Quyidagi amallar orqali ro‘za buziladi va faqat qazo ro‘za tutish vojib bo‘ladi:
Ushbu yuqorida sanab o‘tilgan amallardan birini qilgan kishi Ramazonning hurmati uchun kunning qolganini o‘zini tiyish bilan o‘tkazishi zarur bo‘ladi hamda bir kuniga bir kun ro‘za tutib beradi.
Masalan:
Tuz yesa, faqat qazo ro‘za vojib bo‘ladi. Ammo tuz yeb yurish odati bor odam bo‘lsa, ham ro‘zani qazo qiladi, ham kafforat beradi. Tuz yegan ro‘zadorga ham qazo, ham kafforat vojib bo‘ladi, degan fatvolar mavjud. Binobarin, bunda ehtiyotkorlik lozim bo‘ladi (“Fatovoyi Olamgiriya”, “Xulosa”, “Sharhi nihoya”).
Birovning majbur qilishi sababli yoki ro‘zaligi esida bo‘la turib, ehtiyotsizlik bilan (masalan tahorat yoki g‘usl qilayotganida) tomoqdan suv o‘tib ketsa, qazoning o‘zi vojib, kafforat lozim emas.
Kunduzi uxlayotgan ro‘zador uyqusirab, suv ichib qo‘ysa, ro‘zasi ochiladi. Kafforatsiz, faqat qazosini tutib beradi (“Fatovoyi Olamgiriya”, “Qozixon”).
Ro‘za niyatlari
Tong otib qolgandir, deb shubhalanadigan vaqtga qadar saharlik qilish makruhdir. Ramazon oyida saharlik qilish ro‘za niyati o‘rniga o‘tadi. (“Fatovoyi Olamgiriya”). Quyosh botgandan so‘ng ertangi kun ro‘zasi uchun niyat qilish mumkin (“Imom Saraxsiyning “Mabsut” kitobidan”).
Ramazon ro‘zasining niyatini kun yarim bo‘lay deguncha, ya’ni peshin namozi vaqti kirguncha qilish mumkin.
Qazo va kafforat ro‘zalarning niyatini tong otguncha qilish lozim. Tong otgandan quyosh botguncha o‘tgan vaqt kun hisoblanadi, ro‘zaning vaqti ham shu oraliq bilan belgilanadi.
“Kafforat” haqida tushunchasi
Kafforat uch turli bo‘ladi:
Saidjamol MASAYITOV,
TII katta o‘qituvchisi
O‘zbekiston so‘nggi yillarda butun dunyo afkor ommasining diqqat markaziga aylandi, desak, ayni haqiqatni aytgan bo‘lamiz. Yurtimiz har kuni, har hafta xalqaro anjumanlarga mezbonlik qilayotganini hammamiz ommaviy axborot vositalari, ijtimoiy tarmoqlar orqali o‘qib, kuzatib boryapmiz.
Sharq gavhari deya ta’riflanadigan Samarqand shu yil 18-19 noyabr kunlari XIV Global Vaqf anjumaniga mezbonliq qiladi. “Vaqf va islomiy ijtimoiy moliyaga yangicha yondashuv: boshqaruv, standartlar, innovatsiyalar va barqaror rivojlanish yo‘llari” mavzusida o‘tkaziladigan tadbirda 30 mamlakatdan 150 nafarga yaqin davlat va xalqaro tashkilotlar vakillari, ulamolar, soha ekspertlari ishtirok etishi kutilayotgani ham yuqoridagi fikrimizni tasdiqlaydi.
Bugun, 16 noyabr kuni O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi o‘rinbosari, “Vaqf” xayriya jamoat fondi boshqaruvi rahbari Zayniddin domla Eshonqulov Malayziyaning Xalqaro Vaqf Harakatlari Kengashi (International Waqf Action Council – iWAQF) prezidenti Datuk Dr. Mohd G‘azzoliy hamda Malayziya xalqaro islom universiteti professori, Dr. Nur Osiyo binti Muhammad bilan uchrashuv o‘tkazdi.
Zayniddin domla dastlab mehmonlarga O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlarining samimiy salomlari va ezgu tilaklarini yetkazdi.
So‘ngra Diniy idora tarixi, so‘nggi yillarda muhtaram Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev tashabbuslari bilan Yangi O‘zbekistonda diniy-ma’rifiy sohada amalga oshirilayotgan ulkan islohotlar, shu jumladan, “Vaqf” xayriya jamoat fondi tashkil etilgani, bugungi kunda fondning faoliyati tobora takomillashib, rivojlanib borayotgani haqida mehmonlarga atroflicha ma’lumot berdi.
Muloqot davomida xalqaro vaqf tizimida O‘zbekistonning ishtirokini kengaytirish, vaqf va xayriya faoliyatini rivojlantirish, ta’lim hamda ilmiy yo‘nalishlarda o‘zaro tajriba almashish masalalari muhokama qilindi.
Bugungi kunda World Zakat and Waqf Forum xalqaro hamjamiyati ko‘plab mamlakatlar vakillarini birlashtirgan. O‘zbekistonning ushbu hamjamiyatga a’zo bo‘lishi mamlakatimiz vaqf tizimining xalqaro aloqalarini kengaytirishda muhim ahamiyat kasb etadi.
Uchrashuvda amaliy hamkorlik masalalari ham muhokama qilinib, xususan, Malayziyaning Imom Buxoriy xalqaro universiteti magistratura bosqichini tamomlayotgan o‘zbekistonlik talabaga Malayziyadagi vaqf tashkilotlaridan birida amaliyot o‘tash imkoniyatini yaratish bo‘yicha kelishuvga erishildi. Bu orqali talabaning vaqf mablag‘larini boshqarish, xayriya loyihalarini tashkil etish va sohadagi ilg‘or tajribalarni o‘rganishi ko‘zda tutilgan.
Shuningdek, O‘zbekiston va Malayziya o‘rtasida vaqf va xayriya sohasida tajriba almashish, qo‘shma loyihalarni amalga oshirish hamda ta’lim va ilmiy tadqiqotlar yo‘nalishlaridagi hamkorlikni rivojlantirish istiqbollari yuzasidan ham fikr almashildi.
Bundan tashqari, diniy-ma’rifiy ta’lim, ilmiy tadqiqotlar, mutaxassislar tayyorlash va ularning malakasini oshirish yo‘nalishlarida hamkorlikni rivojlantirish istiqbollari muhokama qilindi.
Mazkur uchrashuv O‘zbekiston va Malayziya o‘rtasida vaqf sohasidagi aloqalarni yanada mustahkamlash, xalqaro hamkorlik ko‘lamini yanada kengaytirish hamda ilg‘or tajribalarni milliy amaliyotga tatbiq etishda muhim qadam bo‘lib xizmat qiladi, inshoalloh.
“Vaqf” xayriya jamoat fondi Matbuot xizmati