بسم الله الرحمن الرحيم
الحمد لله رب العالمين و الصلاة و السلام على سيدنا محمد و على آله و أصحابه أجمعين
لا حول و لا قوة إلا بالله
Dinimizning asosiy yo'nalishi nasihatdan iboratdir. Bu haqda Tamim Doriy roziyallohu anhudan rivoyat qilingan hadisni ko'rishimiz mumkin. Rasululloh sallallohu alayhi va sallam: “Din nasihatdir”, dedilar. So'radilar: “Kim uchun?”. Nabiy alayhissalom: “Alloh uchun, U Zotning Kitobi uchun, U Zotning Rasuli uchun va musulmonlarning imomlari hamda ommalari uchun”, dedilar (Imom Buxoriy, Muslim, Abu Dovud, Termiziy va Nasoiy rivoyati).
Amri ma'ruf va nahyi munkar imkoni bor har qanday musulmonga farz. Huzayfa roziyallohu anhudan rivoyat qilingan hadisi sharifda Payg'ambarimiz sollallohu alayhi va sallam aytadilar: “Nafsim qo'lida bo'lgan zotga qasamki, albatta yaxshi ishga buyurasiz va, albatta munkar ishdan qaytarib turasizlar. Yoki bo'lmasa to'satdan Alloh ustingizga uqubat (jazo)ni yuboradiki, so'ngra duo qilsalaringiz ham ijobat bo'lmay qoladi” (Imom Termiziy rivoyati).
Mazkur nasihat avvalo oiladan boshlanishi kerak. Biroq oila boshlig'i bo'lmish otaning o'zida odob bo'lmasa, amal bo'lmasa, ilm va ma'rifat bo'lmasa, qandoq qilib ham nasihat qilsin?
Shuning uchun tarbiyani avvalo o'zimizdan boshlashimiz kerak. Biz o'zimizni isloh qilmas ekanmiz, boshqalarga nima ham deya olardik?
Oila boshlig'i bir erkak sifatida tirikchilik ishlarini ado qilib, oila uchun, bola tarbiyasi uchun ham vaqt ajratmas, ularning ustidan zimdan nazorat qilib turmas ekan, bunday oilada voyaga etgan farzanddan nimani kutish mumkin?
Keyingi navbat qarindosh-urug'larni ham vaqti-vaqti bilan tartibga solib turishdir. Zero, ularning javobgarligi ham bizning zimmamizdan soqit emasligini unutmaslik kerak. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam butun bashariyatga, nainki bashariyatga, balki jinlarga ham payg'ambar bo'lib yuborilgan bo'lsalar-da, Alloh taolo u zotga xitob qilib qarindoshlarni ogohlantirishni alohida ta'kidlagan: “Yaqin qarindoshlaringni ogohlantir” (Shu'aro, 214).
Ana endi navbat butun jamiyat a'zolariga keladi. Shu yurtdagi, shu zamindagi, shu jamiyatdagi bolalar tarbiyasi uchun ham mas'ulmiz. Bu masalaga shariatimiz ko'rsatmalarida e'tibor yuqori bo'lgan.
Shahobiddin PARPIYeV,
Asaka tumanidagi “Muhammadsolih” jome masjidi imom-xatibi.
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Savol: Janoza namozi o‘qib bo‘lingandan keyin tobut bilan birga qirq qadam yurish haqida hadis bormi?
Javob: Bismillahir Rohmanir Rohiym. Ha, bor, lekin u tobut bilan birga qirq qadam yurish haqida emas, balki tobutni ko‘tarib qirq qadam yurish haqida kelgan.
Fuqaholarimiz ta’kidlashlaricha, tobutni ko‘tarishda dastlab uning bosh tomonidagi tutqichini o‘ng yelkasiga oladi, so‘ngra oyoq tomonidagi o‘ng tutqichidan ko‘taradi. Keyin chap tomoniga o‘tib, avval bosh, so‘ngra oyoq tomonidan chap yelkada ko‘tariladi. Har tomondan o‘n qadamdan, jami qirq qadam ko‘tarib yurish mustahabdir. Chunki Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam: "Kim tobutni qirq qadam ko‘tarsa, qirqta katta gunohlari o‘chiriladi”, deganlar.
Aytib o‘tilganidek, bu yo‘sinda ko‘tarish mustahab sanaladi. Qilsa, savob, qilmasa, gunoh bo‘lmaydi. Odatda janozada va tobut ko‘tarishda ko‘pincha, tiqilinch ro‘y beradi. Shu bois inson tobut ko‘tarishda o‘ziga qulay va boshqalarga ozor bermaydigan tarzda ko‘tarishi maqsadga muvofiq bo‘ladi. Vallohu a’lam.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi