21 Март, 2026, 1 Шаввол, 1447
21 Март, 2026, 1 Шаввол, 1447
Йўл оммага тегишли, бинобарин, унга зарар етказиш мумкин эмас. Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи васаллам): «Йўлга ўз ҳақини беринглар», деб марҳамат қилдилар. У зот йўловчиларнинг ҳақини эътиборга олиб, йўл ўртасида намоз ўқишдан қайтардилар, сафарларида бирор жойда тўхтаганларида бошқа йўловчиларга халақит бермаслик чора-тадбирларини кўрдилар.
Жамиятнинг саломатлигини тўлиқ таъминлашга хизмат қилувчи ҳукмларни фуқаҳолар Қуръон ва ҳадис маънолари асосида ишлаб чиқишган. Баъзи уламолар бу фиқҳий қоидаларни ўн еттита деса, бошқалари уни тўрттага қисқартиришган. Изз ибн Абдуссалом уларни иккига жамлаб, «манфаатни жалб қилиш» ва «зарарни даф этиш» қоидалари билан изоҳлаган. Айрим мутааххир уламолар буни ҳам қисқартириб: «Манфаатни жалб қилиш барча шаръий аҳкомларга асосдир, чунки зарарни қайтариш ҳам манфаатни жалб қилиш ҳисобланади», деганлар.
Йўл-танспорт ҳодисаларининг олдини олишдан мақсад ҳайдовчи, йўловчи ва пиёдаларнинг ҳаёти ва саломатлигини сақлаш, автомобилларни турли талофатлардан асраш, яъни, инсоннинг жонини ва молини муҳофаза этишдир. Зеро, бундай ҳодисалар инсонларнинг ҳаётига зомин бўлиши, саломатлигига путур етказиши, шунингдек, ортиқча сарф-харажатларга олиб келиши ҳам мумкин. Йўл ҳаракати қоидалари инсон ҳаётини сақлашни таъминлашга қаратилган. Ислом шариатининг талаб ва мақсади ҳам айни шу.
Йўл ҳаракати қоидаларига риоя қилмаган киши, аввало, ўзининг жону молини хатарга қўйган бўлади. Бу эса Ислом динида ҳаром амал ҳисобланади. Аллоҳ таоло айтади: «Ўзингизни ҳалокатга ташламанг» (Бақара, 195). Уламоларимиз йўл ҳаракати қоидалари Ислом шариатининг талаб ва мақсадларига хизмат қилишини, уларга ҳамоҳанг эканини таъкидлайди ва уларга амал қилишни вожиб дейишади. Шунинг учун ҳам, барча ҳайдовчи, йўловчи ва пиёдалар йўл ҳаракати қоидаларига қатъий риоя қилишлари, уларга хилоф иш тутмасликлари зарур.
Динимиз аҳкомларида инсоннинг дини, жони, шаъни, ақли ва молининг ҳимояси мақсад қилинган. Зеро, умримиз мазкур нарсалар устига бино қилинган бўлиб, ўшаларнинг тўлиқ муҳофаза этилиши, дахлсизлиги, уларга нисбатан ҳар қандай тажовузнинг бартараф этилиши билан фаровон ва осойишта кечади.
Ҳасанхон
АБДУМАЖИДОВ,
Тошкент Ислом институти
4-босқич талабаси
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Вақтимизнинг қандай тез ўтиб кетаётганини тасаввур қилинг. Ҳаётимиз тез ўтмоқда, ишларимиз тугайверади, амалларимиз охирига етади. Қаранг, қандай қилиб бу муборак ойнинг аввалги ўн кунлиги ўтди, кейинги ўн кунлиги ҳам ўтиб кетди! Аллоҳга қасамки, кунлар ва тунлар жуда тез ўтиб кетмоқда!
Аллоҳ таолога ҳамд бўлсинки, У бизни бу кунларга етказди. Бу кунлар – бутун Рамазоннинг энг яхшиси, бу кечалар эса энг улуғ кечалардир. Инсон ўзига назар ташлаб, бугунги кунда қандай аҳволда эканини кўриши керак. Ушбу ўн кунликка қандай кирди? Олдинги кечалардаги ибодатини давом эттиряптими ёки тарк қилиб қўйдими? Бу кечаларга улуғ зотлар улкан иштиёқ билан интизор бўлишар, уларни қўмсашар, ҳар йили уларни кутишар эди.
Бу ой фазилатларга бой. Бу ойда энг улуғ фазилат – охирги ўн кунликдир. Бу кунлар раҳмат ва баракотлар билан тўлган. Энг олий фазилат эса Лайлатул-Қадрдир. Бу кечани ўтказиб юбормаслик керак. Барча мўминлар бу кечада улкан мукофотга эришиш учун ҳаракат қилишлари лозим.
Ҳазрат Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг одатлари шундай эдики, Рамазон ойининг охирги ўн кунлигига етиб келганларида, ибодатга қаттиқроқ шўнғиб кетар эдилар.
Барча ибодатлар сабр талаб қилади. Аллоҳ таоло айтади:
"Албатта, сабр қилганларга ажру мукофотлари чексиз берилади" (Зумар, 10).
Бу сўнгги ўн кунликда ибодатга қаттиқроқ ёпишиб олиш лозим. Ҳар бир мусулмон Рамазоннинг илк кунларида қандай ибодат қилган бўлса, сўнгги кунларда уни янада ошириши керак.
Қадр кечаси Рамазоннинг энг улуғ кечасидир. Унда қилинган амал минг ойлик ибодатга тенгдир. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам:
"Ким Лайлатул-Қадрни ибодат билан ўтказса, унинг олдинги гуноҳлари кечирилади" деганлар (Имом Бухорий, Имом Муслим).
Демак, бу кечани ибодат билан ўтказиш – улкан бахт ва имкониятдир.
Бу кунлар ва кечалар – жаннат эшиклари очиладиган, гуноҳлар кечириладиган, дўзахдан озод бўлиш учун имконият тақдим этадиган вақтдир.
Шунинг учун, ким бу кунлардан фойдаланмаса, унинг йўқотган нарсаси жуда катта бўлади. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам: "Ким Рамазонга етса ва гуноҳлари кечирилмаса, ўша одам ҳақиқий бахтсиздир", деганлар.
Аллоҳ таоло бизга бу кунларни барака билан ўтказишни насиб қилсин ва Лайлатул-Қадрга етиб, уни ибодат билан ўтказишга муваффақ қилсин.
Ҳомиджон қори ИШМАТБЕКОВ
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 