Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
18 Феврал, 2026   |   1 Рамазон, 1447

Тошкент шаҳри
Бомдод
05:55
Қуёш
07:14
Пешин
12:42
Аср
16:17
Шом
18:04
Хуфтон
19:17
Bismillah
18 Феврал, 2026, 1 Рамазон, 1447

Мўминнинг икки қаноти

29.10.2024   7989   3 min.
Мўминнинг икки қаноти

Иймон қушининг қанотлари қўрқув ва ражодир. Қурқув дейилганда, Аллоҳдан қўрқиш англанади. Аллоҳдан кўрқиш деганда эса, ҳаётимизнинг ҳар лаҳзасини У Зотнинг назорати остида ўтказиш ҳамда Аллоҳнинг қаҳҳор ва мутлақ ҳоким Зот эканини асло унутмаслик тушунилади. Зеро, бунинг оқибатида жаҳаннам азоби ва жаннатдан маҳрумлик изтироби ётади. 

Ражо деганда, Аллоҳнинг раҳматидан умидвор бўлиш тушунилади. Зотан, Аллоҳнинг фазлу карами ҳамда раҳматига кўз тикиб ибодат қилиш натижасида Аллоҳнинг розилигини топиб, жаҳаннам азобидан қутулиш ва жаннатга эришиш туйғуси ётади. Чунки Аллоҳ таоло бандаларига меҳрибон Зотдир.

Мўмин учун қўрқув ва ражо, худди қушнинг икки қаноти сингаридир. Қанотлар парранданинг парвозини ҳосил қиладиган асосий воситадир. Зеро, қуш шу икки парсиз ёки унинг бирисиз учолмайди, балки мувозанат сақлангандагина енгил учади. Демак, қушнинг парвоз қилиши учун қанотлар қанчалик аҳамият касб этса, мўминнинг саодатга эришиши учун хавф ва ражо шунчалик муҳимдир. Нақшбандия тариқатининг буюк шайхларидан ҳазрат Амир Кулол қаддасаллоҳу сирраҳ хавфу ражо ҳақида бундай деганлар:

 

Мурғи имонро ду пар: хавфу ражост,

Мурғи бепарро паридан хатост.

Мазмуни: “Иймон қушида икки қанот бор: хавф ва ражо. Зеро, қанотсиз қуш учишга ярамайди”.

Ҳа, қанотсиз қуш ҳам, қанотларидан бири шикастланган ёки синган парранда ҳам учолмаслиги аниқ.

Мўмин кишининг қурқув ва ражо ўртасида яшаши шариат тарозисининг мувозанатли икки палласидир. Аллоҳ таолодан қўрқиш ва У Зотнинг фазлу карамидан умид қилиш, ҳар бир мусулмоннинг энг биринчи вазифаси ҳисобланади. Зеро, хавф ва ражоси бўлмаган кишининг эътиқодига путур етади. Чунки инсон қўрқув орқали гуноҳдан ўзини сақлайди. Натижада, қалбида Аллоҳга муҳаббат ҳосил бўлади. Бу муҳаббат уни Аллоҳнинг фазлу карамидан умид қилишга ундайди. Бу эса, банданинг ибодатларга ҳаваси ва рағбати ортишига сабабдир.

Мўмин киши умидсиз қўрқувга ва қўрқувсиз умидга тушмаслиги, балки шу иккиси орасида ҳаёт кечириши лозим. Мабодо булардан бири йўқолса, инсон ё ортиқча умидсизликка тушади, ёки қўрқувни унутади. Бунинг оқибати эса, аянчлидир. Шу боис, мўмин Аллоҳдан қўрқиб гуноҳлардан қочиши ва У Зотдан умид қилиб савобли ишларни бажариши лозим. Зотан, қўрқув ва умид орқали имонимиз қувватланади, эътиқодимиз тўғри шаклланади.

