Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
29 Август, 2026   |   16 Рабиъул аввал, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
04:22
Қуёш
05:46
Пешин
12:24
Аср
17:05
Шом
19:05
Хуфтон
20:25
Bismillah
29 Август, 2026, 16 Рабиъул аввал, 1448

Мусо ва солиҳ банда қиссаси

10.06.2018   7689   5 min.
Мусо ва солиҳ банда қиссаси

Қуръони каримда кўп қисса, битик,

Ҳикматга лиммо-лим, умматга ютуқ.

 

Бир ибрат келмишдир Каҳф сурасида,

Бани исроиллик Мусо ҳақида.

 

Сўйлаб бергайдурман солсангиз қулоқ,

Ҳикоя тарзида бошдан то оёқ.

 

Мусо пайғамбардан хутба чоғинда

Сўрдилар: «Ким эрур билимли банда?»

 

Ўйламай «мен» дея бердилар жавоб,

Бунинг-чун Аллоҳдан эшитди итоб:

 

«Икки денгиз туташ бўлган маконда,

Учрагай сендан-да билимли банда».

 

Деди: «Эй Аллоҳим, қайдан топаман?

Ахир бу борада ожиз бандаман».

 

Деди: «Бир саватга балиқ соласан,

Йўқотган чоғингда уни топасан».

 

Хизматкор Юшаъга берди-ю фармон,

Икковлон йўл олди денгизга томон.

 

Турдилар, юрдилар, қушдек елдилар,

Охири манзилга етиб келдилар.

 

Унутиб қўйдилар саватни аниқ,

Денгизга тушди-ю, йўқолди балиқ.

 

Сал юргач, оч қолди, ҳолдан ҳам толди,

Ёнбошлаб озгина мизғиб ҳам олди.

 

Ходимга буюрди: «Тушликни келтир,

Роса чарчадик-ку, ўзинг ҳам ўтир».

 

Йигит узрин айтди: «Кечиринг, эсиз,

Бундай бўлишини билмабман ҳаргиз.

 

Унутибман, харсанг узра қолибди,

Ажабо, денгизда йўл ҳам солибди».

 

Балиқ йўқолмоғи Аллоҳдан эди,

Мусо ул йигитга жилмайиб деди:

 

«Қўявер, бўлмагин ҳадеб пушаймон,

Биз истаган нарса шу эди, инон».

 

Қайтиб бориб дарҳол кўрдилар анда,

Яшилга бурканган солиҳ бир банда.

 

Юзида ой балқир, кўзида қуёш,

Тик боқишга юрак беролмас бардош.

 

«Сенга ўргатилган рушддан ўргатгин»,

Дея ўтирдилар ёнига секин.

 

Деди: «Сенинг сабринг етмайди бунга,

Уламоқ керакдир кунларни тунга.

 

Ғайб илми гўёки туби йўқ уммон,

Ундан инжу термоқ аниқ даргумон».

 

Деди: «Иншоаллоҳ, сабр этгаймен,

Бу ила муродга аниқ етгаймен».

 

Деди: «Унда битта шартим бор сенга,

Неки кўрсанг, савол бермайсан менга».

 

Шартга рози бўлиб, юрдилар равон,

Кемага чиқишди тўламай товон.

 

Ярим йўлга етгач, ўрнидан турди,

Болтани олди-ю, бурчакка юрди.

 

Катта бир тахтани ўйиб ташлади,

Бу амал Мусонинг кўнглин ғашлади.

 

Сўрдики: «Ё тавба, бу нима одат?

Чўкиб кетамиз-ку, бу ишинг ғалат!»

 

Деди: «Ахир менга ваъда қилгандинг,

Сабринг йўқлигини бошдан билгандим».

 

Деди: «Унутибман, кечиргин бир бор,

Дўстингни жазога тортмагин зинҳор».

 

Ҳамроҳ этмоқликка зўрға кўндирди,

Аммо бир амали қалбин синдирди.

 

Чунки ёш болани ўлдириб қўйди,

Мусо қотилликни гуноҳга йўйди.

 

Деди: «Ўлдирдинг-ку, бегуноҳ жонни!

Сўроғи қаттиқдир тўкилган қоннинг».

 

Деди: «Иккинчи бор ваъдангни буздинг,

Бу билан ҳамроҳлик риштасин уздинг».

 

Деди: «Бундан кейин берсам гар савол,

Не чора кўрсанг ҳам олмайман малол.

 

Охирги марта ҳам кечиргин мени,

Ваъдамда турмасдан қийнадим сени».

 

Икковлон сафарда этдилар давом,

Бир шаҳар аҳлидан сўрдилар таом.

 

Уларни зиёфат қилмади ҳеч ким,

Меҳмоннинг ҳурматин билмади ҳеч ким.

 

Юриб кетар экан ноумид бўлиб,

Қорин оч, тинка йўқ, кўзга чанг тўлиб,

 

Йиқилай деб турган деворни кўрди,

Билакни шимариб, турғизиб қўйди.

 

Деди: «Золимларнинг ғамини единг,

Хоҳласанг, бунинг-чун ҳақ олар эдинг».

 

Деди: «Ажрашмасак бўлмайди энди,

Сенда тоқатсизлик учқуни ёнди.

 

Энди айтиб берай, эшит бирма-бир,

Ўртамизда бошқа қолмасин ҳеч сир.

 

Мискинга тегишли кема эрди ул,

Тешмасам бўлмасди, боисидир бул:

 

Дарёнинг ортида бир подшоҳ бўлиб,

Барча кемаларни оларди тортиб.

 

Нуқсонли кемани ким ҳам оларди?

Мискиннинг кемаси омон қоларди.

 

Болани ўлдирдим, сабаби аён:

Ота-онасига қиларди туғён.

 

Чунки алар мўмин-мусулмон эрди,

Бу ишим уларга омонлик берди.

 

Унинг бадалига солиҳ, меҳрибон

Фарзандлар бермоқни хоҳлади Раҳмон.

 

Икки етимники эди ул девор,

Аларнинг отаси ўтган тақводор.

 

Тагига хазина жойланган эди,

Биров кўрмасин деб лойланган эди.

 

Яна қанчадир вақт шундай турар деб,

Вояга етишгач, шояд кўрар деб,

 

Раббинг у деворни тиклатди менга,

Бу ишнинг боиси ҳикматдир сенга.

 

Буларнинг барчаси хайрли йўлдир,

Неки кўрган бўлсанг, таъвили шулдир».

 

Ҳадиси шарифда берилган дарак,

Ўша солиҳ банда Хизрдир бешак.

 

Илоҳо, кўпайсин билимли банда,

Олимлар иззатда, нодон – шарманда.

 

Қуръон қиссалари ҳикматга бисёр,

Аллоҳ барчамизга бўлсин мададкор!

 

Эркин ҚУДРАТОВ,

Мир Араб ўрта махсус ислом билим юрти Ҳадиси шариф фани мударриси

 

 

 

 

 

Ибратли ҳикоялар
Бошқа мақолалар
Янгиликлар

Ўзбекистон олимлари Бобур ва Бобурийларнинг Покистондаги меросини тадқиқ этмоқда

18.08.2026   56667   4 min.
Ўзбекистон олимлари Бобур ва Бобурийларнинг Покистондаги меросини тадқиқ этмоқда

Ўзбекистон элчихонаси томонидан Бобур номли халқаро жамоат фонди билан ҳамкорликда ўзбекистонлик тарихшунос ва бобуршунос олимлардан иборат делегациянинг Покистонга ташрифи амалга оширилди, деб хабар бермоқда “Дунё” АА мухбири.

Ташриф Бобур ва Бобурийлар даврига оид тарихий-маданий меросни ўрганиш, Покистон ҳудудида сақланаётган мазкур даврга оид тарихий манбалар, қўлёзмалар, экспонатлар ва артефактлар билан танишиш, шунингдек, икки мамлакатнинг илмий-тадқиқот ва маданий муассасалари ўртасида ҳамкорликни ривожлантириш мақсадида ташкил эилди.

Делегация аъзолари дастлаб Лаҳор шаҳрида Бобурийлар даврига оид тарихий обидалар ва манзилгоҳларга ташриф буюриб, ўрганишлар олиб борди. Хусусан, Лаҳор музейи, Ислом галереяси ҳамда қатор илмий-тадқиқот муассасаларида бўлиб, мазкур муассасаларда қатор илмий учрашувлар ўтказди ва бобурийлар даврига оид тарихий манбалар билан танишди.

Лаҳор шаҳридаги Панжоб университети раҳбарияти билан илмий ва академик ҳамкорлик масалалари муҳокама қилинди. Сафар давомида мазкур университет ҳузуридаги Бобурийлар мероси маркази билан ҳамкорликда Бобурийлар сулоласининг 500 йиллигига бағишланган илмий-амалий анжуман ўтказилди.

Иштирокчилар Бобур ва Бобурийлар тарихи, уларнинг Марказий ва Жанубий Осиё тамаддунидаги ўрни, мазкур даврнинг сиёсий, маданий ва илмий меросини ўрганиш масалаларини муҳокама қилдилар.

