28 Апрел, 2026, 10 Зулқаъда, 1447
28 Апрел, 2026, 10 Зулқаъда, 1447
Инсон зоти қизиқ, келажакда ўзини қандай кўнгилсизликлар кутиши мумкин эканини ҳаёлан кўз олдига келтиради-да, ўша кўнгилсизликка йўлиқмаслик учун жон-жаҳди билан ҳаракат қила бошлайди. Камбағал бўлиб қолишдан қўрқиб, эртаю-кеч тиним билмай меҳнат қилади. Ҳалол меҳнат қилса-ку, майли. Лекин қўрқувнинг кучидан, баъзан ҳаром амалларни қилишдан ҳам тоймайди.
Ҳатто, фарзандларини ҳам кичиклигидан мана шундай қўрқувлар қуршовида улғайтиради: "Яхши ўқимасанг, катта бўлганингда аравакаш бўласан"; "Намунча лапашанг бўлмасанг? Бу аҳволда оғзингдаги ошни ҳам олдириб қўясан-ку"; "Ким нима нарсангни сўраса бериб юбораверасанми? Эртага ўзинг нима қиласан?" каби иддаолар қуршовида фарзандлар ҳам келажакда ҳеч нарсасиз қолиш, камбағаллик каби қийинчиликларга йўлиқишдан қўрқиб, топганини яшириб йиғишга, пул топиш учун ҳар қандай ҳаром ишларни қилишга ҳам тайёр бўлиб катта бўлишади. Энг қизиғи, ўша қийинчиликлар келиши даргумон. Ким қандай ҳаёт кечиради, ҳаёти давомида ким қандай машаққатга йўлиқадию, ким қандай ҳолатга тушиши фақат Яратгангагина аён. Биз эса мавҳум, кутилиши ноаниқ бўлган заҳматларга жон-жаҳдимиз билан, тиним билмай, ҳар қандоқ йўллар воситаси ила курашар эканмиз, минг афсуслар бўлсинким, ҳар бир инсоннинг бошига тушиши муқаррар бўлган қийинчилик ҳақида мутлақо унутиб қўямиз...
Қандай қийинчилик эканини англагандирсиз? Ҳа, адашмадингиз, бу - Қиёмат кунидаги ҳисоб-китоб, сўроқ, амалларимиз ҳисоби бизга кўрсатиладиган кундаги муқаррар, ҳеч ким қочиб қутула олмайдиган қийинчиликдир. Ўйлаб кўрайлик, азизлар, уч кунлик дунёнинг, қуюқ зулмати ортидан нурафшон тонги отиши аниқ бўлган, кўз очиб юмгунча ўтиб кетадиган қандайдир бир имтиҳони учун қанчалар тайёргарлик кўряпмизу, наҳот номаи аъмолларимиз кўрсатиладиган кунга тайёргарлик кўришдан ғофил қолсак?
Ортга назар ташлаб, қўйган қадамларимизни, ўтказган ҳаётимизни сарҳисоб қилиб кўрсак, қанчадан қанча хатоларга йўл қўйганлигимизни тушуниб етамиз... Шу чоғда бирдан қалбларимизни зулмат қоплагандек бўлади! Қани эди... Қани эди ортга қайтсагу, ўша хатоларсиз бир янги ҳаёт бошласак... Бунинг иложи йўқлигини ўйлаб, кўнглимиз чўка бошлайди. Беихтиёр тушкунликка тушамиз...
Мана шундай ҳис-туйғулар сизни ҳам асир этганми? Ўтган ҳаётингиздаги хатоларингиз, гуноҳларингизни эслаб кўп эзиласизми? Энди ортга йўл йўқ, чорасизман, деган ўй борлиғингизни қамраб олганми? Ўша ҳаётингизда мажбуран давом этяпсиз, ё бўлмаса тушкунлик аталмиш саҳрода тентираганча сарсон-саргардонмисиз?
Ундай бўлса, ўрнингиздан туринг! Ҳозир хатоларингизни тўғрилашнинг айни вақти! Сизда имкон бор! Ҳа-ҳа, нотўғри эшитмадингиз, имконингиз бор! Ва бу имконни сизга қандайдир психолог, қандайдир башоратчи ё бўлмаса, бирор амалдор шахс эмас, Аллоҳ ато қиляпти! Меҳрибон ва раҳмли, токи жон ҳалқумга етгунигача тавбаларни қабул қилувчи Зот сизга имкон бермоқда! Сиз мана шу имкондан фойдаланиб қолинг! Дарров таҳорат олинг-да, икки ракаат намоз ўқинг, сўнгра Аллоҳ таоло сизни қандай муқаддас ой билан юзлаштирганини ёдга олинг.
Рамазон! Тақво, ибодат, раҳмат, мағфират, гуноҳлар ўчирилувчи ойдир! Ушбу ойда Қуръони Карим нозил бўлган. Ушбу ойнинг файзи, барокати, фазилатларини санаб адоғига ета олмаймиз! Минг шукрки, Аллоҳ азза ва жалла бизларни ушбу ойга соғ-саломатликда етказди, Ўзининг то рўзи Қиёматгача ҳар бир мусулмон бандага дастуруламал бўлмиш Китобида бизларга: «Эй иймон келтирганлар! Сизлардан аввалгиларга фарз қилганидек, сизларга ҳам рўза фарз қилинди. Шоядки тақводор бўлсангиз» дея хитоб қилиб, Рамазон ойи рўзасини тутишликни фарз қилди.
Ушбу ойнинг аввалги ўн кунлигини раҳмат, иккинчи ўн кунлигини мағфират, учинчи ўн кунлигини гуноҳлардан покланиш қилиб, биз каби бандаларига ўзининг чексиз меҳру марҳаматини намоён қилди. Ушбу ойнинг фазли шу қадар улуғки, у Аллоҳнинг ҳузурида минг ойдан афзалроқдир. Шу билан бирга, меҳрибон ва раҳмли бўлган Зот бизларга қийинчилик, заҳмат етмаслиги учун тонглари саҳарлик, кечалари ифторлик қилиш имкониятини берди.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам шундай дедилар: “Муборак нонуштага келинглар! Яъни, саҳарликка”. Насоий ривояти. Ва дедилар: “Сизларга саҳарлик нонуштасини қилишингиз вожиб бўлади. Чунки у барака ато этилган нонуштадир”. Насоий ва имом Аҳмад ривояти.
Моҳи Рамазон - ушбу муборак ойга етиб келган эканмиз, Аллоҳнинг бизга берган имкони айнан мана шудир! Ҳар кечаси ғанимат бўлган ушбу ойда яна бир кеча яширилганки, бу - Лайлатул Қадр кечасидир. Ушбу кеча тўлиғича имкон бўлган муборак ойнинг ичидаги яна бир имкониятдир! Ойнинг сўнгги ўн кунлигидаги тоқ кечалардан бирига яширилган бу кеча ҳам тавбаларимиз қабул бўлиб, янги ҳаёт бошлашимиз учун Яратганнинг бизларга кўрсатган улкан марҳаматидир!
Ушбу ойда Қадр кечаси учун алоҳида, ойни рисоладагидек сўнгига етказганимиз учун алоҳида мукофот бор. Келинг, ҳозир бунинг исботи ўлароқ келтирилган ҳадис билан танишсак.
Жобир ибн Абдуллоҳ розияллоҳу анҳудан, у киши Набий соллаллоҳу алайҳи васалламдан ривоят қиладилар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам:
“Рамазон ойида менинг умматимга мендан аввалги пайғамбарларга берилмаган беш нарса берилди:
Биринчиси: Рамазон ойининг аввалги кечаси Аллоҳ уларга (раҳмат) назари билан боқади, кимга Аллоҳ раҳмат назари билан боқса уни ҳечам азобламайди.
Иккинчиси: Уларнинг оғизларининг ҳиди Аллоҳ ҳузурида мискнинг ҳидидан ҳам хушбўйроқ ҳолда юрадилар.
Учинчиси: Фаришталар уларнинг ҳақларига туну-кун истиғфор айтадилар.
Тўртинчиси: Аллоҳ азза ва жалла жаннатига: "Бандаларим учун тайёрлангин ва безангин. Улардан тезда дунё қийинчиликлари, ташвишлари кетиб, менинг жаннатим ва зиёфатимга келадилар", дейди.
Бешинчиси: Агар рамазоннинг охирги кечаси бўлса уларнинг барчасини Аллоҳ мағфират қилиб юборади, дегандилар, (атрофдагилар томонидан): "Эй Расулуллоҳ, у лайлатул-қадр кечасими? деб айтилди. Шунда у зот: "Йўқ! Агар ишчилар ишларини тамомласалар ҳақлари тўлиқ қилиб бериладими?!" дедилар.
(Демак, бу мукофот, улар рўзани тўлиқ тутганлари учун берилгандир, қадр кечасининг савоби алоҳида берилади, дедилар).
(Насаий, Байҳақийлар ривояти).
Қаранг, қандай имкониятлар бизга муштоқ турибди. Ахир, шундай фазилатли ойга етишган инсон ноумид бўлиши мумкинми? Шундай имконият эшиги кенг очилиб киришимизни кутиб турсаю, тушкунликка берилишимиз қай даражада тўғри, азиз диндошим? Кечаларни қоим қилиб, кундузлари рўза тутиб, эртаю кеч дуою илтижолар айлаб, тавба қилишга шошилайлик! Атрофимиздагиларга ҳам ушбу ўзимиз хабар топган хушхабарни етказайлик! Шундай хушхабарни Аллоҳдан ваҳий орқали қабул қилиб олган ва бизларга етказган Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васалламга салавотлар айтиб, эргашайлик! Ёлғиз Аллоҳ учун ибодат қилиб мукофотини ҳам қуйидаги ҳадиси қудсийда келтирилганидек, Ўзидан умид қилайлик:
Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Одам боласининг ҳамма амали (савоби) кўпайтириб берилур. Бир яхшиликка унинг ўн мислидан то етти юз баробаригача. Аллоҳ азза ва жалла: «Магар рўза Мен учундир. Унинг мукофотини Мен берурман. У (Одам боласи) шаҳвати ва таомини Мен учун тарк қилур», деди», дедилар». (Термизий ривояти).
Диндошим, йўлиқишимиз аниқ бўлган энг қийин, энг оғир, ҳатто эр ўз хотинидан, она ўз боласидан, ака укасидан қочадиган Қиёмат кунига тайёрланишимиз учун энг яхши фурсатда турибмиз. Аввалги гуноҳларимизни олов ўтинни йўқ қилганидек, куйдириб кетказувчи ушбу муборак ойда иложи борича кўпроқ истиғфорлар айтиб, ёлғиз Аллоҳ учун Рамазон рўзасини тутиб, тавбаларимиз қабул бўлишидан умидвор бўлайлик.
Илоҳим, ушбу ойдан барча гуноҳларимиздан покланган ҳолда чиқишликни, сўнгра кейинги ҳаётимизни шунга мувофиқ равишда Аллоҳнинг буюрганларини бажариб, қайтарганларидан қайтиб ўтказишликни Аллоҳ жумламизга насиб айласин.
Гавҳар Насруллоҳ
«БАРАКА ва ОТА-ОНА» нинг 34 та СИРИ
ни
УЛУҒ УСТОЗ УЛАМОЛАРИМИЗ баён қилиб берганлар:
Инсоннинг иши юришмаслиги,
баракаси бўлмаслиги,
бири икки бўлмаслиги ва
муҳтож, қашшоқ, камбағал бўлишлиги
га
ОТА-ОНАСИ билан БОҒЛИҚ энг КАТТА 34 та САБАБ
ЎЗ ҲАЁТИ [умри, ризқи, оиласи, ишлари, даромади] да
БАРАКА БЎЛИШИНИ хоҳлаганлар ШУЛАРГА РИОЯ ҚИЛАДИЛАР
КАЛОМУЛЛОҲНИНГ ОЯТИ КАРИМАЛАРИДА
ХУДОИМ ТАОЛО МАРҲАМАТ ҚИЛАДИ:
Z «Биз инсонни ота-онасига яхшилик қилишга буюрдик!»
(Аҳқоф сураси 46/15 оят);
Z «Биз инсонга ота-онасини рози қилишни буюрдик.
Онаси уни заифлик устига заифлик билан қорнида кўтариб юрди.
Уни кўкракдан ажратиш муддати икки йилда битар.
Биз инсонга буюрдикки “Сен Менга ва ота-онангга шукр қилгин! ”Қайтишлик – Менинг ҳузуримгадир!» (Луқмон сураси 31/14 оят);
Z «Раббингиз, Унинг Ўзигагина ибодат қилишингизни ҳамда ота-онага
яхшилик қилишни амр этди.
Эй, инсон! Агар уларнинг бири ёки ҳар иккиси ҳузурингда кексалик
ёшига етсалар, уларга “уф!..” дема ва уларни жеркима!
Уларга доимо ёқимли сўз айт!
Уларга, меҳрибонлик билан, хорлик қанотини паст тут ва дуода айт:
“Эй, Раббим! Мени улар гўдаклик чоғимда тарбиялаганларидек,
Сен ҳам уларга раҳм қилгин!”» (Исро сураси 17/23-24 оятлар);
Z «Аллоҳга ибодат қилингиз ва Унга ҳеч нарсани шерик қилмангиз!
Ота-оналарга эса яхшилик қилингиз!
Шунингдек, қариндошлар, етимлар, мискинлар, қариндош қўшни-ю
бегона қўшни, ёнингиздаги ҳамроҳингиз, йўловчи мусофирга ва қўл
остингиздаги қарамларга ҳам яхшилик қилинг!
Албатта, Аллоҳ кибрли ва мақтанчоқ кишиларни севмайди»
(Нисо сураси 4/36 оят);
Z «Ниманики хайр-эҳсон қилсангиз, ота-она, қариндошлар,
етимлар, мискинлар ва мусофирларга қилингиз!
Аллоҳ ҳар қандай қилган эҳсонларингизни билиб турувчидир!»
.(Бақара сураси 2/215 оят)
ҲАДИСИ ҚУДСИЙЛАРИДА
АЛЛОҲ ТАОЛО АЙТАДИ:
R Эй, одам фарзанди!
Сабрли бўл ва ўзингни паст тут – ўзим сени олий даражага кўтараман!
Истиғфор айтгин – мағфират килай!
Ҳар не сўрагин – мен берай!
Менга тавба қил – қабул қилай!
Молингдан садақа қил – токи молингга барака берай!
Қариндошларингга яхшилик қилиб, қўшилиб юр – умрингни узун қилай!
