Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм.
Аллоҳ таолога битмас-туганмас ҳамду санолар бўлсин.
Пайғамбаримизга мукаммал ва батамом салавоту дурудлар бўлсин.
Бир киши Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларига келиб сўради:
- Эй Аллоҳнинг Расули, қайси садақанинг савоби кўп?
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам дедилар: - Сен соғлом ва очкўз ҳолингда, фақирликдан қўрқиб, бойликни умид қилиб туриб берган садақангнинг савоби кўпдир. Жонинг ҳалқумингга келгунича кечиктириб, кейин: «Бу фалончига, бу пистончига» деб юрма! Ўшанда сен айтмасанг-да, фалончиники бўлган бўлади!
Инсон соғлом пайтида ибодатга тўйиб олиши лозим. Кун келиб, ибодат қила олмай қолиши мумкин.
Куч борида саждалардан лаззатланинг. Ҳали ажин тушмаган пешанангизни ерга қўйинг. Кун келиб, курсига ўтириб, сажда қилишга кучингиз етмай қолиши мумкин. Тўғри, Аллоҳ стулга ўтириб қилган саждангизни ҳам қабул этади. Эҳтимол, ўшанда сизнинг қалбингиз билан қилган саждангиз бошқаларнинг пешанаси билан қилган саждадан афзал бўлар. Аммо Аллоҳ таоло бандасининг офиятда турганида, соғ-саломат юрганида қилган саждасини яхши кўради. Беморлик инсонни синдириб қўяди. У инсонни Аллоҳга яқинлаштиради. Бу инсоннинг фитрати. Аммо соғлом ва кучли инсон саждага бош урганида худди Роббига: «Мана, бу бошнинг ташвишлари кўп бўлса-да, Сенга сажда қилди. Бу қалбнинг чалғитувчи нарсалари кўп бўлса-да, Сенга хушуъ қилди!» дегандек бўлади.
Куч борида ҳаж қилиб лаззатланинг. Бошқа бир киши сизни ногиронлар аравачасига солиб айлантирмасидан олдин ўз оёғингиз билан Каъбани тавоф этинг. Сафо ва Марва орасида саъй қилинг. Ҳожар онамиз қадамларини тезлатган жойда қадамингизни тезлатинг. Тош отишда бошқаларни вакил қилишдан олдин ўз қўлингиз билан шайтонга тош отинг!
Тўғри, Аллоҳ таоло бандасининг қудрати етганича қилган ибодатларини қабул этаверади. Эҳтимол, аравачада киши кучли умид ва хавф билан тавоф қилар. Аммо белида қувват борида қилган ибодатга ҳеч нарса тенг кела олмайди!
Кучли пайтингизда тўйиб-тўйиб рўза тутиб олинг. Умр ўтиб кетиб қолмасидан, рўза учун Фидя бериб юришдан олдин, соғлом ҳолатда рўза тутишни орзу қилишдан, қон босими, қандли диабет, ошқозон яраси сизни безовта қилмасидан олдин рўзадан лаззатланинг. Тўғри, Аллоҳ таоло бандасига раҳмати ўлароқ унинг фидя ва каффоратларини қабул қилар, эҳтимол. Аммо ибодатлардан тўйиб олмасидан олдин ибодатни кўнгилдагидек адо қила олмаслик жуда ҳам аламли! Агар, қариялар каффоратини беришади-да, кейин маза қилиб юришади, деб ўйласангиз, хато қиласиз. Аллоҳга қасамки, беморлик ва қарилик туфайли рўза тута олмасдан каффорат ва фидя бериб юрадиган беморлар қалбида ёриқ бор!
Имкониятли эканингизда садақадан лаззатланинг. Рўзғорга ишлатаман десангиз, мингта маош ҳам етмайди. Турмушнинг талаблари кўп. Уни тўла-тўкис қилиб бўлмайди. Ҳамма нарса кетади, аммо садақа қолади. Озгина бўлса-да, маошингиздан садақа чиқаришга одатланинг. «Электр пули», «телефон пули» ва «дўкондаги қарзга» деганга ўхшаш «садақага ажратилган пул» деб номланган пулингиз ҳам бўлсин!
Мол жамловчи бўлманг. Барибир уни меросхўрлар олади. Сиз эса ҳисоб берасиз. Ожиз бўлиб, қариб тўшакда михланиб қолишни кутиб ўтирманг. Бу пайтда сизга мол керак бўлмайди. Бу пайтда «Фалончига», «пистончига» дейишнинг фойдаси йўқ. Айтмасангиз ҳам уларни бўлади. Тўғри, Аллоҳ таоло садақани қанақанги ҳолда берсангиз ҳам, қабул қилаверади. Аммо молни ишлатишга имкони ва ўрни бўлганда садақа қилиш билан молни ишлатишга қодир бўла олмай қолганида садақа қилишнинг фарқи бор!
«Набавий тарбия» китоби асосида тайёрланди
Илмга қизиқиш, аввало, манбага мурожаат қилишдан бошланади. Тарихни чуқур англаш эса уни китоб, қўлёзма ва ишончли илмий манбалар орқали ўрганишни талаб этади. Янги ўқув йилини янги билим ва катта мақсадлар билан бошлаган Имом Бухорий номидаги Тошкент ислом институтининг 1 босқич талабалари Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказига ташриф буюрдилар, хабар бермоқда iccu.uz.
Талабалар ташрифни, дастлаб Марказнинг кутубхонаси билан танишишдан бошлади.
Бу ерда улар илмий изланиш учун муҳим бўлган адабиётлар, тарихий манбалар ва турли йўналишлардаги илмий нашрлар билан танишди. Кутубхона нафақат китоблар жамланган маскан, балки тадқиқотчи учун зарур бўлган билим ва манбаларни бир жойга жамловчи муҳим илмий-маърифий макон сифатида намоён бўлди.
Айниқса, ислом тарихи, маданияти, илм-фани ва аждодларимизнинг илмий меросини ўрганаётган ёшлар учун бундай муҳитнинг аҳамияти катта. Чунки аудиторияда ўрганилган билимни мустаҳкамлаш, мавзу бўйича қўшимча маълумот излаш ва илмий изланиш олиб боришда манба билан ишлаш кўникмаси муҳим ўрин тутади.
Мазкур ташриф ёшлар учун навбатдаги экскурсия эмас, балки тарих, илм-фан ва миллий ўзлик билан бевосита юзма-юз келиш имконини берган муҳим маърифий учрашув бўлди.
Институтнинг бўлажак исломшунослари Президент Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан бунёд этилган Марказнинг бой экспозициялари орқали Ўзбекистон ҳудудида қадимдан шаклланган цивилизация жараёнлари, ислом маданиятининг ривожланиши, буюк алломаларимизнинг илмий мероси ҳамда аждодларимизнинг жаҳон тамаддунига қўшган беқиёс ҳиссаси билан яқиндан танишдилар.
Марказнинг Исломдан аввалги давр, Биринчи ва Иккинчи Ренессанс, илм-фан ва маърифат тараққиётига бағишланган экспозициялари талабалар эътиборини тортди.
Тарихий манбалар, ноёб қўлёзмалар, қадимий ашёлар ва замонавий музей технологиялари уйғунлиги орқали намойиш этилган маълумотлар ёшларнинг ўтмиш ҳақидаги тасаввурларини янада бойитди.
Бу ерда улар Муҳаммад Хоразмий, Аҳмад Фарғоний, Абу Али ибн Сино, Абу Райҳон Беруний, Имом Бухорий, Имом Термизий, Абу Мансур Мотуридий каби буюк аждодларимизнинг илмий ва маънавий мероси билан боғлиқ маълумотларни кўздан кечирдилар.
Айниқса, бир вақтлар шу заминларда яратилган илмий кашфиётлар бугунги замонавий фанларнинг шаклланишида қандай аҳамият касб этгани талабалар учун қизиқарли бўлди.
Имом Бухорий номидаги Тошкент ислом институтида таҳсил олаётган ёшлар учун бундай масканнинг аҳамияти, табиийки, янада катта. Чунки улар ўзлари ўрганаётган диний-илмий мероснинг тарихий илдизларини нафақат китоблардан, балки Марказ экспозицияларида бевосита кўриш имконига эга бўлдилар.
Талабаларнинг фикрича, Марказдаги энг муҳим жиҳатлардан бири — тарихнинг оддий саналар ва воқеалар кетма-кетлиги сифатида эмас, балки илм-фан, тафаккур ва инсоният тараққиёти билан боғлиқ яхлит жараён сифатида намойиш этилганидир.
“Бу ерда аждодларимизнинг илм-фанга қўшган ҳиссасини кўриб, улар билан фахрланиш туйғуси янада кучайди. Айниқса, ислом дини ривожи билан бирга илм-маърифат ҳам юксалиб борганини кўриш биз учун жуда катта таассурот қолдирди”, — дейди институтнинг 1-босқич талабаларидан бири.
Ёшлар Марказнинг кутубхона фаолияти билан ҳам танишдилар. Бу ерда жамланган илмий адабиётлар, тарихий манбалар ва тадқиқотлар бўлажак мутахассисларнинг келгусидаги таълим ва илмий изланишлари учун муҳим манба бўлиши таъкидланди.
Ташриф давомида талабалар учун Марказнинг фақат тарихий меросни намойиш этувчи маскан эмас, балки илмий изланиш, маърифат ва замонавий тафаккур уйғунлашган муҳим платформа эканлиги янада яққол намоён бўлди.
Талабалар Марказ билан танишиш жараёнида ўзлари таҳсил олаётган соҳа — исломшуносликнинг қанчалик катта илмий мерос ва тарихий масъулият билан боғлиқлигини ҳам чуқурроқ ҳис этдилар.
Шу маънода, янги ўқув йилининг дастлабки кунларида ташкил этилган мазкур ташриф талабалар учун янги билимлар сари ташланган муҳим қадам бўлди.
Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказидаги ушбу маърифий ташриф эса бўлажак исломшунослар учун янги ўқув йилини тарих сабоқлари, илмга қизиқиш ва катта мақсадлар билан бошлашга хизмат қилди.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати