07 Апрел, 2026, 18 Шаввол, 1447
07 Апрел, 2026, 18 Шаввол, 1447
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Бугуни кунда дунё бўйлаб жуда кўп одамлар спорт билан шуғулланишади. Соғлиқни сақлаш, кучли ва жисмонан соғ бўлиш учун турли машқлар қилишади, баданларини чиниқтирадилар. Одамларнинг аксарияти фақат шу мақсадда спорт билан шуғулланадилар. Лекин афсуски Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам спорт билан шуғулланишга қанчалик тарғиб этганларини яхши билишмайди. Севимли Пайғамбаримиз Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам спорт билан шуғулланишга даъват этардилар ва шуғулланувчиларни рағбатлантирардилар, албатта ўзлари ҳам мунтазам равишда шуғулланардилар.
Алоҳида таъкидлаш керакки, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бу борада ҳаммага намуна эдилар. У зот соллаллоҳу алайҳи васаллам жисмонан бақувватлик ва жисмларига ғамхўрлик қилишда энг яхши спортчилардан ҳам афзал бўлганлар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: "Кучли мўмин кучсиз мўминдан Аллоҳга севимлироқдир, лекин ҳар иккисида ҳам яхшилик бор", деганлар.
Сиҳат-саломат ва кучли бўлишнинг банданинг Аллоҳга тоат-ибодат этишида, динга хизмат қилишида, шахсий ҳамда оилавий мажбуриятларини бажаришида таъсири катта.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: "Албатта, сенда жасадингнинг ҳам ҳаққи бор", деганлар.
Саҳобалар розияллоҳу анҳум Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг баданлари бақувват, тана аъзолари бир-бирига мутаносиб, хушбичим, қоринлари ҳам текис эди деб тавсифлашган. Бу Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам эпчил ҳамда кучли бўлганликларидан далолат беради.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам юрганларида худди тепаликдан тушиб келаётган одамдек қадам босардилар. Оёқларини ердан кўтариб юрардилар. Одатда инсон катта куч билан юрганида, шу тарзда юради.
Набий алайҳиссалом билан бирга йўлга чиққанлар, у зот соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ортларидан юриб чарчаб қолишарди. Саҳобалар розияллоҳу анҳум: "Биз Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга етиб олиш учун ҳаракат қилардик, охири чарчаб қолардик, лекин у зот соллаллоҳу алайҳи васаллам сира чарчамас эдилар, одатдагидек йўлда давом этардилар". Бу Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг қадамлари кучли бўлганининг белгисидир.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: "Фарзандларингизга сузишни, камондан ўқ отишни ва от минишни ўргатинглар", деганлар.
Севимли Пайғамбаримиз Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам камончи, чавандоз, пойгачи эдилар ва Рукона билан кураш ҳам тушганлар. Демак, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ўша пайтда мавжуд бўлган барча энг яхши спорт турлари билан шуғулланган эканлар.
Шундай экан, энг аввало спорт билан шуғулланиш – суннат эканини яхши билиб олайлик. Агар югуришга чиқсак, футбол ўйнасак, машқлар қилсак ёки спортнинг бошқа турлари билан шуғуллансак Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг суннатларига амал қилишни, у зот алайҳиссаломга эргашишни ният қилишимиз лозим. Спорт билан шуғулланувчи Аллоҳга итоат этиш, оиласи, халқи ва ўзига хизмат қилиш учун жисмини мустаҳкамлаши учун спорт билан шуғулланишни ният қилиши керак. Шунда унинг қалби ҳам, бадани ҳам соғлом бўлади.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Мусулмон кишининг беҳуда кўнгилхушлик қилиши ботилдир. Камонидан ўқ отса, отини ўргатса ва аҳли билан ўйнашса, мустасно. Бу нарсалар ҳақдандир”, деганлар.
Чунки банда бу машқлар орқали баданини чиниқтиради. Қолаверса, камондан ўқ отиш ватан, дину диёнат мудофааси учун тайёргарлик кўришдир. Яъни дин хизматига шайланиш учун керакдир.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам спорт билан шуғулланишга нафақат саҳобаларни, балки аёлларини ҳам тарғиб этардилар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам даврларида от минадиган аёллар ҳам бор эди.
Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам аёллари Оиша онамиз розияллоҳу анҳо билан югуриш мусобақасини ўтказганлар. Бу югуриш мусобақаси пайтида Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ёшлари эллик учдан ўтган эди. Бу билан Набий алайҳиссалом аёлларини соғлом бўлишга даъват қилганлар. Аёл кишининг гўзал ва нафис бўлишида спортнинг ўрни беқиёс.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам шахсан ўзлари пойга мусобақаларини ташкиллаштирар эдилар. Отлар пойгаси бўларди, ғолибларга мукофотлар ҳам бериларди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг Адба исмли кучли туялари бор эди, у пойгаларда ҳамиша ғолиб бўларди. Аммо бир сафар бадавийнинг туяси ундан ўзиб кетди. Бундан Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг туяларини қўллаб-қувватлаётган саҳобалар тушкунликка тушишди. Чунки Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг туяларини жуда яхши кўришарди. Шу сабабли, туянинг мағлуб бўлганини кўриб қаттиқ хафа бўлишди. Уларни маҳзун ҳолатда кўрган Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Аллоҳнинг қонуни бу. Дунёда юксалган ҳеч бир нарса йўқдирки, Аллоҳ уни қуйига туширмаган бўлса”, дедилар.
Бугунги кунда ҳам айрим ёшлар бирор жамоаси ютқизса хафа бўлиб, қаттиқ безовталанишади. Аммо Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бундан ҳеч ташвишланмасликка ўргатганлар. Қайси жамоа ғолибликни қўлга киритса буни одатий тарзда қабул қилиш керак.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни бизга пайғамбар қилиб юборган Аллоҳ таолога беадад ҳамду санолар бўлсин. Бизни барча яхшиликларга йўллаган Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламга чексиз салавотлар бўлсин. У зот соллаллоҳу алайҳи васаллам яхшиликнинг барча эшикларини бизга очиб берганлар.
Даврон НУРМУҲАММАД
Азим Тошкентнинг қоқ марказида –Ҳазрати Имом мажмуаси пойида бугун нафақат муаззам бир бино, балки миллат руҳиятининг янги қиёфаси қад ростлади. Бу асрлар давомида халқимиз қалбида яшаган эзгу орзуларнинг меъморий ифодаси, келажак авлодлар учун қолдирилаётган энг қимматли маънавий омонатдир.
Ушбу маҳобатли маскан остонасидан хатлаб ўтар экансиз, гўёки вақт ва макон чегаралари йўқолгандек туюлади: бу ерда уч минг йиллик шонли тарихимиз Янги Ўзбекистоннинг стратегик мақсадлари ва юксак тамаддун зафарлари билан муштараклик касб этган. Ўзбекистон Ислом цивилизацияси маркази вақт ва макон туташган ўзига хос маънавий манзил сифатида дунё нигоҳини ўзига тортмоқда.
Марказ ҳудудига яқинлашар экансиз, аввало, кўзингиз унинг 65 метрлик муаззам гумбазига тушади. Юрак амри ва миллат иродаси билан чизилган бу мўъжизавий гумбаз шунчаки меъморий ечим эмас, у осмон билан ерни, ўтмиш билан келажакни боғловчи маънавий кўприк, миллий ғурур ва юксалишнинг тимсолидир. Бинонинг узунлиги 161 метр, эни эса 118 метрни ташкил этади. Ушбу маҳобатли рақамлар замирида улкан меҳнат, мислсиз сиёсий ирода ва халқимизнинг бунёдкорлик салоҳияти мужассам.
Давлатимиз раҳбари Шавкат Мирзиёев ушбу марказ ҳақида гапирганда унинг ҳар бир чизгисига алоҳида тўхталиб: “Бу улкан лойиҳа оддий бир чизма эмас. Уни юрак чизган, меҳр чизган, орзу ва армонлар чизган. Бу лойиҳа буюк халқимизнинг асл қиёфасини рўёбга чиқаришга қаратилган эзгу ниятлар маҳсулидир”, дея таъкидлагани бежиз эмас. Мажмуага очиладиган тўрт асосий дарвоза илм-маърифат ва бағрикенглик ҳақидаги муқаддас оят ва ҳадислар билан безатилган бўлиб, ҳар бир меҳмонни эзгулик оламига чорлаб туради.
