Bilamizki, inson qadrini barqaror va davomli bo'lishiga avvalo yurtimizning tinchligi, jamiyatimizdagi qadriyatlarimizdan bo'lmish o'zaro hurmat, mehr-oqibat va hamjihat bo'lish, oila, ota-ona, qavm-qarindosh, qo'ni-qo'shnilarni birdamligi asosiy tayanch bo'ladi.
Bularning barchasi bizning bebaho boyligimiz va uni ko'z qorachig'idek saqlash har birimizning muqaddas burchimiz. Ushbu uzluksiz tabiiy jarayon – mamlakat taraqqiyotining, xalq farovonligining muhim omillaridan biri ekanligi hech kimga sir emas.
Binobarin, Prezidentimiz O'zbekiston xalqiga yangi yil tabriklarida 2022 yilni mamlakatimizda “Inson qadrini ulug'lash va faol mahalla yili” deb atashni taklif qildilar. Bu xalqona taklif bir ovozdan qabul qilindi va qo'llab-quvvatlandi.
Inson qadrining qirralari ko'p. Shular ichida eng asosiysi – yurt tinchligi va shu oliy saodatning ramzi sanalmish oilalar xotirjamligi sanaladi.
Tabiiyki, osoyishta kunlarni qadrlashning asosiy omili eng avvalo, ahil-inoq bo'lib yashash, bir yoqadan bosh chiqarib mehnat qilish.
Bunda har bir masalaga maslahatlashgan holda yondashib, maqbul echim topa olishga intilish, o'zaro izzat-hurmat tuyg'usiga tayanib ish ko'rishda aks etadi.
Buning uchun esa Prezidentimiz ta'kidlaganlaridek, inson qadrini ulug'lash – yurtimizda yashayotgan har bir odamning huquq va erkinliklari, qonuniy manfaatlarini ta'minlash yo'lida fidoiylik lozim bo'ladi.
Shundayin oliyhimmatga avvalo barchamiz o'z qadrimizni bilishimiz, uni birovlarga ham baham ko'rishimizdagina namoyon bo'ladi.
Darhaqiqat, islom dini ta'limotida ham inson baxt-saodati va uning qadrini ulug'lash haqida ko'p zikr qilingan. Alloh taolo inson zotini qadrini ulug'lab O'zi yaratgan ko'p jonzotlardan afzal va a'lo qilib yaratgani va unga beadad ne'matlarini bergani haqida bunday deydi:
“Darhaqiqat, (Biz) Odam farzandlarini (aziz va) mukarram qildik va ularni quruqlik va dengizga (ot-ulov va kemalarga) mindirib qo'ydik hamda ularga pok narsalardan rizq berdik va ularni O'zimiz yaratgan ko'p jonzotlardan afzal qilib qo'ydik” (Isro, 70).
Jamiyatni hamnafas bilib, bir tan, bir jon bo'lib, o'zaro rahm – shafqatli bo'lish, inson qadrini ulug'lash yo'lida xizmat qilish rivojlangan jamiyatning eng oliy fazilati bo'lib hisoblanishi tabiiydir.
Bu haqda Abdulloh ibn Amr ibn Oss roziyallohu anhudan rivoyat qilingan hadisi sharifda Rasululloh sallollohu alayhi vasallam “Rahm qiluvchilarga tengsiz Ulug' va Karim Zot rahm qiladi, Yer yuzidagi insonlarga rahm qilinglar, osmondagi Zot sizlarga rahm – shafqat qiladi” deb, boshqalarga manfaat etkazish, qadrini ulug'lashga chorlaydilar (Imom Termiziy rivoyati).
Demak, har birimiz qayerda va qanday mavqeda bo'lishimizdan qat'iy nazar buyuk xalqimiz bilan doimo rahm-shafqat muloqotida bo'la olishimiz eng katta, eng ulug' iinson qadri bo'ladi.
Jumladan oila va uning a'zolariga yaqindan hamroh bo'lishimiz, ularga quchog'imizni ochishimiz ham ulug'lik ramzi bo'la oladi.
Zero, ulug'lik ramzi esa faqat barcha mavjudotdan ulug' va afzal etib yaratilgan hazrati inson qadrini o'zimizning manfaatimizdan yuqori qo'ya olish bilan bo'ladi.
