24 Июл, 2026, 10 Сафар, 1448
24 Июл, 2026, 10 Сафар, 1448
Жаҳон адабиётига катта ҳисса қўшган кўплаб олимларнинг сўз бойлиги ўрганиб чиқилган. Масалан, рус шоири А.С.Пушкин ўз асарларида 21.197 сўздан, Шекспир 20.000 сўздан, Сервантес 18.000 сўздан, Абдулла Тўқай 14.000 сўздан, Абай эса 6000 сўздан фойдаланган.
Шоирлар султони Алишер Навоий сўз ишлатиш борасида ҳам тенги йўқ шахс бўлган. Унинг асарларида, тахминан, 1.378.660 сўз ишлатилган. Биргина “Ғаройиб ус-Сиғар”нинг ўзида 7669, “Фарҳод ва Ширин”да 5431 сўз турли маъноларда қўлланилган. Навоий авлодлари бўлган Ойбекнинг сўз хазинаси 25.000, А.Қаҳҳорники эса 22.000 бўлган.
* * *
Алишер Навоий туркий ва форсий тилларда гўзал ғазаллар битиб, 15-16 ёшлигида эл орасида “зуллисонайн” шоир (“икки тил эгаси”) сифатида танилади.
* * *
Алишер Навоий 16 та адабий жанрда ижод қилган. Шоир Хисрав Деҳлавийдан қарийб 200 йил кейин 1483-1485 йилларда биринчи бўлиб туркий тилда 51 минг мисрадан ортиқ беш достондан ташкил топган “Хамса” асарини ёзади. Шоир бу улуғ асарнинг 2 йилда ёзилганини таъкидлаб, агар бошқа ишлар халақит бермаганида уни 6 ойда ёзиб тугатиши мумкинлигини, аслида бу беш достонни ёзишга кетган вақт “умумлаштирилса 6 ойдан ошмаслиги”ни ёзиб қолдирган.
Навоийнинг “Хамса” асари дунёдаги 64 тилга таржима қилинган.
* * *
Бир куни ёш Алишер мавлоно Лутфий ҳузурига келиб ўзининг қуйидаги:
Оразин ёпқач кўзумдин сочилур ҳар лаҳза ёш,
Ўйлаким пайдо бўлур юлдуз, ниҳон бўлғач қуёш, – деб бошланувчи ғазалини ўқиб беради. Кекса шоир бу ғазални тинглаб, ундан ниҳоятда хурсанд бўлиб: “Агар имкони бўлса эрди, ўзимнинг туркий ва форсийда ёзган 10-12 минг мисра шеъримни шу биргина ғазалга алмашган бўлар эдим...”, дейди.
Т.Низомов
тайёрлади.
Эътиборлиси, “Зиё” медиа марказининг мазкур ҳамкорлиги давомли тус олмоқда. Гап шундаки, ўтган ҳафта мазкур фильмнинг иккинчи қисми ҳам Ал-Азҳар обсерваторияси платформаларига жойлаштирилди.
Фильм илм ва маърифатнинг аҳамиятини, жаҳолат ва радикаллашувнинг жамиятни қандай ҳалокатга олиб боришини аниқ мисоллар ва ушбу мавзуга ихтисослашган теран фикрли экспертлар иштирокида кўрсатиб беради.
Фильмда “Ал-Азҳар” обсерваторияси директори, исломшунос олима Рейҳан Абдулла Салама, Ўзбекистон халқаро исломшунослик академияси профессори Ҳабибулла Садибақосов, Александрия кутубхонаси директори, профессор Аҳмад Абдулла Зайед, Ўзбекистон Республикаси Дин ишлари бўйича қўмитаси ҳузуридаги Диний-маърифий соҳада малака ошириш ва қайта тайёрлаш институти директори Ҳусниддин Аҳмедов иштирок этган.
Фильм муаллифи Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси аъзоси, публицист, “Зиё” медиа маркази директори Абдулҳамид Мухторов. Фильмга Ўзбекистон Киноарбоблари ижодий уюшмаси аъзоси, бир қатор фильмларни саҳналаштирган Микойил Сулаймонов режиссёрлик қилган. Мавзу юзасидан маслаҳатчи тарих фанлари бўйича фалсафа доктори Ўткирбек Ҳасанбоев. Фильм жуғрофияси Ўзбекистон, Миср, Туркия давлатларидаги илмий-тадқиқот марказлари ва уларнинг экспертларини қамраб олган.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 