Қўлингиздаги ёки тўплаб қўйган мол-дунёингиз ҳақиқий бойлик эмасдир. Балки, ҳақиқий бойлик бу – вақтдир. Ҳасан Басрий раҳматуллоҳи алайҳ айтадилар: “Эй Одам боласи, сен кунлардан иборатсан. Бир кун ўтса, сенинг бир бўлагинг кетади”.

Вақтнинг қадри баландлигидан Аллоҳ таоло Қуръони каримда вақт билан қасам ичган: “Туннинг қоплаб келаётган пайти билан қасам. Наҳорнинг тажалли пайти билан қасам” (Лайл сураси, 1-2-оятлар).

Қиёмат куни ҳам банда аввало умрини нималарга сарфлагани ҳақида сўралади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан ривоят қилинган ҳадисда “Киши Қиёмат куни умрини нима билан ўтказгани..... ҳақида ҳисоб-китоб қилинмагунча икки қадами жилмайди”, дейилади.

Агар Аллоҳ таоло бир бандасига яхшиликни ирода қилса унга вақтни ёрдамчи қилиб қўяди. Аммо Аллоҳ бир бандасидан юз ўгирса, уни фойдасиз ишлар билан машғул қилиб қўяди.

Ўтган солиҳлар вақтга жуда ҳарис бўлардилар. Масалан, Довуд Тоий раҳимаҳуллоҳ нон бўлакларини ивитиб қўярдилар ва: “Ивитилган бўлакни оғизга солиш билан нон ейиш орасида эллик оят ўқиш фарқи бор”, деб айтардилар.

Шогирд айтади: “Устозим ҳатто бемор бўлсалар ҳам бошларининг тепасига китоб қўйиб олардилар. Соғлиқлари бироз яхшиланиши билан уни олиб ўқирдилар. Агар соғлиқлари кўтармаса, китобни яна қайтариб жойига қўярдилар”.

Илм йўлидаги талаба асло дангасалик қилмаслиги, дарсларни “бироздан кейин ўқийман”, “ёдлайман” деб ортга сурмаслиги керак. Чунки ҳар бир кечиктириш катта йўқотишларга сабаб бўлади. Шунинг учун талаба вақтни ғанимат билиши, бекорчи-бефойда ишлардан ва гап-сўзлардан узоқ бўлиши лозим. Вақтни қадрига етмайдиган ношукрлардан бўлишдан сақланиш даркор. Зеро, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Икки неъмат борки, одамларнинг кўплари уларни бой бериб қўядилар – (улар) саломатлик ва бўш вақтдир”, дедилар (Имом Бухорий ривояти).

Даврон НУРМУҲАММАД