Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
27 Феврал, 2026   |   10 Рамазон, 1447
search icon
Aввалги сайт
O`Z РУ EN AR

Тошкент шаҳри
Бомдод
05:43
Қуёш
07:01
Пешин
12:41
Аср
16:27
Шом
18:15
Хуфтон
19:27
Bismillah
27 Феврал, 2026, 10 Рамазон, 1447
Aввалги сайт
#search
 YouTube

Илм-фан рўза ҳақида: Ўрта аср мусулмон олимларининг сири

19.05.2020   8221   3 min.
Илм-фан рўза ҳақида: Ўрта аср мусулмон олимларининг сири

Олимлар Ўрта аср Шарқ мусулмон мамлакатларини, том маънода илм-фан ўчоғи ва дунё тамаддун бешиги сифатида эътироф этиши барчамизга маълум. Тадқиқотчилар мусулмон уламоларнинг серқирра ижодкор ва қомусий олим бўлиб етишиш сирлари ҳақида кўплаб изланишлар олиб борган.

Эми Милтон, Даунинг коллежи катта илмий тадқиқотчиси (Кембриж). Милтоннинг сўзларига кўра мусулмон олами илм-фан уйғониш даври олимларининг ўзаро чамбарчас боғлиқлик жиҳатлари бўлган. Деярли барчалари ўхшаш одатлар ва принциплар асосида фаолият юритган.

Жумладан, мусулмон олимларининг барчалари асосий илҳом ва мотивацияни Қуръони каримдан олишган. Улар учун Қуръон йўл кўрсатувчи вазифасини бажарган. Шунинг билан бирга Қуръон мусулмон олимлар учун илмий нуқтаи назардан, забт этилмаган чўққи, кашф этилмаган ихтиро, ўрганилмаган олам учун эшикларни очиб берувчи калит вазифасини ҳам бажарган.

Энг қизиқиғи, мусулмон олимларининг барчаларида, кунлик ҳаёт тарзи ҳам жуда ўхшаш бўлган. Деярли барчалари йил давомида узликсиз ёки қисқа танафусили рўза тутиб юришган. Шу сабаб уларнинг мия фаолияти асосий кучни организм эҳтиёжларига эмас балки ижодий, илмий ишларга сарфлаган.

Бугунги замонавий илм-фан ҳам танага ортиқча озуқа кириши ҳамда ошқозон, ичак ва бошқа ҳазмда иштирок этувчи аъзоларнинг (жигар, буйрак, ўт ва бошқалар) узлуксиз фаолияти бутун тана, бош мияни кун давомида фақатгина овқат ҳазм қилишга машғул этиб қўйишини исботлаган.

Бу ҳодисани мусулмон уламолар бунданг минг йиллар аввал англаб етишганлар. Улар йилда бир бор 30 кун рамазон рўзасини тутгач ундан келадиган фойдани бошқа ойларда ҳам олишга ҳаракат қилишган.

Инсон танаси шундай мураккаб механизмки, унга керакли меёрий минимал озуқа берилса у ўзини қайта тиклаш хусусиятини кучайтиради. Натижада бутун жисм бор кучини ҳазм органларига ишлатмасдан жисмоний дам олади. Бу вақтда эса руҳ сокинлашиб, мия ортиқча босим ва стрессларсиз фаолият юритади. Шу орқали олимлар миянинг кўплаб имкониятларидан фойдаланади.

Мусулмон олимлар рўза тутганда ҳам шунчаки оч юрмаган, бакли ўзларини 3 омилга асосан иҳоталаган. Булар:

  • Атроф муҳитга муносабатдаги чеклов,
  • Хулқ-атвордаги чеклов,
  • Овқатланишдаги чеклов.

Мазкур одатдан бугунги кун олимлари ҳам фойдаланиб келмоқда.

Мазкур хулосаларни бугунги кун фан олимлари узоқ тадқиқотлардан сўнг билдиришган.

Аммо, рўзанинг фойдаларини бизга бир ярим минг йил аввал нозил бўлган Қуръони каримда Аллоҳ таолошундай таъкидлаб ўтган:

“Эй иймон келтирганлар, олдинги ўтганлар каби сизларга ҳам рўза тутиш фарз қилинди, шунда тақводор бўлурсизлар. У саноқли кунлардир, сизлардан ким бемор ёки сафарда бўлса,  бошқа кунлари саноқни тўлдирсин. Қодир бўлмаган кишилар зиммасида бир мискин таомича фидя бордир. Ким ихтиёри билан яхшилик қилса, ўзига фойдадир. Агар билсангизлар, рўза тутишингиз ўзларингиз учун  яхшидир. Рамазон ойида инсонларга ҳидоят бўлган ҳамда ҳидоят ва фурқоннинг очиқ башорати бўлиб Қуръон туширилган. Ким бу ойга етса. рўза тутсин. Ким бемор ёки сафарда бўлса, бошқа кунлари сонини тўлдирсин. Аллоҳ сизларга осонликни истайди, қийинчиликни хоҳламайди. Шунинг учун саноқни мукаммал қилинглар ва ҳидоят қилгани учун Аллоҳни улуғланглар, шоядки шукр қилсангизлар” (Бақара сураси 183-185-оятлар).

“Агар билсангизлар, рўза тутишингиз ўзларингиз учун  яхшидир”!

 

Саидаброр Умаров тайёрлади

Рамазон-2020
Бошқа мақолалар
Мақолалар

Истиғфорнинг 72 та хислати

26.02.2026   6518   4 min.
Истиғфорнинг 72 та хислати

 УЛУҒ  УСТОЗ  УЛАМОЛАРИМИЗ  баён  қилиб  берганлар:

Каломуллоҳ – Қуръони каримнинг муборак ояти карималаридан ва

Жаноби Пайғамбаримиз Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васалламнинг муборак ҳадиси шарифларидан

       ИСТИҒФОР нинг 72 та ХИСЛАТИ:

 