Қурқув ва умиди бор кишининг имони мустаҳкам бўлади. Зеро, улар бир-бирини тўлдиради. Аллоҳнинг қаҳридан қўрқмай раҳматидан умид қилиш бепарволик ва ғурурни юзага келтиради. Шунинг учун, ражода қўрқув бўлиши лозим. Зеро, қўрқувсиз ражо Аллоҳнинг раҳматидан ноумид бўлишга сабабдир. Қўрқувдан раҳмат, илм ва ризо ҳосил бўлади. Зеро, Ибн Масъуд розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бундай марҳамат қиладилар:

رأس الحكمة مخافة الله

“Ҳикматнинг боши Аллоҳдан қўрқишдир” (Имом Байҳақий ривояти).

Аллоҳ таоло барчамизни имонда, Исломда собитқадам қилиб, доимо хавф ва ражо ўртасида ҳаёт кечиришимизни насиб айласин. Омин!

Толибжон ҚОДИРОВ 
 

Бошқа мақолалар
Мақолалар

Сахийлик меҳр-оқибат демакдир

17.02.2026   2480   5 min.
Сахийлик меҳр-оқибат демакдир

Муборак кунлар остонасида турибмиз. Ойларнинг султони, эзгулик ва хайр мавсуми, тоату ибодат фасли, саховату дуо, таровеҳу Қуръон ойи бўлмиш муборак Рамазон ойи ўзининг таровати ва баракоти билан бошимиз узра раҳмат соябони тутиб турибди.


Аллоҳ таоло “Бақара” сурасининг 183-оятида бундай марҳамат қилади: “Эй имон келтирганлар, олдин ўтганларга каби сизларга ҳам рўза тутиш фарз қилинди, шунда тақводор бўлурсизлар”.


Рамазон ойида фақатгина рўза тутиш билан чекланилмайди. Бу муборак ой ичида инсон ўзининг нафсини тарбия қилади, руҳий покланишга эришади ва жамиятда яхшилик, саховат ҳамда бағрикенгликни қарор топтиришга ҳаракат қилади.


Ҳар йили Рамазон ойини муносиб тўтказиш тўғрисида Президентнинг махсус қарори эълон қилинади. 2026 йил Рамазон ойини муносиб ўтказиш ҳақида Президент қарори 16 феврал куни қабул қилинди. Қарор билан “Рамазон – меҳр-мурувват, аҳиллик ва шукроналик ойи” деган эзгу ғоя асосида кам таъминланган, эҳтиёжманд, ижтимоий ҳимояга муҳтож инсонларни ҳар томонлама қўллаб-қувватлаш, маҳаллаларни ўзаро ҳурмат, ҳамжиҳатлик, адолат ва тарбия масканига айлантириш, ер, сув, ҳаво ва табиий муҳитни асраш, муқаддас қадамжолар, зиёратгоҳ ва қабристонларни обод этиш, Рамазон ойи билан боғлиқ тадбирларни исрофгарчиликка йўл қўймасдан, ихчам, мазмунли ва тежамкорлик асосида ўтказишга алоҳида эътибор берилади.


Шунингдек, Президент Шавкат Мирзиёев 16 февраль куни Рамазон ойида эҳтиёжманд аҳолининг ижтимоий ҳимоясини янада кучайтириш масалаларига бағишланган йиғилиш ўтказди.


Мамлакатимизда сўнгги йилларда инсон қадрини улуғлаш, аҳолини ижтимоий ҳимоя қилиш ва адолатли жамият барпо этишга қаратилган кенг кўламли ислоҳотлар изчил амалга оширилмоқда. Юртимизда аҳоли фаровонлигини таъминлаш, эҳтиёжманд қатламларни қўллаб-қувватлаш ва жамиятда меҳр-оқибат муҳитини кучайтириш устувор вазифа деб белигиланган бўлиб, мазкур тамойиллар, айниқса, Рамазон ойида янада ёрқин намоён бўлади, саховат ва ҳамжиҳатлик қадриятлари амалий ишлар билан мустаҳкамланиб келмоқда.


Давлатимиз раҳбари муборак ойда нуронийлар, ёлғиз ва эҳтиёжманд фуқаролар ҳолидан хабар олиш, оғир аҳволга тушиб қолган оилаларга амалий кўмак бериш эзгу қадрият эканини таъкидлади.


“Рамазон – меҳр-мурувват, аҳиллик ва шукроналик ойи” шиори остидаги чора-тадбирларни амалга ошириш учун “Вақф” хайрия жамоат фондига 750 миллиард сўм ҳамда Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги орқали 300 миллиард сўм ажратилиши белгиланди.


Ажратиладиган маблағлар ҳисобидан эҳтиёжманд оилаларга бир марталик моддий ёрдам кўрсатиш, ногиронлиги бор шахсларнинг даволаниш ва жарроҳлик амалиётлари харажатларини қоплаб бериш кўзда тутилган.


Презиентимиз Шавкат Мирзиёев Дин ишлар бўйича қўмита раиси Содиқжон Тошбоев, Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий Нуриддин Холиқназар ҳазратлари ва Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги раҳбарларини қабул қилиб, Рамазон ойи давомида халқимизга хатму Қуръон ва таровеҳ намозларини адо этилиши ҳамда мазмунли панду насиҳатлар, муҳтож оилаларга моддий-маънавий кўмак беришда фаол хизмат кўрсатиб келаётган Республикамиздаги барча масжидларнинг имом-хатибларига, масжидларнинг ходимларига, масжидларда Қуръон хатм қилиб берадиган қориларга, диний билим юртларининг устоз-мураббийларига ва кўп йиллар диний соҳада хизмат қилган нуронийларга жами 1 триллион сўмдан зиёд маблағ бир марталик моддий ёрдам сифатида тақсимлаб берилишини айтиб ўтди.


Бу тарихда зарҳал хатлар билан битиладиган хайрия бўлди десак, муболаға бўлмайди. Муборак динимизда сахийлик энг яхши инсоний хулқлардан эканлиги таъкидланади. Пайғамбаримиз Муҳаммад алайҳиссалом яхшилик қилишда, сахийликда, инфоқ-эҳсон қилишда саховатлиларнинг саховатлиси эдилар. Саховат ишлари Рамазон ойида амалга оширилса, унинг ажр-савоби кўпайтириб берилади. Юртбошимизнинг Рамазон ойига бўлган ижобий муносабати, диний соҳа вакилларига қаратган эътиборлари мужассамлашиб, ушбу хайрия амалга ошадиган бўлди. Аллоҳ таоло мўмин бандаларини яхшилик ишларида бир-бирлари билан мусобақалашишга чақирган:


“… Яхшилик ва тақво йўлида ҳамкорлик қилинг. Гуноҳ ва душманлик йўлида ҳамкорлик қилманг. Аллоҳга тақво қилинг. Албатта, Аллоҳ иқоби шиддатли зотдир (Моида сураси, 2-оят).


Бундай хайрли мусобақа эса жамиятда ўзаро ишонч ва ҳамжиҳатликни қарор топтириш хизмат қилади, иншааллоҳ.


Бу ажратилаётган хайрия маблағларини ўрнини топиб, уни эзгуликка йўналтириш ўз-ўзидан бўлмайди, албатта. Қийинчилик билан қилинган хайрли ишнинг мукофоти ҳам улкан бўлади, иншааллоҳ. Аллоҳ таоло муҳсин бандаларини севишини баён этиб, “Оли Имрон” сурасининг 134-оятида:


Улар (тақводорлар) фаровонлик ва танглик кунларида ҳам хайр-cадақа қиладиган, ғазабларини ютадиган, одамларни (хато ва камчиликларини) кечирадиганлардир. Аллоҳ эзгулик қилувчиларни севар”, деб марҳамат қилган.


Аллоҳ таоло юртимизни тинч, обод қилсин. Халқимизнинг фаровонлиги йўлида меҳнат қилаётган Юртбошимизни соғ-саломат айлаб, Рамазон ойини барча фазилатларидан элимизни баҳраманд қилсин!


Зайниддин домла Эшонқулов,
Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси ўринбосари

Ибратли ҳикоялар