muslim.uz

muslim.uz

Ҳиндистоннинг Телингана вилояти Бош вазири Кай Чандра Сехар Рао Ҳайдаробод шаҳрида Халқаро Ислом маданияти маркази барпо этилишини маълум қилди. Кай Чандра Сехар Рао мазкур марказ биноси келгуси уч ҳафта ичида тугалланишини таъкидлади. Марказ тўлиқ ишга туширилгандан сўнг, ташкилий ҳайъат томонидан меҳмонлар таклиф этилиб, улар учун Ислом таълимоти ва маданиятига оид турли хил  дастурлар ишлаб чиқилади. 

Бош вазири Кай Чандра Сехар Рао Телингана вилоятидаги кам сонли мусулмонлар жамоасининиг турмуш тарзини бошқа жамоалар турмуш турзи билан яқинлаштиришга ҳаракат қилмоқда.   Шу сабабдан у зарур бўлган иш ўринларини яратишда мазкур вилоятдаги камсонли мусулмонлар раҳбарларига имтиёзли маблағлар ажратилиши бўйича фармон берди. 

Маълум бўлишича, 45 миллион кишидан иборат бўлган Ҳиндистоннинг Телингана вилояти аҳолисининг 12,5 фоизини мусулмонлар ташкил этади. 2017 йил статистик маълумотларига кўра, Телингана вилоятидаги мусулмонларнинг тенг ярми Ҳайдаробод шаҳрида истиқомат қилади. Аҳолиси бир миллиардга яқин бўлган Ҳиндистонда жами мусулмонларнинг сони 180 миллион кишини ташкил этади. Бу кўрсаткич бўйича Ҳиндистон дунёда Индонезия ва Покистондан кейинги ўринларни эгаллайди.   

Халқаро алоқалар бўлими мутахассиси

Илёсхон АҲМЕДОВ

тайёрлади

Среда, 25 Октябрь 2017 00:00

27.10.2017 й. Имонимизни асрайлик

بسم الله الرحمن الرحيم

Муҳтарам жамоат! Имонимизнинг комил бўлишлиги ва тоат-ибодатларимизнинг мақбул бўлишлиги эътиқодимизнинг тўғри бўлмоғлигига боғлиқдир. Шундай экан, бизлар эътиқодимизга путур етказадиган ишларни қилишдан сақланмоғимиз лозим бўлади. Бугунги жума мавъизамизда динимизда қайтарилган, эътиқодимизга зид бўлган “Сафар ойидан шумланиш” масаласи ва шу каби иллатлар ҳақида Аллоҳ қодир қилганича сўз юритамиз.

Сафар ҳижрий-қамарий сананинг муҳаррам ойидан кейин келадиган иккинчи ойи ҳисобланиб, унинг бундай номланиши борасида уламолар бир нечта сабабларни кўрсатганлар. Баъзилар сафар “бўш” деган маънони англатади, бунинг сабаби сафар ойида Макка аҳли сафарга чиқиб кетиб, шаҳар бўшаб қолганлигидан, десалар, баъзилар бу ойда араблар бошқа қабилаларга уруш қилиб, бор-йўқларини талаб, ҳеч нарсасиз қолдирганларидан, деганлар (Ибн Манзурнинг “Лисонул араб” асари).

Жоҳилият арабларида сафар ойидан шумланиш одатлари бор эди. Ислом дини келгач, Пайғамбаримиз ﷺ сафар ойидан шумланиш йўқ эканлигини эълон қилдилар. Бу ҳақда қуйидаги ҳадисда шундай дейилади:

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه قَالَ، قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "لَا عَدْوَى وَ لَا صَفَرَ وَ لَا هَامَةَ" فَقَالَ أَعْرَابِيٌّ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا بَالُ الْإِبِلِ تَكُونُ فِي الرَّمْلِ كَأَنَّهَا الظِّبَاءُ فَيَجِيءُ الْبَعِيرُ الْأَجْرَبُ فَيَدْخُلُ فِيهَا فَيُجْرِبُهَا كُلَّهَا قَالَ: "فَمَنْ أَعْدَى الْأَوَّلَ" (متفق عليه

яъни: Абу Ҳурайра  дан ривоят қилинади, Расулуллоҳ ﷺ: “Касалликни ўз-ўзидан юқиши йўқ, ирим қилиш йўқ, сафар (ойи)дан шумланиш йўқ, бойқуш (ёки маййитнинг руҳи капалакка айланиши) йўқ”, дедилар. Шунда бир аъробий туриб: “Ё Расулуллоҳ! Нега мени туяларим саҳрода ҳудди кийикдай ялтираб юради-ю, қаердандир қўтир туя келиб туяларимни орасига киргач уларга қўтирини юқтиради?” – деди. Расулуллоҳ ﷺ: “Аввалги туяга ким юқтирган экан?!” – дедилар (Имом Бухорий ва Имом Муслим ривояти).

