Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
15 Май, 2026   |   27 Зулқаъда, 1447

Тошкент шаҳри
Бомдод
03:30
Қуёш
05:05
Пешин
12:24
Аср
17:24
Шом
19:39
Хуфтон
21:06
Bismillah
15 Май, 2026, 27 Зулқаъда, 1447

Надомат

21.05.2019   45237   3 min.
Надомат

Танловга!

Дунёнинг бир чеккасида номи оламга маълум ва машҳур бўлган бир шаҳар бор эди. Шаҳар ниҳоятда обод; кўркам бинолари, озиқ-овқатга тўлиб тошган расталари ҳар қандай кишининг ҳавасини уйғотар, одамлари ўзига тўқ, деярли муҳтожликда яшайдиган одамнинг ўзи йўқ эди.

Бу ерда ҳар куни зиёфатлар, кўнгилочар томошалар, ва бир-биридан қизиқарли тўй-у тантаналар бўларди. Дастурхонларда бўш ернинг ўзи қолмас, ортиб қолган нарсаларни эса биров бир тийинга олмас эди...

Жазирама кунларнинг бирида ўша бадавлат шаҳарнинг ичида бир нотаниш кимса пайдо бўлди. У оппоқ ёпинчиқ ўраб юзини беркитиб олган, кўчада кимни кўрса унга салом бериб кўнглини олган, одамларга илиқ сўзлар айтиб эзгуликка даъват қилар эди.

Бу ҳол шаҳар маъмурининг қулоғига етиб боргач, ўша ҳар йили бир пайдо бўладиган нотанишнинг мақсадини билмоқчи бўлиб, уни ҳузурига чақиришларини буюрди. Бироз ўтиб, нотанишнинг ўзи шаҳар маъмурининг ёнида пайдо бўлди. Ва унга қараб:

−   Салом сенга эй Аллоҳнинг бандаси, – гап бошлади у, − қутлуғ кунларинг муборак бўлсин!

−   Нималар деяпсан ўзинг?! Ўзи шундоқ ҳам ҳар кунимиз қутлуғ бўлса, яна қанақа кун ҳақида айтяпсан? – ҳайрон бўлиб сўради маъмур.

− Қандай бўларди, Яратганга кечалари дуо қиладиган, ундан гуноҳларни кечиришликни сўраб илтижо қилинадиган, кечалари ибодатга қоим бўлиб, унга истиғфорлар айтиладиган, одамларга ҳайр-у саҳоват қилиб, уларнинг кўнгилларини оладиган, кўзни, қўлни, тил ва дилни гуноҳлардан муҳофаза қилиб, фақат яхшиликлар қилинадиган кунларни айтяпман-да! – жавоб берди нотаниш.

Маъмур унинг сўзларини тинглаб, истеҳзоли кулиб қўйди. Ва деди:

−  Менга қара ҳой нотаниш йўловчи! Бизнинг ҳеч нарсадан кам жойимиз йўқ! Ҳар нарсамиз етарли, одамларнинг қорни тўқ, устлари бут! Ҳар кунимиз байрам, зиёфат! Энди менга айтчи, сен айтган ишларни қилишликдан бизга нима наф?! Сен яхшиси, йўлингдан қолма...

Нотаниш кимса бошқа сўз айтмади. Ва бир зум ўтмай кўздан ғойиб бўлди.

Орадан бир неча кунлар ўтди. Шаҳар аҳли ҳар доимгидек «ширин» ҳаётида яшашда давом этди. Ҳар кунлари бир хилликда – базм-у жамшидларда ўтар, бу кунларнинг ўз поёнига етиши эса ҳеч кимсанинг ҳаёлига ҳам келмас эди.

Бир куни шундай бўлди: шаҳарда қурғоқчилик бошланиб, экинлар нобуд бўлди. Расталар тез орада бўшаб одамлар оч қола бошлади. Энди ўша тотли дамлар йўқ, ҳаммаёқни қаҳатчилик эгаллаб бўлган эди. Ушбу ҳолатни кўриб одамлар негадир ўша нотаниш кимсани йўқлаб қолишди. «Балки унинг айтганларини қилсак, Яратган бизларни кечириб, яна аввалги ҳолимизга қайтариб қўяр?!» деб ўйлашарди улар. Шаҳар маъмури зудлик билан ўша нотанишни олиб келишга буюрди. Бироқ...Энди кеч эди! Ўша нотанишни ҳеч қаердан топа олишмади...

  Ўша нотанишнинг исми – Рамазони Шариф эди! Шаҳар аҳлининг ҳолига тушишликдан Аллоҳнинг ўзи сақласин...

Шерзод  ҲАЙДАРБЕКОВ

Рамазон-2019
Бошқа мақолалар
Мақолалар

Расулуллоҳ ﷺга баланд овозда салом бериш ҳукми

15.05.2026   3340   2 min.
Расулуллоҳ ﷺга баланд овозда салом бериш ҳукми

Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм

Савол: Мадинаи мунавварага борган зиёратчилар Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг қабрлари қаршисида туриб, У зотга салом ва салавот айтади. Шу салом ва салавотни паст овозда ёки қалб орқали йўллаш кифоя қиладими ёки қабрга етиб борадиган даражада баланд овозда айтиш керакми?

Жавоб: Бисмиллаҳир роҳманир роҳийм. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг муборак зотлари ва у зотга боғлиқ бўлган ҳар бир ҳолатда одоб-ахлоқ қоидаларига риоя қилиш ҳар бир мусулмон эркак ва аёл учун лозимдир. Айниқса, Аллоҳ таоло Мадинаи мунавварага бориш ва Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни зиёрат қилишга муяссар этган бахтли инсон Сарвари оламга салом айтишни юксак одоб сақлаган ҳолатда амалга ошириши талаб этилади. Шунинг учун салом ва салавот йўллаш ҳамда дуо қилиш вақтида овозни ҳаддан ташқари баланд кўтармаслик гўзал исломий одобдир. Зеро, Аллоҳ таоло Қуръони каримда Ул зот алайҳиссаломга нисбатан қандай овозда мурожаат қилишни ўргатиб, бундай марҳамат қилган:

“Эй иймон келтирганлар! Овозингизни Пайғамбар овозидан баланд кўтарманг ва бир-бирингизга очиқ (баланд) гапиргандек у зотга очиқ (баланд) гапирманг, акс ҳолда ўзингиз сезмаган ҳолда амалларингиз беҳуда кетиб қолади” (Ҳужурот сураси, 2-оят).

Ана шулардан келиб чиқиб, уламоларимиз қабри шариф қаршисида туриб салом йўллаш борасида қуйидаги тавсияларни берадилар:

“Қабр деворининг пастки қисмига нигоҳини қаратган ҳолда, ҳайбат ва эҳтиром мақомида кўзларини қуйи солиб, қалбини дунё алоқаларидан фориғ қилиб туради. Қалбида ўзи турган мақомнинг улуғлигини ва ҳузурида турган зотнинг юксак мақомини ҳис қилади. Сўнгра овозини баландлатмасдан, мўътадил ҳолатда салом бериб, бундай дейди: “Ассаламу алайка я Расулаллоҳ, Ассаламу алайка я Набияллоҳ”.

Демак, зиёратчи Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг қабри шарифлари олдига борганда баланд овозда салом айтиши одобга зиддир. Одобнинг талаби шуки, паст овозда салавот ва салом йўллаб, ожизлик ва тавозелик билан шафоат сўраб дуо қилади. Агар салом бергандан сўнг ўша ерда тўхтаб дуо қилиш бошқаларга озор беришга, тирбандликка сабаб бўлса, у ҳолда одоб билан салом бериб, олдинга қараб юриб, ундан кейин қиблага юзланган ҳолда дуо қилади. Валлоҳу аълам.

 

Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази.

Мақолалар