ЖАНОБИ ПАЙҒАМБАРИМИЗ
РАСУЛУЛЛОҲ САЛЛАЛЛОҲУ АЛАЙҲИ ВАСАЛЛАМ
МЕҲР-МУРУВВАТ ТАРИҚАСИДА МАРҲАМАТ ҚИЛАДИЛАР:
¯ «Кимни умри узун ва ризқи кенг бўлиши хурсанд қилса, ОТА-ОНАСИГА яхшилик қилсин ва силаи раҳм қилсин!» (Имом Аҳмад ривоятлари);
¯ «Уч тоифа кишининг қўлга киритган нарсасида барака бўлмайди ва қаерда бўлса ҳам хорланади:
· Менинг номимни эшитганда салавоти шариф айтмаган;
· Рамазон ойига ҳурмат кўрсатмаган;
· ОТА-ОНАСИ тирик бўла туриб, УЛАРНИ хурсанд қилмаган»;
¯ «ОТА-ОНАга дуо қилишни тарк этиш ризқни кесади»;
¯ Абу Хурайра разияллоҳу анҳу айтадилар:
Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васаллам:
– Хор бўлсин, хор бўлсин, хор бўлсин! – деб ўн мартаба такрор қилдилар.
Шунда саҳобалар:
– Ё, Расулаллоҳ, кимни айтаяпсиз? – деб сўрашди.
Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васаллам:
– ОТА-ОНАСИНИНГ ИККАЛАСИ ёхуд БИТТАЛАРИ кексайиб қолган вақтида УЛАРНИ рози қилмай, ўзини дўзахга тушишга мубтало қилган кишини, – дедилар (Имом Бухорий ривоятлари);
¯ «Маслаҳатни ақл эгаларидан сўранглар – тўғри йўл топасизлар. Уларнинг айтганидан чиқманг – пушаймон бўласизлар»;
¯ «Дуо умрнинг баракасини орттиради» (Имом Термизий ривоятлари);
¯ Абдуллоҳ ибн Аббос разияллоҳу анҳу ривоят қиладилар:
«Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи васаллам минбарга кўтарилиб, уч марта: “Омин!”– дедилар. Сўнг:
– Биласизларми, нега “Омин!” дедим? – деб сўрадилар.
Саҳобалар:
– Аллоҳ ва Расули билувчироқ... – дейишди.
Шунда Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васаллам:
– Жаброил алайҳиссалом келиб, менга: «Албатта, Сиз кимнинг ҳузурида эслансангиз-у, у Сизга салавот айтмаса – дўзахга киради. Аллоҳ уни Ўз раҳматидан ўчириб, бахтсиз қилсин!» – дедилар, мен: “Омин!”– дедим.
Жаброил алайҳиссалом: «Кимки ОТА-ОНАСИНИ ИККИСИНИ ёки БИРИНИ топса-ю, УЛАРГА яхшилик қилмаса – дўзахга киради. Аллоҳ уни Ўз раҳматидан узоқ қилиб, бахтсиз қилсин!» – дедилар, мен: “Омин!”– дедим.
Жаброил алайҳиссалом: «Кимки Рамазон ойини топса-ю, унга мағфират этилмаса – дўзахга киради. Аллоҳ уни Ўз раҳматидан узоқ қилиб, бахтсиз қилсин!» – дедилар, мен: “Омин!”– дедим” – дедилар»;
¯ «Барака – улуғларингиздадир» (Имом Рофий ривоятлари);
¯ «Барака мўйсафидларингиз билан биргадир» (Имом Бухорий ривоятлари);
¯ Каъаб ибн Ужра разияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:
«Бир куни Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васаллам минбарга чиқиб:
“Омин!”– дедилар.
Сўнгра яна бир поғона кўтарилиб: “Омин!”– дедилар.
Сўнгра яна бир поғона кўтарилиб: “Омин!”– дедилар.
Муоз разияллоҳу анҳу У Зотдан бунинг сабабини сўради.
У Зот айтдилар:
– Жаброил алайҳиссалом келиб:
«Эй, Муҳаммад алайҳиссалом! Ҳузурида номингиз тилга олинганда Сизга салавот айтмай ўлган ва дўзахга тушган кимсани Аллоҳ Ўз раҳматидан узоқ қилсин! “Омин!” деб айтинг!» – дедилар. Мен: “Омин!”– дедим.
«Рамазонга етиб, ундан рўзаси ва бедорлиги қабул қилинмай ўлган ва дўзахга тушган кимсани Аллоҳ Ўз раҳматидан узоқ қилсин! “Омин!” деб айтинг!» – дедилар. Мен: «Омин!”– дедим.
«ОТА-ОНАСИ ёки УЛАРДАН БИРИ ҳаёт бўлса ва УЛАРГА яхшилик қилмай ўлган ва дўзахга тушган кимсани Аллоҳ Ўз раҳматидан узоқ қилсин! “Омин!” деб айтинг!» – дедилар. Мен: “Омин!”– дедим”»;
¯ «Ҳақ бўла туриб, тортишувни тарк қилган киши учун жаннатнинг бир томонида бир қаср бино қилинишига;
ҳазил бўлса ҳам, ёлғонни тарк қилган кишига жаннатнинг ўртасида бир қаср бино қилинишига;
хулқи гўзал, одоби чиройли бўлган киши учун эса жаннатнинг энг юқорисида бир қаср бино қилинишига кафилман!»
(Имом Абу Довуд ривоятлари).
ДОНО ХАЛҚИМИЗ МАҚОЛЛАРИ:
è Ота-она рози – Худо рози!
è Сендан – ҳаракат,
Мендан – баракат.
è Яхши ўғил ота молини бийлар,
Ёмон ўғил ота молини сочар.
è Бир кун жанжал бўлган уйдан қирқ кун барака қочади.
è Яхшига қилсанг яхшилик –
Ҳам айтади, ҳам қайтади.
Ёмонга қилсанг яхшилик –
На айтади, на қайтади.
è Абжир бўлса фарзандинг – чўлдан нон терар.
Ялқов бўлса фарзандинг – ердан дон термас.
è Эрта турган иш битирар,
Кеч турган кўп туртинар.
è Нима сочсанг, шуни ўрасан.
è Қўли ҳунарсиз – нон гадойи.
è Бекор ўтиргандан,
Бекор ишла!
è Сўзинг кумуш бўлсин,
Ишинг – олтин.
è Ишлаб топганинг – ош,
Ишламай топганинг – тош.
è Тома-тома кўл бўлур.
Ҳеч томмаса – чўл бўлур.
è Бекорчидан Худо безор.
è Меҳнатдан келса бойлик,
Турмуш бўлар чиройлик.
è Эрта турган йигитнинг ризқи ортиқ,
Эрта турган аёлнинг бир иши ортиқ.
УЛУҒЛАРДАН ҲИКМАТЛАР:
v Бир киши Ҳазрати Али разияллоҳу анҳунинг олдиларига келиб, ризқининг тор эканлигидан шикоят қилди...
Ҳазрати Али ундан:
– Эҳтимол сиз тўмтоқ қалам билан ёзарсиз? – деб сўрадилар.
У одам:
– Йўқ, – деб жавоб қайтарди.
– Балки эҳтимол синиқ тароқ билан соч тарарсиз?
– Йўқ, – деди яна у киши.
Ҳазрати Али:
– Унда эҳтимол ўзингиздан ёши катта одамнинг олдига тушиб юрсангиз керак? – деб сўрасалар,
– Йўқ, – деб жавоб берди яна у.
Ҳазрати Али у кишига:
– Ундай бўлса бомдод намозидан кейин кун чиқмасдан ухларсиз эҳтимол? – десалар,
– Йўқ, – деди яна у одам.
Ҳазрати Али:
– Эҳтимол ота-онангизни ҳақларига дуо қилмай қўйгандирсиз? – деб сўраган эдилар, у одам:
– Ҳа... – деди.
Шунда Ҳазрати Али разияллоҳу анҳу:
– Уларни асло унутманг! Доимо уларни эслаб туринг! Мен Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васалламдан эшитганман: "Ота-онага дуо қилишни тарк этиш ризқни кесади" – деганлар," – дедилар.
***
Ҳар куни ҳеч бўлмаса беш марта икки дақиқани ота-онамизга дуо қилишдан қизғанмайлик!!!
v «Ота-онага ҳурмат бўлмаган хонадонда барака бўлмайди».
v Қариси бор уйнинг файзу баракаси бўлади.
v «Барака – буюкларингиздадир».
v Мавлоно Жалолиддин Румий ҳазратларидан сўрадилар:
– Нимага қўйлар доимий истеъмол ва қурбонлик мақсадида сўйилишига қарамай, насли қирилиб кетмайди? Аксинча кўпайгани кўпайган. Ваҳоланки, қўйлар йилига бир ёки икки марта биттадан, баъзан иккитадан туғади. Лекин итлар сўйилмаса ҳам, бирдан ўнта болаласа ҳам, кўпаймайди. Қўйлар каби сурув бўлиб кетмайди?
Мавлоно ҳазратлари жавоб бердилар:
– Тонгга яқин вақт – энг баракотли вақтдир. Бу вақтда қўйлар ҳеч ухламайди. Доим уйғоқ бўлади. Итлар эса кечаси билан санғиб, айни шу вақтда ухлаб қолиб, ғафлатда бўлади. Қўйлар тонг баракотидан баҳраманд бўлишади. Итлар эса бу баракотдан бебаҳра қолишади. Шунинг учун қўйлар кўпайгани кўпайган. Агар ризқингиз кенг бўлишини хоҳласангиз, саҳарлари бедор бўлинг...
v Улуғ мутафаккир, фалакиёт олими, одил маърифатпарвар, султон Мирзо Улуғбек мулозимлари билан кетаётганида, йўл ёқасида ётган бир бурда нонни кўриб қолади-да, дарров отдан тушиб, уни қўйнига солади. Мулозимлардан бири: “Ҳазратим, нега бизга буюрмай, отдан тушдингиз?” деб сўраганида: “Нонни биринчи бўлиб мен кўрдим, шундай экан, уни ердан олишни бошқа бировга буюриш нонга нисбатан ҳурматсизлигим бўлар эди. Ноннинг улуғлиги олдида менинг подшоҳлигим нима бўлибди?!” деб жавоб қайтарган экан.
v Ҳикоя қилинишича, яхши турмушни орзу қилган йигит уйланибди. Йигит уйига оғзи боғланган қоғоз халтада нарсалар олиб келибди. Хотини қоғоз халтани авайлаб очиб, бўшатибди. Қоғозни тахлаб, токчага олиб қўйибди. Ипини ҳам ташлаб юбормабди. Буни кўрган йигит сўрабди:
– Хоним! Шу бир қарич ип билан қоғоз халтани асраб қўйишнинг нима кераги бор?
– Рўзғорда ҳар хил ҳолат бўлади, шу ип бирор ҳожатимизга ярар, қоғоз ҳам керак бўлиши мумкин... Ахир керакли тошнинг оғири йўқ-ку, – деб жавоб қилибди хотини.
Эрининг дилидан: “Излаганим худди шу!” деган ўй ўтибди. Шундай қилиб, эр-хотин бахтли-тахтли ҳаёт кечиришибди...
v Бир Шайхдан сўрашибди:
– Оилада эр билан хотин жанжаллашиб, аразлашса, қай бири биринчи бўлиб узр сўраши керак? Эркакми ёки аёлми?
Шайх шундай жавоб берди:
– Қай бири Аллоҳ таолодан кўпроқ қўрқса, ўша биринчи бўлиб узр сўраши керак.
v Ота-онасидан чиройли тарбия кўрган инсонлар нон қўлдан ерга тушиб кетса, дарҳол уни олиб, уч марта ўпиб, пешоналарига сурадилар. Нон ушоғи дастурхонга тушганда, улуғ устозлар бармоқни ҳўллаб, ушоқ устига босиб олиб, оғизга солишни ўргатишган.
v Яхшилик қилувчи кишининг моли баракали бўлади.
УЛАМОЛАРИМИЗ АЙТАДИЛАР...
Ø Барвақт туришга одат – мўмин-мусулмоннинг одати ва зийнати.
Ø Пайғамбаримиз Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васаллам: «Ё, Аллоҳ! Умматимнинг барвақт қилган ишларига барака бергин!» деб дуо қилганлар. Бу дуонинг мағзини чаққан ота-боболаримиз вақтли туришга одатланишган, тонгдан ишга киришишган. Натижада кўп ютуқларга эришишган. Улар фарзандларини ҳам шунга ўргатиб боришган.
Ø Инсон эрта тонгда туриб, юз-қўлини ювиб, Яратганга шукроналар айтиб, ибодатдан сўнг ишга киришса, иши баракали бўлади. Бу ҳамма соҳага тегишли. Илм олишни мисол қилиб келтирадиган бўлсак, тонг саҳарда китоб ўқилса, маълумотлар хотирада яхши сақланади. Чунки уйқу вақтида дам олган мия маълумотларни яхши қабул қилади.
Ø Динимиз таълимотларига кўра, инсон барвақт уйқудан туриб, ишларини бажариб, хуфтондан сўнг эртароқ уйқуга ётиши энг фазилати улуғ амаллардан ҳисобланади.
Иложи бўлса, шомдан кейин кўчага чиқмаган маъқул.
Ø Ҳадиси шарифларда айтилишича, «хуфтондан кейин ўзаро гаплашиб ўтириш, беҳуда ишлар билан машғул бўлиш маъқул эмас». Айрим одамлар тун ярмигача телевизор кўриб, алламаҳалда уйқуга кетади. Натижада эрталаб жуда кеч уйғонади. Бундай кишилар рўзғорида барака, ишида унум бўлмайди. Бунақа ҳаёт тарзи киши соғлиғига ҳам зарар келтиради.
Ø Баъзи одамлар ризқи торлигидан шикоят қилади, «Қанча ҳаракат қилсам ҳам бирим икки бўлмайди!» деб зорланади. Уларнинг ҳолатига қуйидаги ҳадиси шариф изоҳ беради: «Тонгги уйқу ризқ келишини тўсади» (Имом Аҳмад ривоятлари).
Ø Ривоятларда келишича, қуёш чиққунча бўлган вақт оралиғида ризқлар тақсимланади. Ризқ тақсимотида иштирок этмаган банда ундан маҳрум бўлган билан баравар.
Ø Ота-онасини хизматларини қилиб, уларнинг дуоларини олган одамнинг умрига, ризқига, ҳаётига Аллоҳ таоло улуғ барака беради.
Ø Таомни биргаликда ейишда барака бор.
Ø "Бисмиллоҳир раҳмонир раҳим" билан ейилган таомда барака бўлади.
Ø Таомдан олдин ва кейин қўлларни ювиш уйдаги баракани орттиради.
Ø Намоз ўқийдиган кишининг ризқи баракали бўлади.
Ø Муборак ояти карималарда ва муборак ҳадиси шарифларда ота-онанинг ҳатто қадрдонларини ҳам эъзозлашга буюрилган.
Ота-онамиз ёши улуғлар ичида юқорида келтирилган икром ва одобларга энг лойиқ ва энг-энг ҳақлироғидирлар. Зеро уларнинг мартабаси ва ҳурматини Аллоҳ таолонинг Ўзи белгилаб берган. Ҳатто ота-онамиз севган ва қадрдон тутган инсонларни севиш ва икром қилиш – ота-онамизни икром қилишдандир.
Бу ҳақида шундай дейилади: Ибн Умар разияллоҳу анҳудан нақл қилинади. Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васаллам айтдилар: «Дарҳақиқат, яхши ишларнинг энг яхшиси – киши отасининг қадрдонлари билан алоқаларни боғлашидир» (Имом Муслим ривоятлари).
Аллоҳ ҳаммамизга ота-оналаримиз, уларнинг қадрдонлари, ёши катта ва улуғларимизни мартабасини билиш, уларни икром қилиш каби яхши амалларда кўмакчи бўлсин! Улар сабаб устимизда турган баракани Парвардигори олам кўтармасин!
Ø Ёши улуғлар билан кўпроқ суҳбатда бўлганларда виқор ва босиқлик ҳамда ҳамма нарсага ақл билан ёндошиш каби хислатлар шаклланади.
Ø Уйнинг яхшилиги ва баракаси кўпайиши учун уйга кирганингизда, уй одамларига салом беринг.
Ø «Киши кексани икром қилса, у ёш кишига Аллоҳ таоло кексанинг ёшига етганида уни икром қиладиган кишини тақдир қилади» (Имом Термизий ривоятлари). Уламоларимиз ушбу ҳадиси шарифнинг шарҳларида “кексаларни ҳурмат қилган кишининг ҳам умри узайиб, у ҳам кексалик ёшига етиш шарафига муяссар бўлади”, дейишади.
Ø Зайнул Обидин раҳматуллоҳи алайҳи ёши улуғларнинг ҳақлари ҳақида шундай дейдилар: “Дарҳақиқат, ёшлари катталарни ёшлари сабабли улуғлаш, Исломни биздан олдин билган ва таниганлари учун ҳурмат қилиш, тортишмаслик, тик қарамаслик, олдинда юрмаслик, жоҳил, яъни илмсиз деб ҳисобламаслик, баъзи ҳолларда мабодо бепарволик қилсалар ҳам, уни кўтариш ва Ислом ҳаққи-ҳурмати уларни икром қилиш – уларнинг ҳақларидандир”.
Ø Ҳар бир хатти-ҳаракатларимизни Худо кўриб турганини доим эсда тутишлик даркор!
Ø Ҳалол ризқда гап кўп экан... Агар инсон ризқида, соғлигида ва фарзандларида баракани кўришни истаса, ҳалол касб қилишга ва ҳалол луқма ейишга астойдил уринсин, ҳаром ва шубҳали нарсалардан узоқ юрсин!
Ø Кекса ва ёши улуғларни икром қилиш – Аллоҳни улуғлашдир!
Ø Муборак ҳадиси шарифларда келтирилишича, Ибн Аббос разияллоҳу анҳумодан нақл қилинади. Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васаллам шундай дедилар: “Яхшилик (бошқа ривоятларида: барака) катталарингиз билан биргадир” (Имом Ибн Ҳиббон ривоятлари). Шунинг учун ҳам ёшлари катта одамлар бор хонадон баракали, нурли ва файзли бўлади.
Ø Дуо умрнинг баракасини кўпайтиради.
Ø Ота-онаси ва устозига ҳурмат кўрсатмаган кишининг топишида барака бўлмайди.
Ø Ҳурмат-эҳтиром ила ота-онаси ва устозининг хизматларини қилмаган кишининг топишида барака бўлмайди.
Ø Ота-онасига хизмат қилган фарзанднинг умри – баракали, уларга қарши чиққаннинг эса баракасиз бўлади.
«БАРАКА ва ОТА-ОНА» нинг 34 та СИРИ
ни
УЛУҒ УСТОЗ УЛАМОЛАРИМИЗ баён қилиб берганлар:
Инсоннинг иши юришмаслиги,
баракаси бўлмаслиги,
бири икки бўлмаслиги ва
муҳтож, қашшоқ, камбағал бўлишлиги
га
ОТА-ОНАСИ билан БОҒЛИҚ энг КАТТА 34 та САБАБ
1) ОТА-ОНАнинг ҳақларига ҳар доим дуо қилиш.
2) ОТА-ОНАни асло беҳурмат қилмаслик.
3) ОТА-ОНАнинг кўнгилларини умуман оғритмаслик.
4) ОТА-ОНАнинг хизматларини кечаю-кундуз оғринмасдан адо этиш.
5) ОТА-ОНАнинг хизматларини кечаю-кундуз сидқидилдан ва меҳр билан бажариш.
6) ОТА-ОНАнинг дуоларини ҳар доим олиш.
7) ОТА-ОНАнинг қадрдонларини ҳам эъзозлаш.
8) ОТА-ОНАга ҳаргиз-ҳаргиз оқ бўлмаслик.
9) ОТА-ОНАнинг исмларини айтиб чақирмаслик.
10) ОТА-ОНАга мутлақо итоатсизлик қилмаслик.
11) ОТА-ОНАни асло беписанд қилмаслик.
12) Улуғлар (ОТА-ОНА, устоз, раҳбар, ўзидан ёши катта, улуғ инсон, табаррук одамлар) ни ҳурматларини жойига қўйиш.
13) Улуғлар (ОТА-ОНА, устоз, раҳбар, ўзидан ёши катта, улуғ инсон, табаррук одамлар) га нисбатан беодоблик қилмаслик.
14) Улуғлар (ОТА-ОНА, устоз, раҳбар, ўзидан ёши катта, улуғ инсон, табаррук одамлар) олдиларидан кесиб ўтмаслик.
15) Улуғлар (ОТА-ОНА, устоз, раҳбар, ўзидан ёши катта, улуғ инсон, табаррук одамлар) га тик қарамаслик.
16) Улуғлар (ОТА-ОНА, устоз, раҳбар, ўзидан ёши катта, улуғ инсон, табаррук одамлар) нинг олдиларига тушиб юрмаслик.
17) Улуғлар (ОТА-ОНА, устоз, раҳбар, ўзидан ёши катта, улуғ инсон, табаррук одамлар) билан ҳатто телефон орқали ҳам, ўрнидан туриб гаплашиш.
18) Улуғлар (ОТА-ОНА, устоз, раҳбар, ўзидан ёши катта, улуғ инсон, табаррук одамлар) нинг доим хизматларини қилиб, дуоларини олиб юриш.
19) АКА-УКА, ОПА-СИНГИЛЛАР билан бемеҳр бўлмаслик.
20) ҚАВМ-ҚАРИНДОШЛАР билан яхши муносабатда бўлиш.
21) ҚЎНИ-ҚЎШНИЛАР билан чиройли муомала қилиш.
22) Улуғлар (ОТА-ОНА, устоз, раҳбар, ўзидан ёши катта, улуғ инсон, табаррук одамлар) ни ҳар доим эъзозлаш.
23) ЎТГАНЛАРНИНГ ҳақларига ҳар доим, ҳар куни камида беш марта дуо қилиш.
24) ОТА-ОНАнинг ҳақларига ҳар куни камида беш марта дуо қилиш.
25) Улуғлар (ОТА-ОНА, устоз, раҳбар, ўзидан ёши катта, улуғ инсон, табаррук одамлар) билан ҳеч қачон ва умуман тортишмаслик.
26) Улуғлар (ОТА-ОНА, устоз, раҳбар, ўзидан ёши катта, улуғ инсон, табаррук одамлар) га ёлғон гапирмаслик.
27) Уйга кирганда салом бериб кириш.
28) Оилада ширинсўз ва чиройли муомала қилиш.
29) Дастурхонга оила билан бирга ўтириш.
30) Дастурхон атрофида таомни улуғлар (ОТА-ОНА, устоз, раҳбар, ўзидан ёши катта, улуғ инсон, табаррук одамлар) дан олдин бошламаслик.
31) Дастурхон атрофида ҳам улуғлар (ОТА-ОНА, устоз, раҳбар, ўзидан ёши катта, улуғ инсон, табаррук одамлар) нинг хизматларини чиройли адо этиш.
32) Улуғлар (ОТА-ОНА, устоз, раҳбар, ўзидан ёши катта, улуғ инсон, табаррук одамлар) гапирганларида сукут сақлаб, жим туриш.
33) ОТА-ОНАга, барча мўмин-мусулмонларга, ўз халқига, юртига, яқинларига, қавм-қариндошларига, қўни-қўшниларига, оила аъзоларига, ўзига ҳам барака сўраб дуо қилиш.
34) Ҳар бир ҳаракатларни ХУДО кўриб турганини доим эсда тутиб, иш тутиш.
ИЛОҲО МЕҲРИБОН ПАРВАРДИГОРИМИЗ ЎЗИ буюрган,
Жаноби ПАЙҒАМБАРИМИЗ САЛЛАЛЛОҲУ АЛАЙҲИ ВАСАЛЛАМ тавсия этган,
ўтмишда ЎТГАНЛАРИМИЗНИНГ руҳлари шод бўладиган,
ХАЛҚИМИЗ хурсанд бўладиган,
ОТА-ОНАЛАРИМИЗ рози бўладиган йўллардан юришимизни насиб этсин!
Иброҳимжон домла Иномов.
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 