  1. Аллоҳ таолога итоатгўй банда истиғфор айтади.
  2. Истиғфор айтган банда пайғамбарлар, солиҳлар йўлидан юради.
  3. Истиғфор айтувчи одам имон ҳаловатига эришади.
  4. Истиғфор бандани гуноҳлардан поклайди.
  5. Истиғфор айтувчининг гуноҳлари савобли ишларга алмаштирилади.
  6. Истиғфор айтувчига неъматлар кўпайтириб берилади.
  7. Истиғфор банданинг икки дунёда ҳам мартабасини кўтаради.
  8. Истиғфор бахт-саодат олиб келади.
  9. Истиғфор туфайли истиғфор айтувчи ҳам, атрофдаги одамлар ҳам бузуқликлардан покланади.
  10. Истиғфор ёмғир ёғишига сабаб бўлади.
  11. Истиғфор мол-дунёга барака киритади.
  12. Истиғфор айтувчи инсон фарзанд неъмати билан сийланади.
  13. Деҳқончилик, чорвачиликдаги унумдорлик ҳам истиғфор айтиш билан узвий боғлиқ.
  14. Истиғфор айтувчи жаҳаннамдан нажот топади.
  15. Истиғфор банданинг жаннатга киришига сабаб бўлади.
  16. Истиғфор Аллоҳ таолонинг раҳмати тушишига сабаб бўлади.
  17. Истиғфор танани бақувват қилади.
  18. Истиғфор айтувчи одамнинг ҳаёти фаровон бўлади.
  19. Истиғфор айтувчига яхшиликлар кўпайтирилиб берилади.
  20. Истиғфор инсон кўнглини хотиржам қилади.
  21. Истиғфор бошга тушган балоларни даф этади.
  22. Истиғфор бандани Аллоҳ таолога яқинлаштиради.
  23. Истиғфор айтувчи одам Аллоҳ таолонинг раҳмат-марҳаматига сазовор бўлади.
  24. Истиғфор банда ҳолатини ижобий томонга ўзгаришига сабаб бўлади.
  25. Истиғфор ғийбатга каффорат бўлади.
  26. Истиғфор шайтон васвасасини қайтаради.
  27. Аллоҳ таоло истиғфор айтган бандани яхши кўради.
  28. Истиғфор айтиш Аллоҳ таолони хурсанд қилади.
  29. Истиғфор ғам-ташвишларни кетказади.
  30. Истиғфор айтувчи муаммоларидан қутулади.
  31. Истиғфор айтувчи одам гуноҳлардан фориғ бўлади.
  32. Истиғфор айтувчи муваффақият қозонади.
  33. Истиғфор ташвишларни аритади.
  34. Кўп истиғфор айтувчи одам касалликдан тўлиқ тузалиб кетади.
  35. Истиғфор айтувчи одам қийинчиликдан фаровонликка чиқади.
  36. Аллоҳ таоло истиғфор айтувчининг мушкулларини осон қилади.
  37. Етиб бўлмас марраларни истиғфор ила забт этади.
  38. Истиғфор ила дилдаги васвасалар йўқолади.
  39. Истиғфор билан қўрқувлар арийди.
  40. Истиғфор билан дилга қувонч киради.
  41. Истиғфор қалбга таскин беради.
  42. Истиғфор кўнгилни хотиржам қилади.
  43. Истиғфор тинчлик-хотиржамлик олиб келади.
  44. Истиғфор инсонни соғлом қилади.
  45. Истиғфор касалликларни аритади.
  46. Истиғфор айтувчи одам ёруғ кунларга эришади.
  47. Истиғфор билан инсон орзусига етади.
  48. Истиғфор айтувчининг дили яйрайди, кўнгли ёзилади.
  49. Истиғфор хурсандчилик олиб келади.
  50. Истиғфор қалбни чароғон, руҳни тетик қилади.
  51. Истиғфор айтувчининг хотираси кучаяди.
  52. Истиғфор юзни нурли қилади.
  53. Истиғфор ризқ келишини осонлаштиради.
  54. Истиғфор айтувчининг дуоси қабул бўлади.
  55. Аллоҳ таоло истиғфор айтувчининг оғирини енгил қилади.
  56. Кўп истиғфор айтган одам Қиёмат куни номаи аъмолини кўриб хурсанд бўлади.
  57. Оламдан ўтиб кетган ота-оналар фарзандлари айтган истиғфорлари туфайли жаннатда энг юқори мартабаларга кўтарилишади.
  58. Истиғфор одамни тушкунликдан халос этади.
  59. Истиғфор ҳасрат-надоматни, пушаймонни кетказади.
  60. Истиғфор қалбни тиниқлаштиради.
  61. Истиғфор айтиб юрувчи одамга Аллоҳ таоло ҳар қандай қийин вазиятдан чиқиш йўлини кўрсатади.
  62. Истиғфор айтиб юрувчи одамнинг Аллоҳ таоло мусибатларини кўтаради.
  63. Истиғфор айтиб юрган банданинг Аллоҳ таоло ҳар қандай қийинчиликларини енгиллаштиради.
  64. Истиғфор айтиб юрувчи инсон қашшоқликка йўлиқмайди.
  65. Истиғфор айтувчининг ишлари юришади.
  66. Истиғфор эр-хотин ўртасидаги келишмовчиликни даф этади.
  67. Истиғфор фарзандларни итоатли қилади.
  68. Аллоҳ таоло истиғфор айтиб юрган одамга кутмаган тарафидан неъмат, ризқ жўнатади.
  69. Истиғфор айтувчи одамнинг ризқи улуғ бўлади.
  70. Истиғфор айтувчи одамнинг касб-корига Аллоҳ таоло хайр-барака беради.
  71. Ким мўминлар ҳаққига истиғфор айтса, Аллоҳ унга ҳар бир мўмин муқобилида биттадан ҳасанот ёзиб қўяди.
  72. Истиғфор айтилган хонадонга илоҳий файзу хайр-барака киради.

 

Меҳрибон Парвардигоримиз ўзларимизни ҳам, фарзанд-зурриётларимизни ҳам Ўзи буюрган, Жаноби Пайғамбаримиз алайҳиссалом тавсия этган, ўтмишда ўтганларимизнинг руҳлари шод бўладиган, халқимиз хурсанд бўладиган, ота-оналаримиз рози бўладиган йўллардан юришимизни насиб этсин!

Иброҳимжон домла Иномов

 

Мақолалар
#logo