Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
25 Июн, 2026   |   10 Муҳаррам, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
03:05
Қуёш
04:51
Пешин
12:29
Аср
17:41
Шом
20:04
Хуфтон
21:46
Bismillah
25 Июн, 2026, 10 Муҳаррам, 1448

Мотуридия таълимоти

03.10.2019   18343   2 min.
Мотуридия таълимоти

Абу Мансур Мотуридийнинг тўлиқ номи Абу Мансур Муҳаммад ибн Муҳаммад ибн Маҳмуд ал-ҳанафий ал-Мотуридий ас-Самарқандийнинг кўпроқ манбаларга қараганда 870 йилда Самарқанднинг Мотурид қишлоғида (ҳозирги Жомбой тумани) туғилган.
Абу Мансур Мотуридий сунний эътиқодидаги икки йирик таълимотлардан бири бўлмиш мотуридия таълимотининг асосчиларидан ҳисобланади. Фиқҳ олими, калом илмининг мотуридийлик оқими асосчиси. «Имом ал-ҳудо» («Ҳидоят йўли имоми»), «Имом ал-мутакаллимин», («Мутакаллимлар имоми») номлари билан улуғланган.
Мотуридийлик ақидавий йўналишини кенг қулоч ёзиши, хусусан
усмонийлар давлати даврига тўғри келади.
Мотуридийнинг кўплаб асарлари мавжуд бўлиб, бу асарларни
мавзуларга кўра номларидан келиб чиқиб уч қисмга бўлиш мумкин:
1. Тафсир:
Мотуридийнинг “Таъвилот ал-аҳли сунна” ёки “Таъвилот ал-Қуръон” номи билан танилган тафсири бўлиб, бу китоб Мотуридия ақидасида маълум-у машҳур бўлиб, Мотуридия ақидавий йўналишидаги кишилар учун бу тафсир аввалда ҳам, кейин ҳам бемисл деб саналган.
2. Калом илми:
1. “Китоб ат-тавҳид” Мотуридийнинг бу китоби калом илмига оид асарларининг энг аҳамиятга моликлиги ҳисобланади. Бу асарда у зотнинг калом илмига тегишли қарашлари қарор топган ва яна энг муҳим эътиқодий масалаларни баён қилган.
2. Ақида бўйича рисолалар.
3. Рисола фил имон бу рисолани Абу Муъин Насафий Тамҳид китобида зикр этади.
4. Мақолот: Мотуридийнинг “Мақолот” китоби дастлабки “Мақолот” жанридаги китоблардан ҳисобланади. Бироқ китоб бизгача бирон-бир нусхаси бизгача етиб келмаган.
5. Баён ваҳмий ал-муътазила;
6. Радд таҳзибий ал-жадал;
7. Радд ваидий ал-фусақ;
8. Радд аваилий ал-адилла;
9. Радд ал-усул ал-ҳомсат ила Аби Муҳаммад Боҳилий.
3. Усул ал-фиқҳ.
Мотуридия ва ашъария таълимотларига бир-бирига жуда ҳам яқин. Ушбу ўзаро яқинлик, ораларидаги иттифоқ ва келишувни вужудга келтиради. Натижада ҳар иккаласи «Аҳли сунна-вал-жамоа» йўналиши бўлиб танилган икки тоифага айланди.
Мотуридий ўз таълимотини анъаналарини ва илмий асарлари билан
Мовароуннаҳр илоҳиёт мактаби ривожланишига катта улуш қўшди.
Илоҳиёт илмлари тўла шаклланиб камол топишига хизмат қилди. Уларни
қайта ишлаб чиқиб, маълум тизимга солишдек бир ишни амалга оширди ва
ҳанафий талимотини Ўрта Осиё халқларининг урф-одатлари билан
боғлиқлигини ўз қарашлари орқали кўрсатиб берди. Унинг таълимоти
ислом динининг буюк ақидавий оқимидан бири сифатида танилди.
Машҳур турк олими Тошкуброзоданинг таъкидлашича: «Аҳли-суннавал жамоа»да калом илми раислари икки киши бўлиб, улардан бири Ҳанафий иккинчиси Шофиъийдир. Ҳанафий Абу Мансур ал-Мотуридий Шофиъий эса Абул Ҳасан Ашъарийдир”.
Кўриниб турибдики, бизнинг диёрларимизда ақида масалаларида мотуридия таълимотларига амал қилинади.

Муҳаммадийхон Ҳожиев

Асака тумани «Мирзахолиқ ота» жоме масжиди имом хатиби

Мақолалар
Бошқа мақолалар
Янгиликлар

Тошкент ислом институтида “Хатмона – 2026” тадбири бўлиб ўтди (фото)

25.06.2026   1329   3 min.
Тошкент ислом институтида “Хатмона – 2026” тадбири бўлиб ўтди (фото)

Ўзбекистон мусулмонлари идораси тасарруфидаги Имом Бухорий номидаги Тошкент ислом институтида 2025-2026 ўқув йилининг 49-битирувчиларини кузатишга бағишланган “ХАТМОНА – 2026” байрам тадбири юқори савияда ташкил этилди. Ўзбекистон Республикаси Давлат мадҳияси билан бошланган ушбу тантанали маросимда соҳа раҳбарлари, уламолар, давлат ташкилотлари масъуллари ҳамда муҳтарам меҳмонлар иштирок этди. 