Ўзбекистон олимлари Исломобод шаҳрида Покистон Миллий тилни ривожлантириш департаменти раҳбарияти Қуаид-и-Аъзам университети, Аллома Иқбол университети, Покистон Миллий кутубхонаси ҳамда қатор илмий-тадқиқот муассасаларига ташриф буюриб, қўлёзмалар, бобурийлар даврига оид экспонатлар ва бошқа тарихий манбалар билан танишди.

Ўзбекистон вакиллари Ислом ҳамкорлик ташкилотининг Илмий ва технологик ҳамкорлик бўйича доимий қўмитаси бош координатори Муҳаммад Иқбол Чоудҳари томонидан қабул қилинди.

Унда Бобур ва Бобурийлар меросини чуқур ўрганиш, уни асраш ва мусулмон дунёси илмий доиралари ҳамда кенг жамоатчилик ўртасида тарғиб қилиш бўйича ҳамкорликни йўлга қўйиш масалалари кўриб чиқилди.

Келгусида мазкур ташкилот билан ҳамкорликда Бобурийлар меросига бағишланган йирик халқаро илмий-амалий конференция ўтказиш бўйича келишувга эришилди.

Ташрифнинг асосий тадбири Исломобод шаҳрида «Заҳириддин Муҳаммад Бобур: муштарак цивилизациявий мерос ва Ўзбекистон-Покистон муносабатлари кўприги» мавзусида ташкил этилган бўлди.

Конференцияда Покистон Миллий мерос ва маданият вазирининг ўринбосари Фараҳ Наз Акбар, Ўзбекистон элчиси Алишер Тўхтаев, Покистондаги «Бобур форуми» раҳбари Рамзан Муғал ҳамда тарихчи ва бобуршунос олимлар ҳамда ёш тадқиқотчилар иштирок этди.

Дипломатик ваколатхона раҳбари ўз нутқида икки мамлакат ўртасидаги тарихий, маданий, маънавий ва цивилизациявий алоқалар узоқ тарих ва чуқур илдизларга эга эканини қайд этди.

– Ушбу муштарак тарихда Заҳириддин Муҳаммад Бобур Жанубий Осиёда улкан давлатчиликка асос солгани халқларимизни бирлаштирувчи муҳим тарихий омил бўлди, – деди Ўзбекистон элчиси. – Таъкидлаш жоизки, бугунги кунда Ўзбекистон-Покистон муносабатлари барча соҳаларда изчил ривожланиб бормоқда. Икки давлат раҳбарлари ўртасидаги мунтазам ва яқин дўстона мулоқот натижасида икки томонлама муносабатларимиз стратегик шериклик даражасига кўтарилди. Алоқаларнинг бундай даражасида умумий тарихий ва маданий меросни ўрганишнинг нақадар муҳимлиги, бу борада яқиндан ҳамкорлик қилиш икки халқ ўртасидаги дўстлик ва ўзаро англашувни янада мустаҳкамлашга хизмат қилади.

Бобур номли халқаро жамоат фонди раиси ўринбосари Рустам Мамасолиев ўз чиқишида Бобур ва унинг илмий-адабий мероси бутун минтақа тарихида алоҳида ўрин тутишини урғулади.

– Ўзбекистонда Бобур ва бобурийлар меросини ўрганиш, асраш ва тарғиб қилиш борасида жуда катта ишлар амалга ошириляпти, – деди у. – Бобурийлар меросини чуқур ўрганишда покистонлик олимлар ва илмий муассасалар билан қўшма тадқиқотлар, илмий анжуманлар, нашриёт лойиҳалари ва академик алмашинувларни кенгайтириш жуда муҳим.

Покистон Миллий мерос ва маданият вазирининг ўринбосари Фараҳ Наз Акбар, ўз навбатида, бобурийларнинг Покистон тарихидаги муҳим ўрнига тўхталди.

– Бобурийларнинг Покистондаги тарихий-маданий меросини асраш ва келажак авлодларга етказишга ҳукумат даражасида эътибор қаратиляпти, – деди Фараҳ Наз Акбар. – Биз Ўзбекистон билан тарихий алоқаларимизни янада мустаҳкамлаш, илмий ҳамкорлик ва маданий алмашинувларни қўллаб-қувватлашга, буюк аждодларимиз қолдирган меросни биргаликда ўрганиш ва тарғиб қилишга тайёрмиз.

Бобур номли халқаро жамоат фонди делегацияси ташрифи давомида Панжоб вилоятида жойлашган Бобурийлар даврига оид қатор тарихий қадамжоларда ўрганишлар олиб бориши режалаштирилган.

Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати

 

Ўзбекистон янгиликлари