Қуйидаги амаллар орқали рўза бузилади ва фақат қазо рўза тутиш вожиб бўлади:
Ушбу юқорида санаб ўтилган амаллардан бирини қилган киши Рамазоннинг ҳурмати учун куннинг қолганини ўзини тийиш билан ўтказиши зарур бўлади ҳамда бир кунига бир кун рўза тутиб беради.
Масалан:
Туз еса, фақат қазо рўза вожиб бўлади. Аммо туз еб юриш одати бор одам бўлса, ҳам рўзани қазо қилади, ҳам каффорат беради. Туз еган рўзадорга ҳам қазо, ҳам каффорат вожиб бўлади, деган фатволар мавжуд. Бинобарин, бунда эҳтиёткорлик лозим бўлади (“Фатовойи Оламгирия”, “Хулоса”, “Шарҳи ниҳоя”).
Бировнинг мажбур қилиши сабабли ёки рўзалиги эсида бўла туриб, эҳтиётсизлик билан (масалан таҳорат ёки ғусл қилаётганида) томоқдан сув ўтиб кетса, қазонинг ўзи вожиб, каффорат лозим эмас.
Кундузи ухлаётган рўзадор уйқусираб, сув ичиб қўйса, рўзаси очилади. Каффоратсиз, фақат қазосини тутиб беради (“Фатовойи Оламгирия”, “Қозихон”).
Рўза ниятлари
Тонг отиб қолгандир, деб шубҳаланадиган вақтга қадар саҳарлик қилиш макруҳдир. Рамазон ойида саҳарлик қилиш рўза нияти ўрнига ўтади. (“Фатовойи Оламгирия”). Қуёш ботгандан сўнг эртанги кун рўзаси учун ният қилиш мумкин (“Имом Сарахсийнинг “Мабсут” китобидан”).
Рамазон рўзасининг ниятини кун ярим бўлай дегунча, яъни пешин намози вақти киргунча қилиш мумкин.
Қазо ва каффорат рўзаларнинг ниятини тонг отгунча қилиш лозим. Тонг отгандан қуёш ботгунча ўтган вақт кун ҳисобланади, рўзанинг вақти ҳам шу оралиқ билан белгиланади.
“Каффорат” ҳақида тушунчаси
Каффорат уч турли бўлади:
Саиджамол МАСАЙИТОВ,
ТИИ катта ўқитувчиси
Бугун, 16 ноябрь куни “Янги Ўзбекистон” боғида “Бағрикенглик ҳафталиги” доирасида маънавий-маърифий тадбирлар ва кўчат экиш маросими бўлиб ўтди. Унда Дин ишлари бўйича қўмита ҳамда Миллатлараро муносабатлар ва хориждаги ватандошлар масалалари бўйича қўмитаси раҳбарияти, Ўзбекистон мусулмонлари идораси мутасадди вакиллари, имом-хатиблар, шунингдек, турли миллат ва диний конфессия етакчилари қатнашди.
Тадбир аввалида ташкил этилган “Бағрикенглик марши”да турли миллат ва дин вакиллари елкадош бўлиб, юртимиздаги тинчлик ҳамда ҳамжиҳатлик муҳитини ёрқин намоён этдилар. Шундан сўнг эл-юртимиз фаровонлиги йўлида хизмат қилиб ўтганларнинг хотираси ёдга олиниб, уларнинг эзгу ишлари эсланди.
Маросим давомида “Яшил макон” умуммиллий лойиҳаси асосида боғ ҳудудига манзарали дарахт кўчатлари ўтқазилди. Ушбу жараёнда Диний идоранинг Тошкент шаҳридаги вакили, пойтахт бош-имом-хатиби Абдуқаҳҳор домла Юнусов Ислом динида ерни обод қилиш, дарахт экиш энг фазилатли амал ҳамда савоби узлуксиз бориб турадиган садақаи жория эканини таъкидлаб, бундай хайрли ишларнинг бардавом бўлишини сўраб эзгу дуолар қилди.
Ушбу ташаббус жамиятда диний бағрикенглик ва миллатлараро тотувликни мустаҳкамлаш баробарида табиатни асраб-авайлаш ҳамда келажак авлодга обод ватан қолдиришдек олий мақсадларга хизмат қилади.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати