zbekiston yangiliklari