muslim.uz

muslim.uz

ЛОЙИҲА 

ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ПРЕЗИДЕНТИНИНГ

ҚАРОРИ

Ҳадис илми Олий мактабини ташкил этиш чора-тадбирлари тўғрисида

 

Мустақиллик йилларида барча соҳаларда бўлгани каби, муқаддас ислом динини ўрганиш, аждодлар меросини қайта тиклаш ва келажак авлодларга етказиш бўйича ҳам кенг кўламли ишлар амалга оширилди. Таъкидлаш лозимки, буюк аждодларга муносиб ворисларни тайёрлаш мақсадида мамлакатимиз диний таълим тизимида ҳам ислоҳотлар амалга оширилаётганини ижобий баҳолаш мумкин.

Мовароуннаҳр заминидан етишиб чиққан буюк муҳаддислар Имом Доримий, Имом Бухорий, Имом Термизий, Абдуллоҳ ибн Муборак, Ибн Ҳиббон, Хайсам ибн Кулайб Шоший, Абу Бакр Аҳмад ибн Муҳаммад Барокотий, Иброҳим ибн Маъқил Насафий ва Абд ибн Ҳумайд Кешийлар томонидан катта ҳадис мактабига асос солинган бўлиб, ушбу илму маърифат ва зиё масканлари ҳадис илми ривожи ҳамда дунё илм-фан тараққиётида ўчмас из қолдирган.

“Ҳадис илмининг султони” мақомини олган буюк ватандошимиз Имом Бухорийнинг “Ал жомеъ ас-саҳиҳ” китоби мусулмон дунёсида Қуръони каримдан кейинги иккинчи муқаддас манба бўлиб, ислом дини эътиқодига кўра, у башарият томонидан битилган китобларнинг энг улуғи ҳисобланади.

Муқаддас ислом дини ва ҳадис илми ривожига беқиёс ҳисса қўшган буюк ватандошларимизнинг бой меросини чуқур ўрганиш, улар томонидан асос солинган ҳадис илми мактаблари фаолиятини қайта тиклаш ва ривожлантириш ҳамда ислом дини асослари ва ҳадис илмини мукаммал ўзлаштирган олий маълумотли етук мутахассис-кадрларни етиштириб чиқариш мақсадида:

  1. Ўзбекистон мусулмонлари идораси, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Дин ишлари бўйича қўмитанинг Самарқанд вилоятидаги Имом Бухорий халқаро маркази негизида Ҳадис илми Олий мактабини ташкил этиш тўғрисидаги таклифи маъқуллансин.
  2. Қуйидагилар Ҳадис илми Олий мактабининг асосий вазифалари этиб белгилансин:

- “Таълим тўғрисида”ги Қонун ҳужжатлари ва таълим соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий приципларига таянган ҳолда ислом дини соҳасида фундаментал билим ва тушунчалар, тарихий ва замонавий анъаналар, инновация технологияларини, динлар тарихи ва назариясини чуқур эгаллаган, ислом дини асосларини, ҳадис илмини мукаммал ўзлаштирган, дунёга машҳур ҳадис уламолари томонидан битилган олти ишончли ҳадис тўпламларини пухта ўзлаштирган, турли оқимларнинг ёт ғояларига қарши раддиялар бера оладиган ҳамда ҳадис ва ҳадис илми бўйича олий диний маълумотга эга бўлган етук мутахассис-кадрларни тайёрлаш;

- ёшларни миллий қадриятларимизга садоқат ва ватанпарварлик руҳида тарбиялаш, мустақил дунёқарашга ва фикрларга эга бўлган маънавий бой ва ҳар томонлама баркамол авлодни шакллантириш;

- Қуръони карим ва ҳадисларнинг асл моҳиятини, ҳадис мактабининг илмий-маънавий асосларини, Имом Бухорий, Имом Термизий, Имом Доримий ва бошқа юртимиздан етишиб чиққан буюк муҳаддис алломалар меросини ҳар томонлама ўрганиш ва улар асосида илмий тадқиқот ва таржима ишларини олиб бориш;

- юртимизда асрлар давомида шаклланган “Устоз-шогирд” анъаналарини давом эттириш мақсадида ҳадис, калом илми, тафсир, фиқҳ, араб тили фанлари бўйича замонавий модуль тизимига асосланган дарс ва тўгараклар ташкил этиш ва улар фаолиятига юртимизда ва жаҳонда кўзга кўринган уламоларни жалб қилиш;

- ҳадис ва ҳадис илми бўйича етук мутахассис кадрлар билан таъминлаш чора-тадбирларини ишлаб чиқиш, кадрлар соҳасида халқаро тажриба алмашинувини йўлга қўйиш.

  1. Ўзбекистон мусулмонлари идораси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Дин ишлари бўйича қўмита билан келишган ҳолда Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда Ҳадис мактабида сиртқи, қайта тайёрлаш ёки масофавий ўқиш шакли, диний соҳадаги илмий ва илмий-педагогик кадрларга бўлган эҳтиёжни таъминлашга қаратилган олий ўқув юртидан кейинги таълим учун тегишли илмий даражаларни бериш юзасидан Илмий кенгаш ташкил этилсин.
  2. Ҳадис илми Олий мактаби Низоми 1-илова, ташкилий-бошқарув тузилмаси 2-иловага мувофиқ тасдиқлансин.
  3. 5. Ўзбекистон миллий телерадиокомпанияси Ҳадис илми Олий мактаби билан ҳамкорликда “Ҳадис сабоқлари” телекўрсатув ва радиоэшиттиришлар бериб борилишини таъминласин.
  4. 6. Қуйидагилар Ҳадис илми Олий мактаби фаолиятини молиялаштириш манбалари этиб белгилансин:

- Ўзбекистон мусулмонлари идораси;

- Имом Бухорий ёдгорлик мажмуаси;

- маҳаллий ҳамда хорижий мамлакатлар жисмоний ва юридик шахсларининг ҳомийлик хайрия маблағлари;

- маҳаллий ва халқаро молия ташкилотлари грантлари;

- қонун ҳужжатларида тақиқланмаган бошқа манбалар.

  1. Самарқанд вилояти ҳокимлиги бир ой муддатда Ҳадис илми Олий мактабининг педагог-ўқитувчилари ва илмий ходимларига қулай шарт-шароитлар яратиш мақсадида Имом Бухорий халқаро маркази илмий ходимлари учун фойдаланишга топширилган 10 та коттежни Ҳадис илми Олий мактаби ходимлари фойдаланиши учун расмийлаштирилишини таъминласин.
  2. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2008 йил 23 майдаги “Имом Бухорий халқаро марказини ташкил этиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПҚ-875-сон Қарори ўз кучини йўқотган деб ҳисоблансин.
  3. Ушбу қарорнинг ижросини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазири А.Н.Арипов ва Ўзбекистон Республикаси Президентининг Давлат маслаҳатчиси Х.М.Султонов зиммасига юклансин.

Ўзбекистон Республикаси                                   Президенти Ш. Мирзиёев

 

Қарор лойиҳаси бўйича таклифларингизни 2017 йил 5 октябрь кунига қадар Этот адрес электронной почты защищен от спам-ботов. У вас должен быть включен JavaScript для просмотра. манзилига юборишингиз мумкин!

Масъул - С.Шерхонов, Тел.: 239-49-41, 

 

Муҳтарам Президентимиз Шавкат Мирзиёевнинг куни кеча Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг нуфузли минбаридан  туриб сўзлаган оташин нутқлари барча юртдошларимиз қатори, биз мўмин-мусулмонларни ҳам ғоят мамнун этди.

 Мамлакатимизда амалга оширилаётган кенг кўламли ислоҳотлар, олиб борилаётган ободонлаштириш, бунёдкорлик ишлари, зиёратгоҳларнинг қайта тикланаётгани, янгидан-янги илмий-амалий ва маданий марказлар ташкил этилаётгани юзасидан атрофлича сўз юритган Давлатимиз раҳбари ушбу нутқларида кўплаб глобал масалалар, айниқса, чорак асрдан зиёд вақт ўтса ҳамки, ўз ечимини топмай келаётган Афғон муаммоси, бутун дунё халқларини ташвишга солаётган терроризм балоси каби муаммоларга алоҳида тўхталиб ўтдилар. Айниқса, сайёрамизнинг экотизими учун жиддий хавф туғдираётган Орол денгизи фожеасига анжуман иштирокчиларининг эътиборини тортдилар. Муқаддас динимиз манбаларида ҳам сувдан ниҳоятда омилкорлик билан фойдаланиш зарурлиги таъкидланган. Хусусан, мўътабар фиқҳий асарлардан бири “Мухтасар”да оқар сувдан энг аввал дарёнинг қуйи қисмида яшовчилар фойдаланиши, ундан кейин эса тартиб бўйича юқорига қараб бориши айтилган. Шу нуқтаи назардан, асрлар давомида аждодларимиз, ҳеч бир мунозарага бормасдан, аҳил-иноқлик билан фойдаланиб келган оби ҳаёт манбаларимиз – Амударё ва Сирдарёдан бугунги авлодлар ҳам муносиб равишда фойдаланмоғи кераклигини таъкидладилар ва бунга Бирлашган Миллатлар Ташкилотига аъзо давлатлар вакиллари эътиборини қаратдилар.

Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Ким бир мўминдан дунё ғам-ташвишларидан бир ғамни кетказса, Аллоҳ ундан Қиёмат куни ғамларидан бир ғамни кетказади. Ким бир қийналган кишига енгиллик қилса, Аллоҳ унга дунё ва охиратда енгиллик қилади. Ким бир мусулмоннинг (айбини) беркитса, Аллоҳ таоло дунё ва охиратда унинг (айбини) беркитади. Банда ўз биродарига ёрдам қилса, Аллоҳ таоло унга ёрдам қилади. ...”, дедилар (Имом Муслим ривояти). Мазкур ҳадиснинг айни мазмун моҳияти Юртбошимизнинг қуйидаги сўзларида ўз аксини топган: “Экстремизм ғоялари таъсирига тушиб қолган, тўғри йўлдан адашган фуқаролар ижтимоий реабилитация қилинмоқда, уларни соғлом ҳаётга қайтариш учун зарур шароитлар яратилмоқда”.

Президентимиз нутқида алоҳида эътибор берилган масалалардан яна бири – Ислом маърифати масаласи бўлди. Юртбошимиз нуфузли минбардан туриб Ислом дини борасида пухта илмга эга бўлмасдан, бу дин ҳақида хулоса чиқаришга ҳеч кимнинг ҳаққи йўқлигини айтар эканлар, инсонларни Ислом дини билан таништиришнинг оқилона йўлларини, таъсирчан усулларини топиш зарурлигига алоҳида урғу бердилар:

“Бугунги сессия иштирокчиларига Бирлашган Миллатлар Ташкилоти Бош Ассамблеясининг "Маърифат ва диний бағрикенглик" деб номланган махсус резолюциясини қабул қилиш таклифи билан мурожаат қилмоқчиман. Бу ҳужжатнинг асосий мақсади – барчанинг таълим олиш ҳуқуқини таъминлашга, саводсизлик ва жаҳолатга барҳам беришга кўмаклашишдан иборат”.

Зеро, Аллоҳ таолонинг муборак каломи – Қуръони каримда бундай марҳамат қилинади: “Эзгулик ва тақво (йўли)да ҳамкорлик қилингиз, гуноҳ ва адоват (йўли)да ҳамкорлик қилмангиз!..(Моида сураси, 2-оят). Қаерда таълим олиш ҳуқуқи таъминланмаган бўлса, саводсизлик ва жаҳолат ҳукм сурса, у ернинг халқи Аллоҳ таолонинг неъматларини қадрига етмайди. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва саллам бундай деганлар: “Икки буюк неъмат борки, кўп одамлар улардан ғафлатда қоладилар. Улар: сиҳат-саломатлик ва бўш вақтдир” (Имом Бухорий ривояти).      

Муҳтарам Юртбошимизнинг ана шу жасорати ва оқилона таклифлари сессия иштирокчиларига ниҳоятда маъқул бўлди. Бу эрксевар халқимиз қалбидаги айни муддао эди.

"Маърифат ва диний бағрикенглик" деб номланган махсус резолюция қабул қилинса, бу оламшумул воқеа бўлади. Инсониятни илмга, маърифатга бошлаш ғояси икки юзга яқин давлат раҳбарлари ва намояндалари қатнашган халқаро анжуманда айнан бизнинг давлатимиз раҳбари томонидан илгари сурилгани ҳақли равишда ифтихор туйғусини уйғотади. Ахир, Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва салламдан бошлаб ўтган жамики улуғ аллома бобокалонларимиз, азиз устозларимиз бизни шундай эзгу мақсадга камарбаста бўлишга даъват этишганку!..

Муҳтарам Президентимиз ўз нутқларида: “Биз бутун жаҳон жамоатчилигига ислом динининг асл инсонпарварлик моҳиятини етказишни энг муҳим вазифа, деб ҳисоблаймиз. Биз муқаддас динимизни азалий қадриятларимиз мужассамининг ифодаси сифатида беҳад қадрлаймиз. Биз муқаддас динимизни зўравонлик ва қон тўкиш билан бир қаторга қўядиганларни қатъий қоралаймиз ва улар билан ҳеч қачон муроса қила олмаймиз”, деб алоҳида таъкидлаганлари қуйидаги ҳадиси шариф мазмунига тўла ҳамоҳангдир. Абдуллоҳ ибн Амр розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадисда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Мусулмон киши мусулмонлар унинг тили ва қўлидан саломат бўлган кишидир”, дедилар (Имом Аҳмад ривояти).

 “Ислом дини бизни эзгулик ва тинчликка, асл инсоний фазилатларни асраб-авайлашга даъват этади”, деган сўзлари эса Аллоҳ таолонинг ушбу ояти каримасига жуда мос келади: “Эй имон келтирганлар! Ёппасига тинчлик ишига киришингиз...(Бақара сураси, 208-оят). Ҳадиси қудсийда эса: “Эй бандаларим! Мен асло зулм қилувчи эмасман, сизларнинг зулм қилишингизни ҳаром қилдим, бир-бирларингизга асло зулм қилманглар”, дейилади.

Мазкур нутқдаги яна шундай илҳомбахш сатрлар ҳам бор: “Марказий Осиё Уйғониш даврининг кўплаб ёрқин намояндаларининг ислом ва жаҳон цивилизациясига қўшган бебаҳо ҳиссасини алоҳида қайд этмоқчиман. Ана шундай буюк алломалардан бири Имом Бухорий ўз аҳамиятига кўра ислом динида Қуръони каримдан кейинги муқаддас китоб ҳисобланган "Саҳиҳи Бухорий"нинг муаллифи сифатида бутун дунёда тан олинган. Бу улуғ зотнинг ғоят бой меросини асраб-авайлаш ва ўрганиш, ислом маърифати тўғрисидаги таълимотини кенг ёйиш мақсадида биз Самарқанд шаҳрида Имом Бухорий номидаги Халқаро илмий-тадқиқот марказини ташкил этиш тўғрисида қарор қабул қилдик. Тошкентда ташкил этилаётган Ислом цивилизацияси марказининг фаолияти ҳам шу мақсадга хизмат қилади”.

Шу ўринда қуйидаги ривоятни келтириш мақсадга мувофиқдир: «Одамлар Имом Муслим ибн Ҳажжожнинг Имом Бухорий ҳазратлари ҳузурларига келиб пешонасидан ўпганини ва: “Эй устозлар устози, муҳаддислар саййиди ва ҳадис иллатларининг табиби! Ижозат беринг, оёқларингизни кўзимга суртай!” деганини кўришган».

Юртбошимиз ўз нутқларида: “Бу ҳужжатнинг асосий мақсади – барчанинг таълим олиш ҳуқуқини таъминлашга, саводсизлик ва жаҳолатга барҳам беришга кўмаклашишдан иборат”, деб айтдилар.

Саводсизлик дунё миқёсидаги долзарб муаммолардан бири саналади. Яқиндагина Мьянма фожиасини олайлик, у мамлакатда азият чекаётган жафокаш инсонларнинг аксари ўқиш-ёзишни билмас экан. Бугунги ахборот асрида, компьютер технологиялари замонида бундай ҳолатнинг мавжудлиги ҳали кишилик жамиятининг нуқсонлари кўплигидан далолат беради.

Ачинарлиси шундаки, ёппасига саводсизлик фақат Мьянманинг муаммоси эмас, Жануби-шарқ, Яқин Шарқ мамлакатлари, Африканинг кўплаб давлатлари ва ҳатто ривожланган давлатларда ҳам саводсизлар ҳамон бор. Бугун мусулмон мамлакатларининг фан ва технологиялар борасида ортда қолаётгани ҳам ҳақ гап. Президентимиз Қозоғистонда бўлиб ўтган Ислом ҳамкорлик ташкилоти саммитида сўзлаган нутқларида ҳам айнан ана шу масалага эътибор қаратиб, бу муаммонинг ечими сифатида илм-фан соҳасида эришиладиган ютуқлар учун Ислом ҳамкорлик ташкилотининг махсус мукофотини жорий этиш таклифини илгари сурдилар.

 Муҳтарам Президентимиз ташаббуси билан ташкил топган Ислом цивилизацияси маркази, нутқда тилга олинганидек, илму маърифатни кенг ёйишга, диний бағрикенглик асосларини мустаҳкамлашга, эзгу ғояларни янада кўпроқ тарғиб этишга, инсонларни ягона ғоя атрофида жипслаштиришга хизмат қилади.

Юртбошимизнинг ушбу нуфузли халқаро анжумандаги иштироклари ва нутқлари донишманд халқимиз қалбига юксак ифтихор бағишлайди ва тинчлик йўлида собитқадам бўлишга ундайди.

 

Усмонхон АЛИМОВ,

Ўзбекистон мусулмонлар идораси раиси, муфтий

Четверг, 21 Сентябрь 2017 00:00

Муҳтожлик малҳами

Динимизда инсонларга фойда келтириш улуғ амал сифатида тарғиб қилинади. Бир кишига айни муҳтож вақтида ёрдам қўлини чўзиш ва уни қўллаб юборишга шу дунёда ҳам, охиратда ҳам катта ажр-савоблар ваъда қилинган. Бу хусусда айтилган ояти карималар ва ҳадиси шарифлар талайгина. Шуни эсдан чиқармаслик керакки, бир кишига етказилган манфаат билан кўпчилик ёки жамиятга келтирилган фойда баробар қадр-қиймат касб этади. Чунки эл-юртга етказилган манфаатдан алал-оқибат одамлар баҳраманд бўлади.

Ибн Мусаййиб Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан келтирган ривоятда Пайғамбаримиз алайҳиссалом:  “Ақлнинг боши Аллоҳ таолога имон келтириш ва ундан кейин одамлар меҳр-муҳаббатини қозонишдир”, деганлар. Қарангки, Пайғамбаримиз ҳадисларида икки амалга урғу берилган: бири имон, иккинчиси одамлар меҳр-муҳаббатини қозониш. Аммо ҳар иккиси ҳам ақлнинг боши деб қаралади. Одамлар меҳр-муҳаббатини қозониш ўз-ўзидан уларга манфаат етказишга боғлиқ. Бир кишига қанча фойда келтирилса, шунга қараб унинг меҳр-муҳаббати ошиб боради. У бир умр бу яхшиликни эсдан чиқармайди, мендан қайтмаса, Аллоҳдан қайтсин, деб ҳақига хайрли дуолар қилади. Шунинг ўзи катта бахт, инсон умри ва ҳаётининг безаги эмасми?  Аммо бир нарсани сўраб келганда илтимоси рад этилса, муҳтож бўлиб турган киши  ноумид қайтарган кишини ёмон кўриб қолиши мумкин. Шунинг учун илгари улуғ кишилар биров бир ҳожатини айтиб келса, иложи борича уни ноумид қайтармасликка ҳаракат қилган. Инсон табиати шундай яратилган.

Бундай ишларга ҳаётимизда тез-тез дуч келиб турамиз. Кимнингдир муҳтожлик ярасига малҳам бўлиб яшаётган экансиз ва шу йўлда умр кечираётган экансиз бу – ҳаётингиз беҳуда ўтмаётганига ҳужжат-далилдир. Ҳадиси шарифда айтилганидек, инсон ақл-фаросатини имон белгиласа, ундан кейин халқ манфаати йўлида амалга оширилган яхшиликлар туфайли уларнинг кўнглини кўтариш ва қувонч улашиш туради. Бир донишманд киши: “Муҳтожлик жароҳати раҳм-шафқат дори-дармони туфайли тузалади”, деганида халққа ғамхўрлик ва инсонпарварлик улуғ фазилат эканини таъкидланган. Али ибн Толиб розияллоҳу анҳу: “Бошқалардан ёрдамини аямаган кишининг зикри кенг ёйилади”, дейди. Муғийра ибн Шуъба: “Дўстлари ҳолидан хабар олмаган кишини дўстлари ҳам ўз ҳолига ташлаб қўяди”, дейди.

Бировларга яхшилик қилиш туфайли қалбда кечадиган туйғу лаззатини сўз билан ифодалаб бўлмайди. Яхшилик қилган киши узоқ вақт хушнуд ва мамнун бўлиб юради. Дарҳақиқат, саховатпеша инсонлар бундай туйғуни қалбида кўп марта ҳис этадилар ва шуни деб очиқ қўл бўлишга ҳаракат қилиб яшайдилар. Паҳлавон Маҳмуд: “Кимдаки бўлмаса замона ғами, ё оламдин эмас, ё эмас одам”, дейди. “Қачонки шод эсанг, ғамлига раҳм эт, / Агар султон эсанг, мискина раҳм эт”, дейди Ҳофиз Хоразмий. Донишмандлар: “Яхши ном олиб ўлган киши ёмон ном олиб тирик юрган кишидан афзалдир”, дейишган. Синиқ ва ғамгин қалбга қувонч улашиш ва яхшилик қилиш баҳоси ва қийматини ўлчаб бўладими?  

Динимизда бошқаларга манфаат етказишга шу даражада тарғиб қилинадики, бошқа динда бундай тарғиботни учратиш амри маҳол. Шунингдек, барча ҳукм ва кўрсатмаларида инсон манфаатларига катта эътибор бериб, бу дунё ва охират бахт-саодатига мушарраф этиши маълум қилиб, инсоният ва бутун мавжудот манфаатига зид хатти-ҳаракатларни қоралайди. Инсон манфаати кенг тушунча бўлиб, ҳатто ёрдам бера олмаган тақдирда бир кўнгли синиқнинг кўнглига яхши сўз билан таскин ва тасалли беришнинг ҳам ажр-савоби ниҳоятда улуғ. Ҳар биримиз хайрли ишларга қўлимиздан келганича ўз ҳиссамизни қўшишимиз керак. Ана шу вақтда қалблар бир-бирига талпинади, одамлар бир-бирининг оғирини енгил қилиш ва холис манфаат етказишга интилиб яшайди. Инсон учун бу дунёда бундан ортиқ бахт бўлмаса керак. Халқ манфаатлари ва фойдаси йўлидаги хайрли ишларимизда Аллоҳ таоло мададкор бўлсин.

 

Одилхон қори ЮНУСХОН ўғли,

Шайхонтоҳур туман бош имом-хатиби

Бирлашган Миллатлар Ташкилотига Ўзбекистон Республикасининг туҳфаси – Регистон майдонининг макети топширилди. 

Шу муносабат билан ўтказилган маросимда Президентимиз Шавкат Мирзиёев иштирок этди ва нутқ сўзлади. 

Тадбирда БМТ Бош котиби ўринбосари Жен Бигл, Бош Ассамблея сессиясига келган дипломатлар, БМТ ахборот маркази ходимлари қатнашди. 

Инсоният цивилизацияси бешикларидан бири бўлган мамлакатимизда илм-фан, маданият, савдо, меъморлик, ҳунармандлик азалдан ривожланган. Буюк ипак йўлининг марказида жойлашган Самарқандда турли ўлкалардан келган инсонлар аҳил-иноқ яшаган. Регистон эса ана шундай қадимий ва умумбашарий шаҳарнинг бетакрор рамзига айланган. Мажмуа 2001 йилда ЮНЕСКОнинг Жаҳон мероси рўйхатига киритилган. 

Регистон бугунги кунда ҳам дунё сайёҳларини ўзига тортмоқда. Бу ерда ўтказиладиган «Шарқ тароналари» халқаро мусиқа фестивали унинг довруғи ва халқлар дўстлигидаги аҳамиятини янада оширмоқда. 

Регистон майдонининг макети юртимизнинг қўли гул уста ҳунармандлари томонидан ясалган бўлиб, қимматбаҳо металл ва гўзал миллий нақшлар билан безатилган. 

Ўзбекистоннинг ташриф қоғози бўлмиш ушбу экспонатнинг БМТ штаб-квартирасининг энг гавжум жойларидан бирига, БМТ Хавфсизлик кенгаши ва Бош Ассамблея заллари ўртасидаги фойега ўрнатилганида ўзига хос чуқур рамзий маъно бор, деди давлатимиз раҳбари. 

БМТ Бош котиби ўринбосари Жен Бигл шундай гўзал ва теран мазмунга эга туҳфа учун Президентимизга чуқур миннатдорлик билдирди. 

Маросим БМТ каналлари орқали эфирга узатилди. 

 

Четверг, 21 Сентябрь 2017 00:00

Ёшлигингда ўйнаб қол (ми)!

Вақтингизни шундай ўтказингки, кексалигингиз беҳуда ўтказган ёшлик йилларингиз учун сизни таҳқирламасин.

Ж. Боккаччо

Ёшлар шуни англаб олмоқлари лозимки, ёшлик дегани бу – болалик ва кексалик ҳамда қарилигу заифликнинг  кириб келиши ўртасидаги ўткинчи бир вақтдир. Бу ҳақда Қуръони каримда: “Аллоҳ шундай зотдирки, сизларни заиф нарсадан (бир томчи сувдан) яратди, сўнгра (сизларга) заифликдан кейин (қувват пайдо) қилди. Сўнгра қувватдан кейин яна заифлик ва қариликни (пайдо) қилди. У Ўзи хоҳлаган нарсани яратур. У Билимдон ва Қудратлидир”, деб марҳаат қилинган (Рум сурасининг 54-ояти).  

Бу оят пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳадиси шарифида қуйидагича тасдиқланган: Беш нарсани беш нарса келмасидан ғанимат билинг: кексаликдан олдин ёшликни; беморлик олдин соғликни; банд бўлиб қолишдан олдин бўш вақтни; ажал келиб қолмасидан тирикликни; қашшоқлик етишмасидан олдин бойликни (Имом Аҳмад ривояти)

Исломга интеграциялашув жараёнида шахснинг ўзини бошқариш қуввати инсоннинг асосий сармояси бўлган юксак ахлоқийликка асосланади. Шу жиҳатдан, ёшларнинг ахлоқий камол топиши ғоят муҳим ҳодисадир. Айнан шундай ёшлар исллм дини тараққиётида муҳим роль ўйнайди.

Саломатлик ва бўш вақтни қадрлаш керак. Инсонлар ана шу иккисига эътиборсиз бўлгани боис Пайғамбар алайҳиссалом ҳадиси шарифларида умматларини Аллоҳ таоло берган икки неъмат – саломатлик ва вақтни қадрлаш зарурлигини айтиб огоҳлантирганлар. 

Ислом динида бўш вақт тушунчаси бошқа дин ва таълимотларга амал қилувчиларникидан тамоман фарқ қилади. Қуръони каримда Аллоҳ таоло: “Бас, (Эй Муҳаммад!) Қачонки, (намоздан) фориғ бўлсангиз, (ўрнингиздан) туринг ва Раббингиз сари рағбат (билан дуо) қилинг” (Шарҳ сурасининг 7-8- оятлари), деб намоздан бўшаган вақтни дуо билан ўтказишга амр этмоқда. Иймони мустаҳкам ёшлар бўш вақтларини Раббимизга янада яқин бўлиб Унинг раҳматига эришмоқ учун ўзларини камолга етказишга сарфламоқлари лозим. Ислом олимларининг таъкидлашича, қиёмат кунида жавоби энг оғир савол бўш вақтнинг нимага сарфлангани ҳақидаги сўроқ бўлар экан.

Ҳар тонг кириб келган янги кун инсонга мурожаат қилиб: “Эй одам ўғли, мен сенинг янги кунингман ва қиёматда Аллоҳнинг қошида мени қандай ўтказганинг ҳақида гувоҳлик бергувчиман. Мендан Ҳақ йўлида фойдаланиб қол, мен қиёматгача қайтиб келмайман”, дер экан (ҳадиси қудсий).

 Маълумки, Ньютон мутлақ вақт ғоясини илгари сурганда мутлақ вақни Аллоҳнинг абадийлиги билан изоҳлаган эди. Инсоннинг умри эса уни Яратувчининг белгилаб қўйган вақтига боғлиқ.

Таассуфки, ёшларнинг ўлимдан қочиб бўлмаслигини идрок этишлари заифроқ бўлгани боис уларнинг бўш вақтларини кўп исроф қилишига сабаб бўлади.  Қуръони каримда:  “Ҳар бир жон ўлим (аччиғи)ни тотувчидир. Қиёмат кунида, албатта, мукофотларингиз тўла-тўкис берилур. Бас, (ўша куни) ким дўзахдан узоқлаштирилиб, жаннатга киритилса, демак, у (катта) ютуққа эга бўлибди. Бу дунё ҳаёти эса, фақат ғурур (алдов) матоҳидир” (Оли Имрон, 185), деб огоҳлантирилганмиз.

Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг кўплаб саҳобалари жуда ёшлик чоғиданоқ вақтнинг қадрини жуда яхши ҳис қилган ва умрининг ҳар бир дақиқасини ислом шариатига мос равишда ўтказган, Пайғамбар алайҳиссаломнинг атрофида тўпланиб илм ўрганган ҳамда исломнинг ёйилишига ҳисса қўшган. Ёшликда қилинган ибодатнинг нақадар фазилатли экани экани ҳақида қуйидаги ҳадисни Имом Муслим ривоят қилган: “Аршнинг соясидан бошқа соя бўлмайдиган Қиёмат кунида етти тоифа одам Аршнинг соясида бўлади: адолатпарвар ҳукмдор, ёшлигидан ибодатга машғул бўлиб Аллоҳнинг розилигига етишган инсон...”

Шунинг учун ҳам ёшлар вақтдан унумли фойдаланишга ҳаракат қилмоғи, айниқса, тонгги ибодатдан бошлаб барча ибодатларини ўз вақтида бажармоғи даркор экан. Беш маҳал ўқиладиган фарз намозлари вақти тонг чоғида “Намоз уйқудан яхшидир!” деб азон чақирилган пайтдан бошлаб куннинг турли вақтларига тақсим қилинган.

 

Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам барака эрта тонгда, бомдод намози билан бирга кириб келишини марҳамат қилганлар. Демак, бомдод намози билан бирга кириб келган барака кейинги намозлар билан кўпайиб бораверар экан. Бундан ҳар бир намозни вақти кирганда адо этиб Аллоҳ таоло юборган баракадан баҳраманд бўлиб қолиш керак экан деган хулоса чиқади.

Мўътабар манбаларда келтирилишича, Нуҳ алайҳиссалом узоқ яшаб – 950 йил умр кўрган эканлар. Қазо вақти етиб Азроил алайҳиссалом жонини олгани келганда ундан: “Эй Аллоҳнинг Расули!  Бу дунё ҳаёти ҳақида нима дейсиз?” деб сўраган экан. Нуҳ алайҳиссалом бу саволга: “Бу дунё худди икки эшиги бор уйга ўхшайди – биридан кирасан ва иккинчисидан чиқиб кетасан” деб жавоб берибдилар.

Аллоҳ таоло ояти каримада: “Уларни жамлайдиган кунда (қиёматда ўзларини бу дунёда) гўё кундуз куннинг бир соатича тургандек сезишиб, бир-бирларини таний бошлайдилар” (Юнус сурасининг 45-ояти), деган.

Аёнки, вақтни чўзиб ёки ортга қайтариб бўлмайди, у чегараланган. кексалик кирганда у: сенинг ёшлигинг қайда қолди? деб сўрайди.

Шундай яшангки, ёшлик йилларингиз мақсадсиз, адашишлар билан ўтмасин, умрингизнинг ҳар бир дақиқасидан самарали фойдаланиб, ундан нимадир олиб қолишга интилинг, агар ёшлик даврингиздан шу ишни батартиб равишда бажариб борсангиз, кексайгунча кўп нарса ғамлаб оласиз ва қиёматга тўлиб-тошиб, мўл-кўл. ажру савоблар билан борасиз!

Муҳаммад Бухор ҲАМИДУЛЛАЕВ,

иқтисод фанлари доктори, профессор,  Халқаро фан ва амалий ишлаб чиқариш академиси академиги

Русчадан Дамин ЖУМАҚУЛ таржима қилди.

 

Страница 3 из 210
Top