Мажмуанинг энг ҳаяжонли ва муқаддас нуқтаси унинг маънавий қалби ҳисобланган Қуръони карим залидир. Бу ерда инсон илоҳий нур оғушида қолгандек бўлади. Гумбаз остига қадам қўйганингизда, бошингиз узра 90 дона “Swarovski” тоши ва 650 дан ортиқ чироқлар ёрдамида яратилган илоҳий голограмма – Тошкентнинг мусаффо тунги осмони намоён бўлади. Бу манзара инсонни коинот сирлари ва илмнинг нур экани ҳақида чуқур тафаккур қилишга ундайди.
Марказнинг маънавий хазинаси сифатида дунёдаги энг нодир қўлёзмалардан бири Усмон Мусҳафи сақланмоқда. Унинг атрофида Сомонийлар, Қорахонийлар, Ғазнавийлар ва Темурийлар даврига мансуб 114 та ноёб Қуръон нусхаси жамланган. Ушбу хазиналарнинг аксарияти Президентимиз ташаббуси билан хорижий аукционлардан харид қилиниб, ўз она заминига қайтарилди. Бу тарихимизга бўлган юксак эҳтиром ва миллий меросимизни тиклаш йўлидаги тарихий адолатнинг қарор топишидир.
Бугунги Янги Ўзбекистон Шарқ ва Ғарб ўртасида илмий мулоқотнинг жонли кўпригига айланмоқда. Замонавий сайёҳ сифатида сизни марказдаги рақамли инқилоб ва “Ҳар ким учун очиқ музей” концепцияси ҳайратга солади. Робот-гидлар, саккиз тилдаги аудио маълумотлар ва имконияти чекланган инсонлар учун махсус Bluetooth маёқчалари инсон қадри ҳар нарсадан устунлигининг амалий исботидир.
Марказ қисқа муддатда жаҳон ҳамжамияти диққат марказига тушди. Франциянинг Авиценна мукофотига сазовор бўлгани, АҚШнинг “Smithsonian Magazine” нашри талқинига кўра 2026 йилнинг энг кутилаётган 10 та музейидан бири деб топилгани ҳамда “BBC Travel” каби нашрларнинг эътирофи Ўзбекистоннинг глобал майдондаги нуфузини янги босқичга олиб чиқди. Илм-фан ва жадидлар меросига эътибор марказ фаолиятининг муҳим бўғинларидан биридир. Иккинчи қаватдаги кутубхона 45 мингга яқин адабиёт ва 350 мингта электрон манбани ўз ичига олган ҳақиқий билимлар уммонидир. Айниқса, 22 нафар маърифатпарвар жадид бобомизнинг меросига бағишланган бўлим кишида алоҳида фахр уйғотади. Уларнинг сиймоси бизга янги Ренессанс пойдеворини кимлар қўйганини эслатиб туради.
Шунингдек, АЙСЕСКО, ИРСИКА ва Оксфорд ислом тадқиқотлари маркази каби халқаро ташкилотларнинг офислари шу ерда жойлашгани Ўзбекистоннинг дунё илм-фани билан интеграциялашуви ва Шарқ цивилизациясининг янги глобал мулоқот майдонига айланганидан далолат беради.
Хулоса ўрнида айтиш мумкинки, Ислом цивилизацияси маркази бу шунчаки музей ёки кутубхона эмас. Бу бизнинг кимлигимизни англатувчи кўзгу, тарихий зафар ва келажак авлодларга йўлланган маърифий мактубимиздир. Бугун биз гувоҳи бўлаётган жараёнлар миллатнинг руҳий ва сиёсий тикланишидир.
Давлатимиз раҳбари таъкидлаганидек: “Бугун ўзлигимизни англаш йўлида катта тантана бўлди. Бу ерга келган ҳар бир инсон қандай аждодлар авлоди эканимизни билиши, англаши керак”. Йиллар ўтади, авлодлар алмашади, аммо Тошкент осмонида порлаётган бу маънавият қасри Ўзбекистоннинг янги юксалиш даври – Учинчи Ренессанснинг бошланғич нуқтаси ва сўнмас маёғи бўлиб қолаверади. Бу ерга келган ҳар бир инсон бир ҳақиқатни ҳис этади: биз улуғ аждодларнинг муносиб ворислари ва буюк келажакнинг ҳақиқий бунёдкорларимиз!
Алоуддин ҒАФФОРОВ,
ЎзА
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 