Бошловчи – Саидолим Турдибоев: Ассалому алайкум. Бу йилги “Муборак ой суҳбатлари” кўрсатуви ҳам аввалгилари каби давом этади, инша Аллоҳ.

Бугунги кўрсатувимиз меҳмони Ўзбекистон мусулмонлари идораси раисининг биринчи ўринбосари Ҳомиджон домла Ишматбеков. Ассалому алайкум, домла, кўрсатувимизга хуш келибсиз. Рамазон ойи муборак бўлсин!

Ўтган йили мана ушбу лойиҳани бошлаган эдик. Лойиҳанинг бу йилги биринчи сонида сиз билан дийдорлашиб турибмиз. Маълумки, ўтган йили коронавирус пандемияси сабаб аксарият мусулмонлар Рамазондаги ибодатлари, хусусан, таровеҳ намозларини ҳам оила аъзоларини билан уйда ўқишга мажбур бўлишганди. Бу йил эса имкониятлар бошқача, хушхабарлар бор. Шундай эмасми?

Ҳомиджон Ишматбеков, Ўзбекистон Мусулмонлари идораси раисининг биринчи ўринбосари:

Бисмиллоҳир Раҳмонир Роҳийм. Бу йил карантин талаблари бекор қилинмаган бўлса-да, масжидларимиз очиқ, таровеҳ намозлари ва хатми Қуръонлар бошланган. Ҳақиқатан ҳам ўтган йили масжидларимиз ёпиқ эди. Мўмин-мусулмонлар таровеҳ намозларини уйларида адо этишларига тўғри келди. Бу йил эса икки мингдан ортиқ масжидда таровеҳ намозлари ўқиляпти, 1380 дан ортиқ масжидда эса хатми Қуръон бошланди. Албатта, масжидларимизда имом-хатибларимиз мўмин-мусулмонларга карантин талабларини доимо эслатиб туришибди. Тошкент шаҳридаги Қуръон хатмлари рўзанинг йигирма еттинчи куни, яъни Қадр кечасида ўқиладиган ибодатлар билан бир вақтда тугайди. Бу борада бир хил режа белгилаб олганмиз. Яъни қориларга Қуръонни хатм қилишлик бир хил тақсимлаб берилган.

Саидолим Турдибоев: Кўпчилик мўмин-мусулмонлар ушбу ойнинг фазилатлари, барокатларидан фойдаланиб қолишга ҳаракат қилади. Ибодатларга зўр беради. Мазкур ойнинг фазли ҳақида гапириб берсангиз?

Ҳомиджон Ишматбеков:Рамазони шариф Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам айтганларидек, уммати Муҳаммадиянинг мўмин-мусулмонларга хос, Аллоҳ таолонинг раҳмати ва мағфирати бисёр бўладиган ой. Шу боисдан ҳам Пайғамбаримиз алайҳиссалом муборак ой, деб марҳамат қилганлар. Яъни, барокатлик ой. Рамазонда қилинган ҳар бир эзгу амалга кўплаб савоблар берилади. Аллоҳ таоло ушбу ойда мўмин-мусулмонларга ўз карамини кенг қилган ойдир. Шу қатори гуноҳлар кечириладиган, мағфират қилинадиган муқаддас ойдир. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам Рамазон киришидан олдин саҳобаларига бу муборак ойнинг фазилати ҳақида баён қилиб берардилар. Токи одамлар бу ойнинг фазилатини билиб, шунга яраша тайёргарлик кўришсин, Рамазонни муҳаббат, завқу шавқ билан ўтказсин, деганлар.

Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Сизга муборак Рамазон ойи келди. Аллоҳ азза ва жалла сизга унинг рўзасини тутмоқни фарз қилди. Унда осмонларнинг эшиклари очилур. Унда жаҳаннамнинг эшиклари ёпилур. Унда ўзбошимча шайтонлар кишанланур. Унда Аллоҳнинг бир кечаси бўлиб, у минг кечадан яхшидир. Ким у кечанинг яхшилигидан маҳрум бўлса, батаҳқиқ, маҳрум бўлибди”, дедилар” (Имом Насаий ва Имом Байҳақий ривоят қилишган).

Демак, мўмин киши Қадр кечаси яхши ният қилса, эзгу амални бажарса, унга Аллоҳ таоло битта фарз амални бажарганлик баробарида савоб беради, дея ҳадисларда келтирилади. Шунингдек, кимки бу ойда битта фарзни бажарса, бошқа ойда бажарган фарзнинг етмишта савобига эга бўлади.

Рамазон — сабр ойидир. Сабрнинг мукофоти эса жаннатдир. Бу ойда мўмин-мусулмонлар бир-бирларига қайишади, меҳр-мурувват улашади. Кимки бир рўзадорга ифторлик қилиб берса, Аллоҳ таоло бу банданинг гуноҳларини мағфират қилади, дўзахдан озод этади. Кимдир рўзадорга бир қултум сув берса, ё бир дона хурмо бериб ифтор қилишига ёрдам берса, мана бунга ҳам савоб берилади. Бир одамнинг қорнини тўйғизишлик эса қиёматда Пайғамбар алайҳиссаломга ато этилган ҳавзи Кавсардан қониб ичишга имтиёз берилади. Ва токи жаннатга кирмагунича ҳеч бир чанқоқни билмайди, дейилади манбаларда.

Шунингдек, Рамазон мағфират ойидир. Унинг ўртасдаги ўн куни нафақат ойнинг, балки йилнинг “мағфират кунлари” ҳисобланади. Рамазон фазилати ҳақида Салмон розияллоҳу анҳу қилган ривоятда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “У аввали раҳмат, ўртаси мағфират ва охири дўзахдан озод бўлиш фурсати бўлган ойдир”, деганлар.

Рамазон Қуръон ойидир. Муборак Рамазон ойида Ислом таълимотининг асосий манбаи — Қуръони карим нозил бўлган. Аллоҳ таоло Ўз Каломининг “Бақара” сураси, 185-оятида шундай марҳамат қилади: “Рамазон ойи — одамлар учун ҳидоят (манбаи) ва тўғри йўл ҳамда ажрим этувчи ҳужжатлардан иборат Қуръон нозил қилинган ойдир”.

Ояти карима баёнида Имом Хозин ўз тафсирида қуйидаги ривоятни Абдуллоҳ Ибн Аббосдан нақл қилади: “Қуръони карим тўлалигича Рамазон ойида, Қадр кечасида Лавҳул-Махфуздан нозил қилиниб, дунё осмонидаги Байтул-иззага қўйилди. Сўнгра Жаброил алайҳиссалом Муҳаммад алайҳиссалом оятларини муқтазои ҳол тақозосига мувофиқ бўлак-бўлак қилиб олиб келди”, дедилар.

Демак, Қуръони каримнинг Пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламга нозил бўлиши Рамазон ойида бошлаган. Яна бу кунларнинг улуғлигига сабаб шуки, унинг ичида Қуръон оятлари нозил қилинган кеча – Қадр кечаси яширинган.

Ҳазрати Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳар йили Рамазонда Қуръони каримни Жаброил алайҳиссаломга ўқиб берарканлар. Вафотларидан аввалги Рамазонда Пайғамбар алайҳиссалом Қуръонни икки марта хатм қилганлар.

Шундан буён Рамазон ойида Қуръон хатм қилиш умматларга суннат бўлиб қолган.

Манбаларда айтилишича, Қуръони каримнинг ҳар бир ҳарфини ўқиган одамга 10 тадан савоб ёзилади. Хатмларда жамоат бўлиб тинглаганга ҳам алоҳида ажр-савоб бордир.

Рамазонда дуолар ижобат бўлади. Рамазон киргандан токи чиққунича Аллоҳ таолодан бир нидо бўладики, мендан нимани сўрасанг, ижобат қиламан, гуноҳларингни кечираман, дейилади. Бу ҳам Рамазон ойининг фазилатига фазилат қўшади.

Рамазон – яхшилик қиланадиган ой. Мўмин-мусулмонларнинг эмин-эркин иболат қилиши, яхши ниятларини амалга ошириши, дилларига ёмон ният келмаслигига имкон берадиган ой. Бу кечада дуо, ибодат қилиш, бедор бўлиш минг ойдан ҳам афзалдир.

Илгари одамлар юз, икки юз йиллаб яшаган экан. Шунча умри давомида яхшиликлар қилиб, Аллоҳга ибодат қилиб гуноҳларини каффорат қилганлар. Лекин уларда Рамазон, Қадр кечасидек мукофот берилмаган. Ислом умматинниг аксарияти эса олтмиш, етмиш йил умр кўради. Улар барокатли ойлардан баҳраманд бўлаганлар. Яъни мусулмонлар бир кечада минг ойдаги савобни топишлари мумкин экан. Бу эса Қадр кечасининг фазли ва барокатидир.

Аллоҳ таоло ҳадиси қудсийда айтаркан, бандам рўзани мен учун тутади, қолган амалларида ўзлари учун манфаат бордир. Рўзаси қабул бўлган бандаларни қиёматда Аллоҳнинг таолонинг ўзи чақираркан. Улар Райён эшиги орқали жаннатга кирарканлар.

Рўзадор киши саҳарлик таомини егандан ибодатга киришган бўлади токи кун ботгунча шу ҳолатда бўларкан. Улар кун бўйи ибодатда экан. Шундай экан мўмин киши Рамазон ойида имон ва ихлос билан рўза тутиши, эзгу амалларни кўпроқ қилиши лозим.

 — Саидолим Турдибоев: Шу ўринда телетамошабинлар томонидан келаётган саволларга ҳам эътибор қаратсак. Бу йилги закот нисоби, фитр садақа ва фидя миқдори ҳақида ҳам маълумот бериб ўтсангиз?

— Ҳомиджон Ишматбеков: Дарҳақиқат, яқинда Ўзбекистон мусулмонлари идораси Фатво ҳайъатининг 2021 йилги закот нисоби, фитр садақа ва фидя миқдори бўйича қарори қабул қилинди.

Фитр садақаси қуйидаги тўрт нарсанинг қиймати баробарида чиқарилади. Улар: буғдойдан ярим соъ (2 кг.), арпадан бир соъ (4 кг.), майиздан ярим соъ (2 кг.) ва хурмодан бир соъ (4 кг.)дир.

Бугунги кунда бозорларимизда 1 кг. буғдой ўртача 5 минг сўм, 1 кг. арпа ўртача 3,5 минг сўм, 1 кг. майиз ўртача 40 минг сўм ва 1 кг. хурмо ўртача 35 минг сўм экани маълум бўлди.

Шунга кўра, 2021 йил учун фитр садақасининг миқдори:

2 килограмм буғдой 10 000 (ўн минг) сўм;

4 килограмм арпа 14 000 (ўн тўрт минг) сўм;

2 килограмм майиз 80 000 (саксон минг) сўм;

4 килограмм хурмо 140 000 (бир юз қирқ минг) сўм деб белгиланди.

Ҳар ким ўз имкониятига қараб ушбу тўрт маҳсулотнинг хоҳлаган бир туридан фитр садақасини берса бўлади.

Бу йилги фидя миқдори эса бир мискиннинг бир кунлик озиқ-овқати баробарида бўлиб, унинг ўртача қиймати 25 минг сўм, деб белгиланди. Бу йилги фидя миқдори бир кун учун 25 000 (йигирма беш минг) сўм, бир ойга 750 000 (етти юз эллик минг) сўм деб белгиланди.

Фитр садақаси қийматлари Тошкент шаҳар бозорларидаги нархга асосан белгиланган бўлиб, ҳар бир вилоят ўз бозорларидаги нархга қараб фитр садақасини белгилайди.

Закотнинг тиллодан нисоби 85 грамм бўлиб, бугунги кунда 1 грамм тиллонинг ўртача нархи 320.000 (уч юз йигирма минг) сўм экани эътиборидан, бу йилги Закот нисоби 27 200 000 (йигирма етти миллион икки юз минг) сўм деб белгиланди.

Шунга кўра, зарур эҳтиёждан ташқари бир йил давомида 27 200 000 (йигирма етти миллион икки юз минг) сўм ва ундан ортиқ маблағга эга бўлган мусулмон киши жами маблағининг қирқдан бири (1/40)ни ҳисоблаб, уни закот ниятида камбағал ва фақирларга беради.

— Ассалому алайкум. Қўшнимнинг дўкони бор. Муддати ўтган маҳсулотларни ҳам ўтмаган, дея сотади. Агар савдагор ишига ёлғон аралаштирса, ундан келган пул ҳалолми?

— Савдагор одам мижозини алдаши яхши иш эмас. Молининг сифати, умуман, айби бўлса, айбини айтиб сотиши керак. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бир куни бозорда буғдой сотиб турган кишининг буғдойига муборак қўлларини тиқиб кўрсалар, буғдойнинг таги сал нам экан. Шунда У зот: “Бу қандай бўлди?”, деб сотувчига эътироз билдирдилар. Сотувчи эса: “Ҳозир ёмғир ёғиб ўтган эди, шунинг учун нам текканини тагига қўйган эдим” — деб узр айтди. Он ҳазрат: “Нам теккани устида тураверса бўлмайдими? Кимки алдаса биздан эмас”, — дедилар. Шунинг учун сотувчи ҳар доим молининг ҳолини айтиб сотиши керак. Йўқса, у Ислом зид иш қилган бўлади.

— Ассалом алайкум. Кўчадан пул топиб олдим. Бунинг эгасини тополмадим. Бунга бир ойдан кўп бўлди. Пулни кимга беришни билолмаяпман?

— Кўчадан топиб олган, лекин эгаси чиқмаган бўлса, у ҳолда бу пул ўзига керакмас бўлса бирор муҳтож одамга садақа қилиши лозим. Садақа қилганда ҳам пулнинг эгасининг номидан садақа қилинади. Бордию садақа қилиб бўлганидан сўнг, пулнинг эгаси чиқиб қолса ва у пулини сўраса, пулни хоҳ ўзи ишлатган бўлсин, хоҳ бировга садақа қилган бўлсин, ўша пулни унинг ўзи беради.

— Ошпазман. Рўза тутмоқдаман. Лекин овқатнинг таъмини тотиб кўришимга тўғри келади. Таътиб кўрсам бўладими?

— Татиб кўрса бўлади. Фақат туплаб ташлаши керак.

— Айни пайтда Қирғизистондаман. Мусофир рўзасини тутсам бўладими?

— Мусофир рўзасини тутса бўлади. Агар машаққатлик вазиятда бўлса, тутмайди.

Дилмурод Содиқов оққа кўчирди.