Yana e'tiborni muqaddas o'gitlarga qarataylik! Inson qadrini ulug'lash borasida bizlarga Rasululloh sollallohu alayhi vasallam o'rnak va namuna bo'lganlar.
Hazrati Rasululloh sollallohu alayhi vasallam o'zlari emikdosh singillari Shaymoga qilgan yaxshiliklari, uning onasi Halimai Sa'diyani razoiy onam, deb qadrlab muborak ridolarini poy qadamlariga solishlari,
tog'alari Umayr ibn Vahbning hurmati yuzasidan ulardan oldin o'tirmasliklari, kerak bo'lgan o'rinda ostilariga ridolarini solib berishlari,
amakilari Abu Tolibning farzandlari ko'p bo'lganida hazrati Alini yordam tariqasida tarbiyalariga olib bo'lsa ham boqib katta qilib, bu bilan amakilarining qadrlarini ulug'laganlari,
ayollari Hadicha onamiz vafotlaridan keyin u kishining barcha qarindosh-urug'lariga qadr-qimmat qilib yordam ko'rsatganlari,
hazrati Alining onalari vafot etganlarida yangalarini qadrlab bevosita o'zlari qabrga qo'yishlari kabi ko'plab o'z qadrlaridan o'zgalar qadrini yuqori bilib, atrofdagilarga ko'rsatgan oliy himmatlarini sanasak barmog'imiz etmaydi. Bunday misollarni ko'plab keltirishimiz mumkin.
Zero, Allohning habibi Rasululloh sollallohu alayhi vasallam ayni shunday hayot tartibi bilan bo'lib, inson qadrini ulug'lash maqsadi bilan yashadilar.
Ishonch bilan ayta olamizki, qaysi bir mo'min-musulmon ana shunday pok va barakali sunnat yo'lida davom etsa, el-yurtning koriga malham bo'lib yashasa, qodir bo'lganicha yaxshilik qilsa, insonlar qadrini ulug'lab, ularni xushnud eta olsa, Yaratganning mukofotiga, Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning shafoatlariga muyassar bo'lajak, Insha Alloh.
Abdulhay TURSUNOV,
O'zbekiston musulmonlari idorasining
Namangan viloyat vakili
O‘zbekiston elchixonasi tomonidan Bobur nomli xalqaro jamoat fondi bilan hamkorlikda o‘zbekistonlik tarixshunos va boburshunos olimlardan iborat delegatsiyaning Pokistonga tashrifi amalga oshirildi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA muxbiri.
Tashrif Bobur va Boburiylar davriga oid tarixiy-madaniy merosni o‘rganish, Pokiston hududida saqlanayotgan mazkur davrga oid tarixiy manbalar, qo‘lyozmalar, eksponatlar va artefaktlar bilan tanishish, shuningdek, ikki mamlakatning ilmiy-tadqiqot va madaniy muassasalari o‘rtasida hamkorlikni rivojlantirish maqsadida tashkil eildi.
Delegatsiya a’zolari dastlab Lahor shahrida Boburiylar davriga oid tarixiy obidalar va manzilgohlarga tashrif buyurib, o‘rganishlar olib bordi. Xususan, Lahor muzeyi, Islom galereyasi hamda qator ilmiy-tadqiqot muassasalarida bo‘lib, mazkur muassasalarda qator ilmiy uchrashuvlar o‘tkazdi va boburiylar davriga oid tarixiy manbalar bilan tanishdi.
Lahor shahridagi Panjob universiteti rahbariyati bilan ilmiy va akademik hamkorlik masalalari muhokama qilindi. Safar davomida mazkur universitet huzuridagi Boburiylar merosi markazi bilan hamkorlikda Boburiylar sulolasining 500 yilligiga bag‘ishlangan ilmiy-amaliy anjuman o‘tkazildi.
Ishtirokchilar Bobur va Boburiylar tarixi, ularning Markaziy va Janubiy Osiyo tamaddunidagi o‘rni, mazkur davrning siyosiy, madaniy va ilmiy merosini o‘rganish masalalarini muhokama qildilar.
O‘zbekiston olimlari Islomobod shahrida Pokiston Milliy tilni rivojlantirish departamenti rahbariyati Quaid-i-A’zam universiteti, Alloma Iqbol universiteti, Pokiston Milliy kutubxonasi hamda qator ilmiy-tadqiqot muassasalariga tashrif buyurib, qo‘lyozmalar, boburiylar davriga oid eksponatlar va boshqa tarixiy manbalar bilan tanishdi.
O‘zbekiston vakillari Islom hamkorlik tashkilotining Ilmiy va texnologik hamkorlik bo‘yicha doimiy qo‘mitasi bosh koordinatori Muhammad Iqbol Choudhari tomonidan qabul qilindi.
Unda Bobur va Boburiylar merosini chuqur o‘rganish, uni asrash va musulmon dunyosi ilmiy doiralari hamda keng jamoatchilik o‘rtasida targ‘ib qilish bo‘yicha hamkorlikni yo‘lga qo‘yish masalalari ko‘rib chiqildi.
Kelgusida mazkur tashkilot bilan hamkorlikda Boburiylar merosiga bag‘ishlangan yirik xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya o‘tkazish bo‘yicha kelishuvga erishildi.
Tashrifning asosiy tadbiri Islomobod shahrida «Zahiriddin Muhammad Bobur: mushtarak sivilizatsiyaviy meros va O‘zbekiston-Pokiston munosabatlari ko‘prigi» mavzusida tashkil etilgan bo‘ldi.
Konferensiyada Pokiston Milliy meros va madaniyat vazirining o‘rinbosari Farah Naz Akbar, O‘zbekiston elchisi Alisher To‘xtayev, Pokistondagi «Bobur forumi» rahbari Ramzan Mug‘al hamda tarixchi va boburshunos olimlar hamda yosh tadqiqotchilar ishtirok etdi.
Diplomatik vakolatxona rahbari o‘z nutqida ikki mamlakat o‘rtasidagi tarixiy, madaniy, ma’naviy va sivilizatsiyaviy aloqalar uzoq tarix va chuqur ildizlarga ega ekanini qayd etdi.
– Ushbu mushtarak tarixda Zahiriddin Muhammad Bobur Janubiy Osiyoda ulkan davlatchilikka asos solgani xalqlarimizni birlashtiruvchi muhim tarixiy omil bo‘ldi, – dedi O‘zbekiston elchisi. – Ta’kidlash joizki, bugungi kunda O‘zbekiston-Pokiston munosabatlari barcha sohalarda izchil rivojlanib bormoqda. Ikki davlat rahbarlari o‘rtasidagi muntazam va yaqin do‘stona muloqot natijasida ikki tomonlama munosabatlarimiz strategik sheriklik darajasiga ko‘tarildi. Aloqalarning bunday darajasida umumiy tarixiy va madaniy merosni o‘rganishning naqadar muhimligi, bu borada yaqindan hamkorlik qilish ikki xalq o‘rtasidagi do‘stlik va o‘zaro anglashuvni yanada mustahkamlashga xizmat qiladi.
Bobur nomli xalqaro jamoat fondi raisi o‘rinbosari Rustam Mamasoliyev o‘z chiqishida Bobur va uning ilmiy-adabiy merosi butun mintaqa tarixida alohida o‘rin tutishini urg‘uladi.
– O‘zbekistonda Bobur va boburiylar merosini o‘rganish, asrash va targ‘ib qilish borasida juda katta ishlar amalga oshirilyapti, – dedi u. – Boburiylar merosini chuqur o‘rganishda pokistonlik olimlar va ilmiy muassasalar bilan qo‘shma tadqiqotlar, ilmiy anjumanlar, nashriyot loyihalari va akademik almashinuvlarni kengaytirish juda muhim.
Pokiston Milliy meros va madaniyat vazirining o‘rinbosari Farah Naz Akbar, o‘z navbatida, boburiylarning Pokiston tarixidagi muhim o‘rniga to‘xtaldi.
– Boburiylarning Pokistondagi tarixiy-madaniy merosini asrash va kelajak avlodlarga yetkazishga hukumat darajasida e’tibor qaratilyapti, – dedi Farah Naz Akbar. – Biz O‘zbekiston bilan tarixiy aloqalarimizni yanada mustahkamlash, ilmiy hamkorlik va madaniy almashinuvlarni qo‘llab-quvvatlashga, buyuk ajdodlarimiz qoldirgan merosni birgalikda o‘rganish va targ‘ib qilishga tayyormiz.
Bobur nomli xalqaro jamoat fondi delegatsiyasi tashrifi davomida Panjob viloyatida joylashgan Boburiylar davriga oid qator tarixiy qadamjolarda o‘rganishlar olib borishi rejalashtirilgan.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati