26 Феврал, 2026, 9 Рамазон, 1447
26 Феврал, 2026, 9 Рамазон, 1447
Куни кеча дунё афкор оммасининг бутун эътибори Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг 75-сессиясида сўзлаган нутқига қаратилди, десак муболаға бўлмайди.
Чунончи, давлатимиз раҳбари олий минбардан туриб: “Мамлакатимизда диний эркинлик борасида ҳам вазият кескин яхшиланди. Миллатлараро тотувлик ва динлараро бағрикенгликни янада мустаҳкамлаш биз учун доимий муҳим вазифадир”, дея таъкидладилар.
Дарҳақиқат, сўнгги бир йилда мамлакатимизда 15 дан зиёд янги жоме масжид очилиб, шу билан масжидлар сони 2070 дан ошиб кетди. Ўзбекистон халқаро ислом академияси, Ўзбекистондаги ислом цивилизация маркази, Тасаввуф, Фиқҳ, Ақида мактаблари иш бошлагани ҳақида тўхталиб ўтирмоқчи эмасмиз.
Аслида, 130 дан зиёд турли миллат ва элат вакиллари бир диёрда тинч-тотув яшаётганининг ўзи диний бағрикенгликнинг амалдаги инъикосидир. “Диний бағрикенглик” тушунчаси кеча ёки бугун пайдо бўлган сўз эмас. Исломнинг илк даврларидаёқ ушбу тушунчага асос солинди. Аҳмад Лутфий Қозончининг Ислом тарихини гўзал тарзда ёритиб берган “Саодат асри қиссалари” китобида бундай маълумотлар келтирилади:
«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам Мадина халқини, яъни мусулмонию мусулмон бўлмаган барчасини бир тан, бир жон этмоққа ният қилдилар. Бу билан ташқаридан кутилаётган ҳужумларга қарши Мадинага кучли ички осойишталик ўрнатилиши мумкин эди. Яҳудийларнинг катталари билан учрашдилар. Икки томонга фойда берадиган бир шартнома уларга ҳам лозим эди. Бу шартномада: “Мусулмонлар ва яҳудийларнинг ўз динларида эркин бўлишлари; шаҳарни ҳар қандай ҳужумлардан биргалашиб мудофаа этишлари; бир-бирининг душмани бўлган бирон қабила билан шартнома тузмаслиги; қурайшликларга ёрдам берилмаслиги; зулм ва ҳақсизлик қилганларни ҳимоя этмаслиги; бирон келишмовчилик чиқса, Расулуллоҳга мурожаат этишлари лозим, деган муҳим моддалар бор эди. Мадина кечаги кунга нисбатан янада қувватли, янада осойишта ҳолатга келди. Маккаликлар билан мадиналиклар ўртасида дўстлик вужудга келиши билан мусулмон бўлмаган мадиналиклар яҳудийлар орасига солиши мумкин бўлган фитна-фасоднинг олди олинган бўлса, бутун Мадина халқи қаттиқ эътибор берган бу шартнома туфайли ташқи муносабатларда ҳам мавқелари хийла кўтарилди” .
Ушбу воқеадан билинадики, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ўзлари яшаб турган юртни ҳимояси, тараққиёти ва осойишталиги учун гўзал бир жамиятни шакллантира бошладилар. Ўша жойда яшайдиган барча инсонларни дини, ирқи, жинси ва миллатидан қатъи назар, ўзаро меҳр-муҳаббатли, бағрикенг бўлишга чақириб, уларнинг катталари билан шартнома туздилар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг ушбу тадбирлари туфайли вужудга келган ҳолатни келтирилган иқтибосдан билдик.
Ҳа азизлар! Ислом – бағрикенг дин. Бағрикенгликка тарғиб қилган дин. Исломда ҳар бир махлуқотнинг ўз ҳаққи бор. Бу ҳуқуқлар дин ва миллат танламайди. Ислом мусулмон киши учун ҳар бир инсонни ҳаққини адо қилишга буюради. Унга нисбатан гўзал муомалада бўлишга чақиради. Бу беҳикмат эмас, албатта. Бундай муомаланинг ҳикмати ва фойдаларини Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг, саҳобаларнинг ҳаётини ўқиган киши яхши билади. Ўша пайтда жудаям кўп аҳли китобларнинг Исломга киришига айнан бағрикенглик, уларга нисбатан қилинган гўзал муомала, адолатли қарорлар сабаб бўлган.
Бугун биз яшаётган диёр ҳам турли дин, турли туман миллат вакилларидан ташкил топган. Бу жамиятда яшаётган ҳар бир мусулмон уларга нисбатан худди Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ва саҳобалар тутган йўлни тутмоғи лозим. Уламолар айтадилар: “Китобия аёл билан бир том остида яшашни ман қилмаган Ислом, ўзга дин вакили билан бир осмон остида яшашга монелик қилиши мумкин эмас”.
Афсуски, баъзида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламдан яхшироқ бўлмаган кишилар, мадиналик яҳудийлардан кўра ёмонроқ бўлмаган бошқа дин вакилларига қўпол муносабатда бўлишлари билан Пайғамбаримиз асос солган “Диний бағрикенглик” қонунини бузмоқдалар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам қуриб кетган тинчлик, бирдамлик, меҳр-оқибат биносининг ғиштларини битта-битта кўчирмоқдалар.
У зот ёпиб ташлаган, уни очмасликни қаттиқ тайинлаганлари фитналар, фасодлар, низолар ҳамда адоват эшикларини бирма-бир очмоқдалар. Уларнинг бу қилмишлари оқибатида мусаффо Ислом динига ҳар хил тана ва туҳмат тошлари отилмоқда. Бундай ҳаракатдан жудаям эҳтиёт бўлмоқ керак. Бу йўлда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга эргашмоқлик манфаатлидир.
Чунки Раббимиз бизлар учун: «(Эй мўминлар!) сизлар учун Аллоҳ ва охират кунида умидвор бўлган ҳамда Аллоҳни кўп ёд қилган кишилар учун Аллоҳнинг Пайғамбари (иймон эътиқоди ва ҳулқ атвори) да гўзал намуна бордир,” (Аҳзоб сураси, 21-оят) деб марҳамат қилган.
Мухтасар айтганда, муҳтарам Юртбошимизнинг БМТнинг 75-сессиясидаги нутқи аввалгиси, яъни 2017 йилдаги 72-сессиясидаги нутқининг мантиқий давоми сифатида кўплаб ташаббусларга, таклифларга бойлиги билан бутун дунёда алоҳида эътироф этилмоқда. Нутқда Ўзбекистондаги диний бағрикенгликнинг эътироф этилиши динимиз равнақига хизмат қилади, иншоаллоҳ.
Нуриддин домла ХОЛИҚНАЗАРОВ,
Тошкент шаҳар бош имом-хатиби
Ўзбекистон Бош консулхонаси дипломатлари ташаббуси билан Марғилон шаҳридаги “Саид Жалолхон тўра” жоме масжиди имом-хатиби Юнусхон Мамарасуловнинг Новосибирск ва Кемерово шаҳарларига ташрифи амалга оширилди, деб хабар бермоқда “Дунё” АА мухбири.
Ташриф давомида ташкил этилган учрашувларда Юнусхон домла Мамарасулов халқимизнинг ижтимоий-маънавий ҳаётида алоҳида аҳамиятга эга бўлган, инсонни эзгу амалларга ундайдиган ушбу ойликни муносиб ўтказиш мақсадида бу йил юртимизда кенг кўламли тайёргарлик ишлари олиб борилаётганини алоҳида таъкидлади.
Юртимизда маҳалла аҳли, жамоатчилик вакиллари уй-жойлар, масжид ва мадрасаларни обод қилиш, кексалар ва ёрдамга муҳтож инсонлар ҳолидан хабар олиш, қўни-қўшнилар, қариндош-уруғларга эътибор ва ҳурмат кўрсатиш, Рамазон ойи билан боғлиқ тадбирларни уюшқоқлик билан ўтказишга катта эътибор қаратилаётгани эътироф этилди.
Имом-хатиб фуқароларимиз, айниқса, ёшларнинг асл исломга ҳеч қандай алоқаси бўлмаган турли бузғунчи диний оқимларга кириб қолишига йўл қўймаслик масаласига алоҳида тўхталиб ўтди.
Ўзбекистоннинг Новосибирскдаги бош консули Аслам Акбаров Ўзбекистонда “Рамазон – меҳр-мурувват, ҳамжиҳатлик ва шукроналик ойи” шиори остида ишлаб чиқилган, эҳтиёжманд оилалар ва оғир ҳаётий вазиятга тушиб қолган шахсларга ёрдам кўрсатишга қаратилган комплекс чора-тадбирлар ҳақида гапирди.
Новосибирск вилояти муфтийси Абдулҳамид Шокиржонов билан бўлиб ўтган учрашувда экстремистик руҳдаги ғояларнинг кириб келишига йўл қўймаслик, Новосибирск ва вилоят мусулмон уммати томонидан соф Ислом арконларини ҳимоя қилиш бўйича кўрилаётган чора-тадбирлар, Ўзбекистон фуқароларининг минтақа ҳаётидаги иштироки каби масалалар атрофлича муҳокама қилинди.
Россия томони Ўзбекистондан етакчи имом-хатибларни масжидларда маърузалар ўқиш ва жума намозларини адо этиш учун таклиф этишни амалиётга жорий этиш муҳимлигини қайд этди.
Юнусхон домла Мамарасулов Новосибирск жоме масжидида жума намозида иштирок этди. Мазкур масжид Сибир федерал округи ҳудудидаги энг йирик масжид бўлиб, бу ерда 500 дан ортиқ киши, жумладан, кўплаб ватандошларимиз ҳам ибодатини адо этади.
Юртимиздан ташриф буюрган имом-хатиб ўз марузасида барча йиғилганларни муборак Рамазон ойи билан самимий муборакбод этиб, Рамазон ойининг эзгулик, меҳр-оқибат ва маънавий бирлик фасли эканига эътибор қаратди.
Шунингдек, у Ўзбекистон Президенти ташаббуси билан мамлакатда муқаддас ойни муносиб ўтказиш учун барча шарт-шароитлар яратилганини, маҳаллаларда ободонлаштириш, муҳтожларни қўллаб-қувватлаш ва хайрия тадбирларини ташкил этиш бўйича ишлар олиб борилаётганини таъкидлади.
Кемерово шаҳрига ташриф доирасида имом-хатибнинг Сибирдаги энг йирик маданий мажмуа қурилишида ишлаётган ватандошлар билан учрашувлари бўлиб ўтди. У ерда ҳозирда икки ярим мингдан ортиқ Ўзбекистон фуқаролари фаолият юритмоқда.
Юртдошларимиз нафақат машаққатли меҳнатларига ўз вақтида ҳақ тўланаётгани, балки уларга яратилган шароитлар: уч маҳал бепул овқат, ётоқхона, тиббий суғурта, иш берувчи ҳисобидан барча зарур ҳужжатлар билан таъминланганидан мамнунлигини билдирди.
Бўлиб ўтган мулоқот чоғида ҳамюртларимиз Ўзбекистоннинг Новосибирск шаҳридаги Бош консулхонаси билан доимий алоқалари ва мунтазам равишда ўтказилаётган сайёр консуллик қабуллари туфайли миграция қонунчилигини бузиш ҳолатлари кузатилмаётганини таъкидлади.
Ўтказилган суҳбатлар давомида имом-хатиб йиғилганларга халқимизнинг ижтимоий-маънавий ҳаётида алоҳида аҳамиятга эга бўлган, инсонни эзгу амалларга чорлайдиган ушбу ойликни муносиб ўтказиш учун бу йил ҳам Ўзбекистонда катта тайёргарлик ишлари олиб борилаётганини маълум қилди. Буларнинг барчаси инсонпарварлик тамойилларига асосланган тинчлик ва осойишталик, миллатлараро тотувлик ва диний бағрикенглик муҳитини мустаҳкамлаш, мамлакат тараққиёти, аҳоли фаровонлигини юксалтиришга хизмат қилаётгани айтилди.
Имом-хатиб Кемерово масжидига ҳам ташриф буюриб, у ерда муқаддас Рамазон ойида ўз фикр ва ғояларини пок сақлаш муҳимлиги ҳақида маъруза қилди.
“Саид Жалолхон тўра” жоме масжиди имом-хатиби Юнусхон домла Мамарасулов Ўзбекистон Бош консулхонаси томонидан Новосибирск шаҳридаги “Осиё–Сибир” улгуржи-тақсимлаш марказида меҳнат фаолиятини амалга ошираётган ватандошлар учун ташкил этилган ифторликда иштирок этди.
Ифторликда икки юздан ортиқ юртдошларимиз қатнашди. Имом-хатиб ўз нутқида Рамазон ойининг маънавий моҳиятини очиб берди, Қуръон сураларидан ўқиб, Исломнинг анъанавий қадриятларига содиқ қолиш муҳимлигини таъкидлади.
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 