Минога келгач тош отиш бошланади. Ҳайитнинг 1 – куни етти дона тош отилади. Тошни Муздалифадан ё хоҳлаган бошқа жойдан териб олса бўлади. Тош ҳажми нўхатдек бўлади. Тош олдин отилган бўлмаслиги керак. Тош отиш Иброҳим (а.с) дан қолган бўлиб, у зот ўғлини қурбонликка сўйишга олиб кетаётганларида шайтон иғво қилмоқчи бўлганда, Иброҳим а.с. уни тош отиб қувган.
Ҳайитнинг 1 – куни Жамратул ақобада тош отилади. У жамратул кубро, жамратул ухро деб ҳам аталади. Тош ақобадан беш газ узоқликдан туриб, бармоқларнинг учи билан отилади. Ҳар бир тош “Аллоҳу акбар” деб отилади. Тош агар махсус жойга тушмаса, қайта отиш вожиб бўлади. Биринчи тошни отган заҳоти “талбия”ни тўхтатади. Тош отиш вақти субҳи содиқдан, кейинги куннинг субҳигачадир. Тош отган заҳоти у ердан кетиш керак бўлади. Кейинги кун субҳигача отилмаса, жонлиқ сўйиш вожиб бўлади. Кечаси отиш макруҳ. Аммо аёллар, қарилар, касаллар кечаси отгани афзал. Тош отаётган жой 2 қаватли бўлиб, қайсидан отса ҳам бўлаверади.
Узрли кишиларни тошини бошқа отса ҳам бўлади, фақат аввал ўзиникини отиши шарт. Тош отилгач, ифрод ҳажни ният қилган киши соч олдиради. Лекин у агар қурбонлик қилмоқчи бўлса, аввал қурбонлик қилиб кейин сочини олдиради. Қирон, Таматтуъдагилар шундай қилиши шарт. Энди эҳромда ман қилинган ишларнинг аёллардан бошқаси ҳалол бўлади.
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Агар Аллоҳ раҳмли бўлса… нега (жаҳаннам)ни яратган?!
“Қандай қилиб Аллоҳ бизга раҳм қилади… кейин эса бизни жаҳаннамда азоблайди?!”.
Доктор Мустафо Маҳмуднинг жавоби атеист кишининг қалбини ларзага солди: “Аллоҳ жаҳаннамни сизни азоблаш учун яратмаган, балки уни бу оламдаги зулм, ёвузлик ва кибр билан “чириб кетган” нафслар учун гўё бир “ахлат қутиси” сифатида яратган!”.
Шунинг учун, у шунчаки жазо эмас, балки заруратдир?
Аслида дўзахнинг борлиги Аллоҳнинг раҳматини комиллигидан: “Мазлумга раҳм золимни йўқ қилинишидадир, – ҳаққа раҳм – ботилга ўз жойини кўрсатиб қўйилишидадир”.
Жаҳаннам – жаннатга лойиқ бўлмаган барча нарсаларнинг жойидир. У – борлиқни “ифлослантирган” нафслардан поклайдиган манзилдир. Бу – муҳаббат ва тинчлик мантиғини рад этган қалбларнинг борадиган манзилидир.
Хулоса: Аллоҳ инсонларга зулм қилмайди. Балки инсонлар ўз амаллари билан ўзлари учун “жаҳаннам”ни яратадилар. Жаҳаннам – инсон ўзи ихтиёр қилган йўлнинг “ойна”даги аксидир.
Аллоҳ таоло ушбу мутлақ адолатни бундай ифода қилади:
أَفَنَجْعَلُ ٱلْمُسْلِمِينَ كَٱلْمُجْرِمِينَ مَا لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُونَ
“Мусулмонларни жинояткорларга ўхшатиб қўярмидик?! Сизларга нима бўлди, қандай ҳукм чиқаряпсизлар?!” (Қалам сураси, 35–36-оятлар).
“Атеист дўстим билан мулоқот” китобидан
Доктор Мустафо Маҳмуд раҳимаҳуллоҳ