Ҳалигача баъзилар сафар ойида тўй қилиб бўлмайди, сафарга чиқиб бўлмайди ва ҳ.к. гапларга ишониб, ирим қилиб юришлари эътиқоднинг тўғри эмаслигидандир. Ҳолбуки, тарихчи Ибн Исҳоқнинг ривоятига кўра, Пайғамбаримиз ﷺ Хадича онамизга сафар ойида уйланганлар, Ҳазрати Али нинг Фотима Gга уйланишлари ҳам сафар ойида бўлганлигини Ибн Касир  “Сийрат” китобларида баён қилганлар. Бундан ташқари “Сифатус-сафва” китобида Язид ибн Абу Ҳубайб: “Расулуллоҳ ﷺ Маккадан ҳижрат қилиш учун сафар ойида чиқдилар ва рабиул-аввал ойида Мадинага кириб келдилар” – деганлар.

Муҳтарам азизлар! Жамиятимиздаги баъзи кишилар ружу қўйган яна бир эътиқодга зид бўлган амал фол очтириш, фолбинлик билан шуғулланишдир. Динимизда фолбинларга ишонишдан қаттиқ қайтарилган ва буни ширкка тенглаштирилган. Чунки, фолбин ғайбни билишини даъво қилади, фолбинга борган эса бунга ишонади ва оқибатта иккиси ҳам оғир гуноҳкор бўлади. Аллоҳ асрасин, бу ҳолатда, ҳатто, имондан ҳам чиқиш мумкин. Зеро, Пайғамбаримиз ﷺ марҳамат қилганлар:

(عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه قَالَ، قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "مَنْ أَتَى عَرَّافًا أَوْ كَاهِنًا فَصَدَّقَهُ بِمَا يَقُولُ فَقَدْ كَفَرَ بِمَا أُنْزِلَ عَلَىَّ" (رَوَاهُ الإِمَامُ أَبُو دَاوُدَ وَ التِّرمِذِيُّ وَ النَّسَائِي وَ ابْنُ مَاجَه وَ الحَاكِمُ

яъни: Абу Ҳурайра дан ривоят қилинади, Расулуллоҳ ﷺ дедилар: “Ким фолбинга борса ва унинг айтган гапига ишонса, Муҳаммад kга нозил бўлган нарсага кофир бўлибди” (Имом Абу Довуд, Имом Термизий, Имом Насаий, Имом Ибн Можа ва Имом Ҳоким ривояти).

Ғайбни билиш ва инсонларнинг тақдири борасидаги илмлар фақатгина Аллоҳ таолога хосдир. “Аъроф” сурасининг 188-оятида: “Айтинг: “Аллоҳ хоҳлаганидан ташқари ўзим учун (бирор) фойда ва зарар (келтириш)га эга эмасман. Агар ғайб (илми)ни билсам эди, хайрли ишларни кўп қилган бўлур эдим ва менга ёмонлик (ҳам) етмаган бўлур эди. Мен фақат имон келтирадиган қавм учун огоҳлантирувчи ва хушхабар берувчидирман” – дейилган.

Бундан ташқари жамиятимиз учун зарарли ҳамда мўмин кишини имонидан айирадиган иллатлардан яна бири сеҳр-жоду билан шуғулланишдир. Аввало, шуни таъкидлаш лозимки, баъзи кишилар орасида “илму амал” (иссиқ-совуқ) деб қилинадиган ишлар, уларга ружу қўйиш динимизда қораланади. Айниқса, сеҳр-жоду билан шуғулланиб, бошқаларга ёмонлик қилиш муқаддас динимиз таълимотига мутлақо зиддир. Пайғамбаримиз ﷺ марҳамат қилдилар:

عَنْ أَبِي هُرَيرَةَ رضي الله عنه، عَن النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ: "اجْتَنِبُوا السَّبْعَ الْمُوبِقَاتِ" قَالُوا: "يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا هُنَّ؟" قَالَ: "الشِّرْكُ بِاللَّهِ وَ السِّحْرُ وَ قَتْلُ النَّفْسِ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ وَ أَكْلُ الرِّبَا وَ أَكْلُ مَالِ الْيَتِيمِ وَ التَّوَلِّي يَوْمَ الزَّحْفِ وَ قَذْفُ الْمُحْصَنَاتِ الْمُؤْمِنَاتِ الْغَافِلَاتِ " (متفق عليه

яъни: Абу Ҳурайра 0дан ривоят қилинади, Пайғамбар ﷺ: “Ҳалокатга элтувчи еттита катта гуноҳдан сақланинглар” – дедилар. Саҳобалар: “Ё Расулуллоҳ ﷺ! Улар қайсилар?” – деб сўрашди. Шунда: “Аллоҳга ширк келтириш, сеҳр, Аллоҳ ҳаром қилган жонни ноҳақ ўлдириш, судхўрлик, етимнинг молини ейиш, ёв босганда қочиш ва иффатли, мўмина, фаҳш ишлардан йироқ аёлга туҳмат қилиш” – деб жавоб бердилар (Имом Бухорий ва Имом Муслим ривояти). Шунга асосан динимизда сеҳрнинг ҳар қандай тури ҳаром ҳисобланиб, уни ўрганиш, ўргатиш ва шуғулланиш қатъиян тақиқланган. Уламолардан Ибн Қудома: “Сеҳрни ўрганиш ва ўргатиш ҳаромдир. Илм аҳли ўртасида бу масалада хилоф йўқ” – деб таъкидлаган. Чунки айнан сеҳр ва фолбинлик каби иллатлар туфайли одамлар орасида фитна пайдо бўлиб, ака-ука, опа-сингил, қўни-қўшни, овсинлар ўртасида шубҳа, гумон аралашиб, оқибатда қариндош-уруғ, қўшничилик ришталарига путур етмоқда.

Кейинги пайтларда айрим вилоят, шаҳар ва қишлоқ жойларда мусулмон аҳолиси ўрталарида касалликларнинг барча турларини ҳам “даволайверишни” даъво қилувчи сохта табиб ва парихону-дуохонларнинг сони кўпайиб бораётгани маълум бўлмоқда. Ушбу сохта даволовчиларнинг ўзаро сўз бириктиришиб олган махсус кишилари бўлиб, бу кишилар халққа уларни мақтаб, қўллари енгиллиги, кўплаб беморлар улардан шифо топаётганлиги тўғрисида шов-шув гаплар тарқатиб таърифу тавсифларини авжига чиқарадилар. Шифо истаб борган беморларга мозорларга атаб қўй, эчки ёки товуқларни сўйишга буюрадилар. Беморлар эса шифо топиш умидида уларга қатнаб, қўлларидан келган хайру эҳсон ва назру ниёзларини улардан аямасдан сарф қиладилар. Пайғамбаримиз ﷺ дан бу борада қуйидаги ҳадис ворид бўлган:

(عَنْ عَمرِو بنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ رَفَعَهُ قَالَ: "مَنْ تَطَبَّبَ وَ لَمْ يَكُنْ بِالطِّبِّ مَعْرُوفًا فَأَصَابَ نَفْسًا فَمَا دُونَهَا فَهُوَ ضَامِنٌ" (أَخْرَجَهُ الإِمَامُ الدَّارَقُطْنِيُّ و صَحَّحَهُ الإِمَامُ الحاكمُ

яъни: Амр ибн Шуъайб отасидан, у киши бобосидан, у киши Расулуллоҳ ﷺ дан ривоят қилиб айтадилар: “Ким тиб илмини билмай туриб табиблик қилса, оқибатда бирортанинг ҳаётига ёки соғлигига путур етказиб қўйса, унга зомин бўлади” (Имом Табароний ривояти ва уни Имом Ҳоким ишончли деганлар).

Дарҳақиқат, мазкур сохта табибларга ишониб, касалликни ўз вақтида мутахассис врачларга кўрсатмасдан, оғир аҳволларга тушиб қолаётган ёки баъзида сохта дорилар қурбони бўлаётганлар ҳам борки, улардан ибрат олиб, кўзни каттароқ очмоқ ва сохта даволовчиларнинг ҳийлаю найрангларидан доимо эҳтиёт бўлиб юрмоқлик ҳар бир ақл-идрок соҳибининг муҳим вазифасидир.

Муҳтарам жамоат! Қуйида Имом Абу Ҳанифанинг “Фиқҳул акбар” китобида келган баъзи ақидавий масалаларни баён қилиб ўтамиз:

- ширк ва куфрдан бошқа гуноҳларни қилган ва тавба қилмай туриб дунёдан мўмин ҳолда ўтган кишининг иши Аллоҳнинг хоҳишига ҳавола – хоҳласа жазо беради, хоҳласа афв этиб, асло дўзах азобига дучор этмайди.

- риёкорлик ва манманлик билан қилинган ҳар бир хайрли ишнинг савоби бекор қилинур.

 - Имон бу – биз эътиқод қиладиган Мотуридия ақидасига кўра, тил билан иқрор ва дил билан тасдиқлашдан иборатдир. Осмонлару Ер аҳлининг имонлари имон келтирувчи нарсалар жиҳатидан кўпаймайди ҳам, камаймайди ҳам. Аммо ишонч ва тасдиқ жиҳатидан озайиб-кўпайиб туради. Мўминлар имонда, тавҳидда ўзаро тенгдирлар, аммо амалда бир-бирларидан ортиқ-камдирлар.

- Ислом бу – Аллоҳнинг буйруқларига таслим ва итоат этишдир. Имон билан Ислом ўртасида луғавий жиҳатдан фарқ бўлса-да, лекин Исломсиз имон, имонсиз Ислом бўлмас. Уларнинг иккиси астар билан авра ёки ич билан таш кабидир. Дин эса имон, ислом ва шариат аҳкомларининг йиғиндисидир.

- Аллоҳни барча сифатлари билан Китоби Қуръонда ўзи тавсиф этганидек ҳақиқий маърифат билан таниймиз. Лекин ҳеч ким Унга лойиқ, ҳақиқий ибодат билан ибодат қила олмайди. Лекин Ўз Китоби Қуръонда буюрганидек, Расулининг суннатида кўрсатилганидек ибодат қилиши мумкин.

- Демак, барча мўминлар маърифат – Аллоҳни танишда, ишончда, таваккулда, муҳаббатда, ризода, хавфда, умидда ва имонда тенгдирлар. Бундан ташқари амалларда эса, бир-бирларидан фарқ қилурлар.

- Аллоҳ таоло ўз бандаларига нисбатан фазлу карамли ҳамда адолатлидир: баъзида бандасига қилган ишига яраша эмас, балки бир неча баробар ортиғи билан савоб бахш этар. Гоҳида гуноҳига яраша жазо берур. Баъзан фазлига олиб, кечириб юборур.

Аллоҳ таоло барчамизни муқаддас динимиз ўргатган тўғри эътиқодда яшамоғимизда собитқадам қилсин!

Бугунги кунда замон технологиялар такомиллашиб бораётгани, кишиларнинг юмушларини енгиллатадиган бир қатор имкониятлар пайдо бўлаётгани ҳар қандай кишини қувонтиради, албатта. Аммо шу билан бирга етарлича муаммоларни ўзи билан олиб келганини ҳам инобатга олиб қўйиш лозим. Хусусан, ёшларни тарбиясини издан чиқишига, бир қатор исёнкор ишларни амалга ошишига айнан интернет сабаб бўлаётгани ҳеч кимга сир эмас.

Маълумки, Пайғамбаримиз (соллаллоҳу алайҳи ва саллам)га илк нозил бўлган ваҳий – «Ўқи» эди. Бу хитоб ҳикмат, ибрат, сабоқ ҳамдир. Негаки илк ваҳий маърифатга чорламоқда, илк ваҳий билим олишга чорламоқда, илк ваҳий инсонни бирон бир ишни бошлашдан муқаддам ана шу соҳани ўқиб, ўрганишга ундамоқда.

Ўқи хитоби инсон ҳаётини нурафшон қиладики, залолатдан огоҳ бўлиш йўлларини, оқни қорадан фарқлашни билади, кўр-кўрона бировларга эргашишни нотўғрилигини тушунади. Дарҳақиқат, соҳаларга оид қатор-қатор китоблар, ўқув қўлланмалар, ишланмалар бўлсаю, ўқилмаса соҳани билимидан бехабар қолинганидек, залолатдан огоҳлантириш, таҳдидлардан ҳимояланиш сингари долзарб масалаларни ўзида мужассам қилган китобни бировнинг қўлига берилсаю, унга бепарволик қилса, унинг залолат ботқоғига ботишида бошқанинг айби йўқ.

Ўқи хитоби илм олишни тарғиб қилмоқда. Илм эса, инсоннинг ҳаёт чироғидирки, илмли кишининг ҳаёти нурафшон бўлади, фикри кенг ва тиниқ бўлади, жамиятда ўзининг ўрнига эга бўлади. Илмли киши ҳар қандай чорасизликка барҳам беришга, жамиятга фойда келтиришга қодир бўлади.

Ўқиган киши илмли бўлади. Илмли бўлган киши эса қудратли бўлади. Илмнинг қудрати борасида Мирзо Улуғбекдан: “Сиз нега сиёсатни қўйиб, илм билан машғул бўлдингиз?” деб сўрадилар.

Мирзо: “Мен илмнинг қудратини бобомдан билдим. Бир сафар мен бобомнинг тиззасида ўтирар эдим, шу пайт ҳузурларига бир киши кирди, бобом шошиб унинг истиқболига ўрнидан турди. Мен тиззасидан тушиб кетдим. Кейин билсам, у зот олим экан, бобомнинг устози экан. Илмнинг обрў-нуфузини ана ўшанда кўрдим”, жавоб берди.

Илм олиш инсонга ҳаётий эҳтиёж бўлибгина қолмай, муқаддас динимиз буюрилган фарздир. Зеро, Пайғамбаримиз (соллаллоҳу алайҳи ва саллам): “Илм олиш ҳар бир муслим ва муслима учун фарздир”, деб марҳамат қилганлар. Шундай экан, илмга бепарволик қилганлар, илмни хор қилганлар қиёмат кунида албатта ундан сўраладилар.

Ўқи деганда фойдали, манфаатли илмларни ўқиш назарда тутилмоқда. Бундай илмларни олиш инсонни камолот сари етаклайди, дунёсини ҳам, охиратини ҳам саодатли қилади. Шундай экан, ўқинг кўнглингиз ёришади, ўқинг зеҳнингиз, илмингиз ошади, ўқинг савобингиз кўпаяди, ўқинг бировга муҳтожликдан қутуласиз, ўқинг Аллоҳни яна ҳам яхшироқ танийсиз...

Динни ниқоб қилиб олган манфур, вайронкор ғояларни амалга ошириб юрганлар ва уларнинг сафига бориб қўшилиб қолаётган кимсаларни ҳолига ачиниб кетамиз. Уларнинг бу ҳолатга тушишига айнан илмсизлиги сабаб бўлди. Агар илмга эътибор берганларида ислом дини нима эканини англардилар, Ислом қилаётган ишларини мутлақо инкор этишини, унга қаршилигини тушунардилар. Таассуфки, ўқиш учун кўзлари бору аммо қалб кўзлари кўр. Улар ўқий олмайдилар.

Фарзандингиз ўқимишли, ҳаётда ўз ўрнини топишини истасангиз ўқинг. Аввало, ўзингиз ўқинг, шунда фарзандингиз ергашади. Майли кўп эмас, оз-оздан бўлса ҳам ҳар куни ўқинг. Шояд, сиздан илҳомланиб оила аъзоларингиз ҳам ўқий бошласа...                                    

 Абутолиб ИСАҚОВ

Фарғона вилояти Олтиариқ тумани “Оқ масжид” жоме масжиди имом-хатиби

Шайх ул-ислом Оллоҳшукур Пашазаде – Кавказ мусулмонлари идораси раиси:

Бугунги тадбирни юксак даражада ташкиллаштиришга яқиндан кўмак берган барчага самимий ташаккурларимни изҳор этаман. Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев Жаноби Олийлари ва Озарбайжон Республикаси Президенти Илҳом Алиев Жаноби Олийларига биз учун муҳим бўлган анжуманни ўтказиш ғоясини қўллаб-қувватлаганликлари учун алоҳида миннатдорчилигимни билдирмоқчиман. Ушбу тадбир давлатларимиз раҳбарларининг халқларимизнинг диний ва маънавий қадриятларига бўлган юксак эътиборидан далолат беради.

Эҳтимол, сиз менинг ёшлик даврларим Бухоро, Самарқанд ва Тошкент шаҳарларида ўтганлигини биларсизлар. Мени диний уламо ва Шайх ул-ислом даражасига етишимда ўзбек халқининг, хусусан диний олимларининг ҳиссаси жуда каттадир. Шу сабабдан, Ўзбекистон менинг маънавий ватанимдир. Бу заминда менга бошпана берган оилани – ўз оилам, домлаларимни эса маънавий устозларим деб ҳисоблайман.

Конференциямиздан мақсад – ушбу “Ислом бирдамлиги йили”да қадимдан шаклланиб келган ва ҳозирда янгича кўриниш олган Озарбайжон ва Ўзбекистон ўртасидаги алоқаларини янги босқичга олиб чиқишдир.

Мамнуният билан шуни таъкидламоқчиманки, Ўзбекистон Республикасининг Президенти Шавкат Мирзиёев Жаноби Олийлари – муваффақиятли ислоҳотлар билан Ўзбекистонни ҳамма соҳада янада юқори чўққиларга олиб чиқмоқдалар, Марказий Осиё минтақасида сиёсий ишонч даражасини ҳар томонлама оширмоқдалар, мусулмон дунёси бирлигини мустаҳкамлашга чақирмоқдалар.

Айниқса Самарқандда Имом Бухорий номидаги Халқаро илмий-тадқиқот маркази ва Ўзбекистон пойтахти Тошкентда Ислом цивилизацияси марказини ташкил этиш бўйича ғоялар алоҳида эътиборга ва ҳурматга сазовордир.

 

Мубариз Гурбанли – Озарбайжон Республикаси диний ташкилотлар билан ишлаш бўйича Давлат қўмитаси раиси:

Ҳозирги кунда ислом ҳамжиҳатлиги, бирдамлиги масаласи нафақат мусулмон дунёси, балки бутун жаҳонда тинчлик ва осойишталикни таъминлашда энг асосий вазифалардан бири ҳисобланади. Озарбайжонда 2017 йил – “Ислом бирдамлиги йили” деб эълон қилиниши ҳам бежиз эмас.

Ислом бирдамлигининг долзарблиги ҳозирда кенг тарқалаётган исламофобияга қарши курашишда муҳим омил саналади.

Маълумки, азалдан қардош Ўзбекистон ва Озарбайжон халқлари ўртасида тарихий дўстлик алоқалари мавжуд. Озарбайжон келгусида барча соҳалар каби диний соҳада ҳамкорлик алоқаларининг янада кенгайишидан манфаатдор.

Мусулмон давлатлари билан ўзаро ҳамкорлик ислом оламидаги юзага келаётган муаммолар, келишмовчиликлар ва қарама-қаршиликларни ечишда муҳим омил бўлиб хизмат қилади. 

 

Холид Эрен – Ислом тарихи, санъати ва маданиятини тадқиқ этиш маркази (ИРСИКА) бош директори:

Мусулмон дунёси турли муаммоларга дуч келаётган бугунги шароитда мамлакатлар ва халқларнинг ўзаро ҳамжиҳатлиги
ва бирдамлигини таъминлаш ҳар қачонгидан долзарб аҳамият касб этмоқда.

Уруш ва низолар, экстремизм ва терроризм, диний камситиш ва ксенофобия турли маданият ва эътиқодга мансуб шахсларнинг ўзаро тинч ва ҳамжиҳат яшашига тўсқинлик қилмоқда.

Марказий Осиё, хусусан Ўзбекистонда ислом ҳамкорлиги, бирдамлиги ғоясининг юксак даражада тарғиб қилинишини алоҳида таъкидлаш лозим. Бу ҳудуд тарихан тинчлик, хотиржамлик ва динлараро бағрикенглик, тотувлик ҳукм сурган ҳудуд ҳисобланади. Бир сўз билан айтганда, Ўзбекистон тинчликпарварлик ва бағрикенгликка мисол бўлиб хизмат қиладиган қадимий диёрдир. Шу сабабдан, Марказий Осиё ҳудудида цивилизациялараро муносабатлар ривожлангани, буюк олимлар етишиб чиққани, илмий мактаблар фаолият юритганини алоҳида таъкидлаш лозим.   

 

Акиф Ализода – Озарбайжон Миллий фанлар академияси президенти:

Исломда илм-фан, сиёсат ва давлат ҳақидаги мусулмон олимлари томонидан ёзилган китоблар ибодат ҳақидаги китобларга қараганда сон жиҳатидан кўплиги бу динда илм-фанга нақадар юксак эътибор қаратилганидан далолатдир. Ислом номи остида зўравонлик, қон тўкиш каби стреотипларни олимлар ва тадқиқотчилар йўқотишлари лозим ва мазкур конференция ана шу мақсадга хизмат қилишига ишонаман.

Ислом дини бағрикенг дин. Озарбайжон ҳудудида ислом дини давлат дини бўлгандан сўнг, бошқа дин вакиллари ҳеч қандай камситилишга йўл қўйилмаган. Ҳозирги кунда турли дин вакиллари тинч ва тотувликда, диний бағрикенглик тамойиллари асосида яшамоқда.

Шуни алоҳида қайд этиш лозимки, Озарбайжоннинг етук алломалари айнан Ўзбекистонда диёрида таҳсил олганлар.

 

Альбир Крганов – Россия мусулмонлари диний жамияти раҳбари, Москва шаҳри муфтийси:

Ўзбекистон қадимдан динлараро бағрикенглик ва цивилизациялараро мулоқот ривожланган юрт ҳисобланади. Бухорои шариф эса бизни тарбия қилган маскандир. Ўзбекистон юртида улуғ алломалар хоки бор. Уларнинг илмий меросини ўрганиш орқали бугунги кундаги таҳдидларга, хусусан, экстремизм, терроризмга қарши маърифат билан курашишни ўрганишимиз лозим. Бунга дунё ҳамжамияти катта эҳтиёж сезмоқда. Биз Ўзбекистоннинг диний соҳадаги тажрибасини ўрганишимиз ва кенг жамоатчиликка етказишимиз лозим. Ҳозирги кунда дунёдаги 1,5 миллиарддан зиёд мусулмонлар учун Ўзбекистон – диний-маънавий марказ дея бемалол айта оламан.  

Ўзбекистон мусулмонлар идораси ва Россия мусулмонлари диний жамияти ўртасидаги келишувга асосан кўплаб тадбирлар амалга оширилаётгани, жумладан ўзбекистонлик етук дин арбоблари Россиядаги Ўзбекистон фуқаролари орасида маърифий исломни тушунтириш ишларини олиб бораётганлари ва бу ўзининг ижобий натижасини бераётганини алоҳида эътироф этиш лозим.

 

Махсадбек Тохтамишов – Қирғизистон Республикаси муфтийси:

Ушбу конференциянинг аҳамияти жуда ҳам юқори. Мовароуннаҳр диёридан – Хоразм, Самарқанд, Бухоро каби шаҳарлардан чиққан буюк зотлар дунёга нур таратиб турганлар.

Икки Президент – Илҳом Алиев ва Шавкат Мирзиёевнинг саъй-ҳаракати, диний қадриятларга эътибори бўлмаганида бу каби конференциялар ўтказилмас эди. Шу нуқтаи назардан, раҳбарларга шукр қилишимиз керак.

Азалдан биз – қирғизлар ўзбеклар билан бир халқ бўлганмиз. Ўзбек устоз бўлса, қирғиз шогирд, қирғиз устоз бўлса, ўзбек шогирд бўлган. Тилларимиз, дилларимиз, бозоримиз, мозоримиз ҳам бир бўлган. Ўзбекистон ва Қирғизистон Президентлари чегара масаласида келишиб олгани бизни беҳад қувонтирди. Энди иқтисодимиз ҳам, ижтимоий ҳаётимиз ҳам юксалади.

 

 

Воскресенье, 22 Октябрь 2017 00:00

Дўстлашишда огоҳлик бўлинг

Ҳар бири инсон ҳаёти мобайнида кўпроқ дўстлар, улфатлар орттиришни истайди. Уларнинг кўплиги, дилхушларнинг бисёрлиги – гўзал одоб-ахлоққа боғлиқдир. Дўстлар яхши кунингда ҳам, аксида ҳам ёнингда бўлса, ғамингни кўтариб, дардингни аритса, хурсандчилигингга шерик бўлса қандай яхши...

Аллоҳ таоло мўминларни ўзаро биродарликка, дўстлашиб, бирдамликда яшашга ундаб: «(Эй мўминлар!) Аллоҳнинг мустаҳкам арқони (Қуръони карим)ни маҳкам ушланглар, фирқаланманглар...», деб марҳамат қилган. Муқаддас динимиз тарихига назар ташласак, Расулуллоҳ (саллоллоҳу алайҳи ва саллам) ҳам саҳобаларга ўзаро дўстлашишни, дўстлашганда ҳам қиёматли дўст бўлишни тавсия қилганлар. Асҳоби киромлар (розияллоҳу анҳум) мана шу тавсига кўра кўплари ўзаро дўст бўлишган, аҳил-иноқ яшаганлар. Дўстлик, бирдамлик ҳисси шундайки, кишини қариндошларига, яқинларига нисбатан кўнглини мойил қилиб қўяди, уларга нисбатан ғамхўр қилади.

Ҳаким зотлардан бири бундай дейдилар: “Дўстлар уч турли бўлади. Уларнинг биринчи тоифаси гўёки таомга ўхшайди, ундан ҳеч ажрала олмайсан. Иккинчи тоифаси дорига ўхшайдики унга гоҳида ишинг тушади. Учинчи тоифаси эса, дардга ўхшайдики, уларга имкон қадар ишим тушмасин дейсан”.

Форс-тожик шоири Носир Ҳисравнинг бу борада машхур байти бор:

Чинакам дўст айтган ўгит-масал,

Сирти заҳар эрур, томири асал.

Дарҳақиқат, бу борада доно халқимиз “Дўст ачитиб гапиради, душман яширади”, деб бежиз айтмаган. Чунончи дўстимиз аччиқ бўлсада ҳақиқатни

айтади, камчиликларимизни ўзимизга айтадики ундан ҳалос бўлишимизни истайди. Дўстларнинг гапларига аҳамият бериш, улар қилган насиҳатларига қулоқ тутмоқ инсонга фойдадан ҳоли бўлмас.

“Аллоҳ таоло инсонларни дўстлашишга, бирдамликка чорлаган, Пайғамбаримиз (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) ҳам кўп ҳадисларида бунга ишора қилганлар, уламолар ҳаётларида буларни татбиқ этган”, деб дуч келган киши билан дўстлашиб кетаверамизми?! Йўқ, албатта. Чунки динимиздаги бу борадаги кўрсатмалар яхши дўстлар орттиришга қаратилган. Яхши дўст бўлмаган, сизга чин дўстликни изҳор қилсаю, амалан бошқача аниқроғи аксинча бўлса у кимса мунофиқ бўлади.

Жалолиддин Румий ҳазратлари бу борада бундай деганлар: “Кимлар билан юрганингизга, кимлар билан дўст бўлганингизга эътибор беринг. Зотан, булбул гулга олиб боради, қарға эса ахлатга!”.

Технология ривожланиб бормоқда, интернет кўп тарафлама қулайликлар тақдим этмоқда дейилган вақтлар ҳам ортда қолди. Чунки буларнинг аксари эскириб бўлди. Интернетни кириб келганига, турмушимизнинг бир қисмига айланиб қолганига ҳам анча бўлди. Аммо шунча вақт ўтди ҳамки, ундан оқилона, фойдали бўлган ўринларда ишлатишга келганда ҳануз оқсамоқдамиз. Узоғимизни яқин, оғиримизни енгил қилиб берган интернетдан унумли ишларгагина фойдаланиш масаласи ҳамон долзарб ва оғриқли ҳолат бўлиб қолмоқда. Кимлардир суҳбат, ёзишмалар манбаи бўлган тармоқлардан ўзининг ғаразли мақсади йўлида фойдаланса, бошқаси бузғунчилар сафини кенгайтириш йўлида қўлламоқда. Яна бошқаси эса, миллатчилик, ирқчилик ва беҳаёлик сингари ахлоқсизликлар билан  интернетни булғамоқда.

Интернет орқали дўстлашиш одати пайдо бўлгани, оммалашиб кетгани етмаганидек энди муқаддас ва нозик масалалардан бири бўлмиш турмуш қуриш ҳолатлари ҳам тобора кўпайиб бормоқда. Бу ҳолат кўп ҳолларда ачинарли тусларга олиб келмоқда. Муқаддас оиланинг барбод бўлиши, бегуноҳ гўдакларнинг етим қолиши, бир нечта оилаларнинг ўзаро низолашишига сабаб бўлмоқда.

 Интернетда сизга дўстликни таклиф қилган киши ким, қаерда яшайди, қайси миллат, динга мансуб, эътиқоди қанақа ва ҳоказоларни ўзингизга бирор марта бериб кўрдингиз-ми? Мана шу дўстликнинг оқибати қандай интиҳо топишига-чи? Дўстлик таклиф килган кишининг мақсади қандайлиги борасида интернет сизга аниқ маълумот тақдим эта олади-ми?

 Соғлом эътиқод масаласи ҳар нарсадан устун турадиган масала ҳисобланади. Сизнинг соғлом эътиқодингизга ўша “дўстингиз” путур етказишидан қўрқмайсиз-ми? Қанчадан-қанча кимсалар бундай “дўстликнинг оқибати” ўлароқ ўз Ватанига хоинлик қилиб, муқаддас динига бўхтонларни, уйдурмаларни тўқишгача бораётганлиги борасида айнан интернетда ўқимадингизми ёхуд зиёлилардан эшитмадингизми?

Огоҳ бўлинг! Ҳар қандай дўстликнинг замирида муайян мақсад ётади. Кимдир чин маънода дўстлашса, бошқаси ўз мақсадини амалга ошириш йўлида дўстлашади. Шундай экан, дуч келган кишилар билан дўстлашиб, шахсий маълумотларни унга тадим этиб, унинг кўрсатмаларига амал қилавериш, йўриғига юриш чинакам нодонлик ва  илмсизликдан ўзга нарса эмас.

Ижтимоий тармоқларнинг жамиятга ва унинг бирлигига таҳдид экани борасида жамиятшунос олим Шерри Теркл бундай дейди: “Ижтимоий тармоқлардаги суҳбатлар инсонийликни барбод қилаётган аҳмоқликнинг янги кўринишидир”.

 Абутолиб ИСАҚОВ  

Фарғона вилояти Олтиариқ тумани “Оқ масжид» жоме масжиди имом-хатиби

 

 

Страница 5 из 225
Top