Тадбирни очиб берган Тошкент ислом институти ректори Уйғун домла Ғафуров битирувчиларни ушбу қувончли кун билан қутлаб, уларнинг келгуси илмий ва амалий фаолиятларига муваффақият тилади. Шундан сўнг Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси биринчи ўринбосари Хомиджон домла Ишматбеков, Президент Администрацияси масъул ходими Эргаш Даминов, Диний идора раиси ўринбосари, профессор Муҳаммадолим домла Муҳаммадсиддиқов ҳамда Тошкент шаҳар бош имом-хатиби Абдуқаҳҳор домла Юнусовлар сўзга чиқиб, юртимизда диний-маърифий соҳада амалга оширилаётган кенг кўламли ислоҳотлар, ёшлар таълим-тарбияси ва малакали кадрлар тайёрлаш масалаларига тўхталди ҳамда илм аҳли зиммасидаги юксак ва шарафли масъулиятни таъкидлаб, дуои хайрлар қилдилар. 


Қувончли ва унутилмас воқеаларга бой бўлган тадбир доирасида йил давомида илмий-педагогик, маънавий-маърифий ва ижтимоий соҳаларда алоҳида фаоллик кўрсатган бир гуруҳ устозлар ҳамда иқтидорли талабалар муносиб тақдирландилар. Жумладан, Дин ишлари бўйича қўмита раиси номидан Абдуқодир Пардаев “Ижтимоий тармоқларда Раддия йўналишида энг кўп чиқиш қилган профессор-ўқитувчи”, Аслиддин Мирзамиддинов “Энг фаол тарғиботчи” ҳамда талаба Фазлиддин Шамиев “Фидойи ва жонкуяр талаба” номинациялари билан мукофотланди.


Шунингдек, Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратлари томонидан фан ойлигини юқори савияда ташкил этганлари учун кафедра мудирлари Юсуфхон домла Абдураҳимов ва Улуғбек домла Ҳасанов, мўътабар китоблар хатмидаги фаоллиги учун Раҳматуллоҳ домла Махсумхонов ва Соатмурод домла Примов, намунали тўгарак фаолияти учун Фарҳод домла Жўраев ҳамда халқаро Қуръон мусобақаларида юртимиз шарафини муносиб ҳимоя қилган талаба Сирожиддин Жалиловлар ташаккурномалар билан тақдирланди. 


Тадбир якунида институтда барча фанлардан аъло баҳоларга ўқиб, намунали хулқи ва фидойилиги билан ажралиб турган битирувчилар Муҳаммаджон Одилов, Абдумажид Собиров ва Боймурод Муҳаммадиевларга институт ректори томонидан имтиёзли диплом ва ташаккурномалар тантанали равишда топширилди. 

***

Шу куни Ўзбекистон мусулмонлари идораси ҳузуридаги Тошкент ислом институтида хотин-қизлар бўлими битирувчиларига бағишланган “Хатмона – 2026” тантанаси бўлиб ўтди. Қуръон тиловати билан бошланган тадбирда институт раҳбарияти, Дин ишлари бўйича қўмита ва Диний идора масъуллари ҳамда пойтахт отинойилари иштирок этиб, ёш олималарни қутлади ва келгуси диний-маърифий фаолиятларида зафарлар тиладилар. Аҳамиятлиси, бу йил институт тарихида илк бор магистратура босқичини тамомлаган икки нафар аёл талаба ҳам дипломга эга бўлди.


Маросим доирасида таълимда юқори натижа кўрсатган қизларга имтиёзли дипломлар, тўрт йиллик сарҳисоб видеороликлари ва эсдалик совғалари тақдим этилди. Шунингдек, Қуръони каримни бир ўтиришда ёддан ўқиб берган 4 нафар мураттаб қорияга рамзий тож кийдирилди ҳамда икки йил давомида “Саҳиҳи Бухорий” китобини тўлиқ хатм қилган битирувчиларга устозлари томонидан махсус ижозалар топширилди. Тадбир якунида дину эл хизмати йўлида дуои хайрлар қилинди. 


Барча битирувчиларни ушбу муборак айём билан қутлаб, динимиз ва халқимиз равнақи йўлидаги келгуси хизматларида улкан зафарлар тилайди. 


Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Матбуот хизмати

 

Тошкент ислом институтида “Хатмона – 2026” тадбири бўлиб ўтди (фото) Тошкент ислом институтида “Хатмона – 2026” тадбири бўлиб ўтди (фото) Тошкент ислом институтида “Хатмона – 2026” тадбири бўлиб ўтди (фото) Тошкент ислом институтида “Хатмона – 2026” тадбири бўлиб ўтди (фото) Тошкент ислом институтида “Хатмона – 2026” тадбири бўлиб ўтди (фото) Тошкент ислом институтида “Хатмона – 2026” тадбири бўлиб ўтди (фото) Тошкент ислом институтида “Хатмона – 2026” тадбири бўлиб ўтди (фото) Тошкент ислом институтида “Хатмона – 2026” тадбири бўлиб ўтди (фото) Тошкент ислом институтида “Хатмона – 2026” тадбири бўлиб ўтди (фото)
Ўзбекистон янгиликлари