04 Ноябр, 2026, 24 Жумадул аввал, 1448
04 Ноябр, 2026, 24 Жумадул аввал, 1448
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм.
Аллоҳ таолога битмас-туганмас ҳамду санолар бўлсин.
Пайғамбаримизга мукаммал ва батамом салавоту дурудлар бўлсин.
“Аллоҳим, мен Сендан жаҳаннам фитнаси ва азоби, қабр фитнаси ва азоби, бойлик фитнаси, камбағаллик фитнаси ҳамда масиҳ дажжол фитнасидан паноҳ беришингни сўрайман!” (Имом Бухорий ривояти).
“Фитна” сўзи луғатда “синаш, имтиҳон қилиш; азоблаш; адашиш; васваса” каби маъноларни англатади.
“Жаҳаннам фитнаси” Аллоҳ ҳаром қилган ишларни содир этиб, дўзахда азобланишдир.
“Қабр фитнаси” қабрда бўладиган турли қийинчилик ва машаққатлардир.
“Бойлик фитнаси” бойликнинг инсонни ғурур, кибр, манманлик, Аллоҳга итоатсизлик каби разил ишларга ундашидир.
“Камбағаллик фитнаси” ўта қашшоқ бир ҳолатга тушиб, одамлар наздида хору зор бўлиш, ҳаммадан бирон нарса таъма қилиб, ўз ҳурматини оёқ ости қилиш ва қўли калталик сабабли турли хил ноқулай вазиятларга тушиб қолишдир.
“Масиҳ дажжол фитнаси” қиёмат қоим бўлишидан олдин, дажжол ер юзига чиққанида, бандаларни алдаб, эътиқодлари, имонларидан қайтариши, уларни жаҳаннам сари чорлаши ва бошқа алдовларидир.
Демак, Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва саллам доимий суратда жаҳаннам азоби, қабр азоби, бойлик ва камбағаллик фитнаси, шунингдек, масиҳ дажжол фитнаси ва алдовларидан паноҳ сўраб дуо қилар эканлар.
“Аллоҳим, Сендан (берган) неъматинг завол топиши, офиятинг (нотинчликка) алмашиниши, тўсатдан келувчи азобинг ва барча ғазабингдан паноҳ беришингни сўрайман!” (Имом Муслим, Абу Довуд ва имом Табароний “Авсат”да Абдуллоҳ ибн Умар розийаллоҳу анҳудан ривоят қилган).
Ушбу ҳадисда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам бизларга ёмонликлардан қандай паноҳ сўраш кераклигини ўргатмоқдалар.
“Неъматинг завол топишидан...” Яъни, Ислом ва имон неъмати, менга берган бошқа кўплаб неъматларинг барҳам топиши ва улардан айрилишдан паноҳ сўрайман!
“Офиятинг алмашинишидан...” Яъни, соғлигим касаллик, тинчлигим нотинчлик, бойлигим камбағалликка алмашинишидан паноҳ сўрайман!
“Тўсатдан келувчи азобингдан...” Яъни, мен ожиз банданг гуноҳлар гирдобига тушиб қолиб, Сен томондан бирдан келувчи ғазабинг ва интиқомингга гирифтор бўлишдан паноҳ сўрайман!
“Ва барча азобингдан...” Яъни, Сенинг ғазабингни қўзғайдиган ишларни содир этиб, азобингга йўлиқишдан паноҳ сўрайман!
“Аллоҳим, Ўзинг мени очликдан асрагин. Зеро, у ёмон ёстиқдошдир! Мени хиёнатдан асрагин. Зеро, у энг ёмон ботиний хислатдир” (Абу Довуд, Насоий, Ибн Можа, Ибн Ҳиббон “Саҳиҳ”да Абу Ҳурайра розийаллоҳу анҳудан ривоят қилган).
Ушбу ҳадисда банданинг танаси ва қалбига тегишли икки хил иллатдан паноҳ сўраш таълим берилмоқда.
“Аллоҳим, Ўзинг мени очликдан асрагин. Зеро, у ёмон ёстиқдошдир!”
Аллоҳим, ибодатлар ва Ўзингга итоат этишимга тўсқинлик қиладиган, касаллик ёки ўлимга сабаб бўлувчи очликдан сақлагин. Зеро, у энг ёмон ҳамроҳдир!
Ушбу ҳадисдан маълум бўладики, бирон нарсани ният қилмаган ҳолда оч юриш банданинг савоб қозонишига кифоя қилмайди. Балки бундай очлик унинг танасини заифлаштиради, мия фаолиятининг ёмонлашуви, унда қабиҳ фикр ва хаёлларнинг пайдо бўлишига сабабчи бўлади.
“Мени хиёнатдан асрагин. Зеро, у энг ёмон ботиний хислатдир”.
Хиёнат омонатнинг аксидир. Омонатга хиёнат қилиш мунофиқлик аломатларидан биридир. Демак, хиёнат, алдов, ёлғон инсон қалбига яширинган энг ёмон иллат бўлиб, бу нарса уни жаҳаннам сари судрайди. Ҳар бир банда қалбини ақл ойнасида текшириб, хиёнатдан заррача асорат кўрса, уни бартараф қилиш, қалбида яширинган хиёнат иллатини хулқни зийнатловчи омонат сифатига алмаштиришга ҳаракат қилиши лозим.
Хулоса қилиб айтадиган бўлсак, банда туғён ва кибрга олиб бормайдиган бойлик, фаровон ҳаёт сўраши билан бирга, ибодатига халақит берадиган, имоний ва сиҳҳий аҳволига салбий таъсир кўрсатадиган, ўзини эса хорлик ва таъмагирликка олиб борадиган камбағалликдан, ўта қашшоқликдан ҳам паноҳ сўраши керак.
Одилхон қори Юнусхон ўғли
Маскат, 2026 йил 3 ноябрь. Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази директори Фирдавс Абдухолиқов бошчилигидаги делегация Ўмон Султонлигига амалий ташрифини бошлади. Ташрифда Ўзбекистон Республикасининг Ўмон Султонлигидаги Фавқулодда ва Мухтор Элчиси Абдусалом Хатамов, Ўзбекистон Республикаси Ташқи ишлар вазирлиги вакиллари, шунингдек, Марказ Илмий кенгаши аъзолари — Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси вице-президенти Баҳром Абдуҳалимов, Имом Бухорий номидаги Тошкент ислом институти ректори Уйғун Ғафуров ҳамда Ислом цивилизацияси маркази илмий ходими Шорустам Шомансуров иштирок этмоқда.
Ташриф доирасида делегация Ўмон Султонлиги Миллий ҳужжатлар ва архивлар бошқармаси раиси, доктор Ҳамад бин Муҳаммад ал-Зувайёний билан учрашди, хабар бермоқда iccu.uz..
Учрашувда Ўмон томони бошқарманинг асосий фаолият йўналишлари, тарихий ҳужжатларни реставрация қилиш, сақлаш, тизимлаштириш ва рақамлаштиришда қўлланилаётган замонавий технологиялар ҳамда илғор тажрибалар ҳақида маълумот берди. Шунингдек, муассасанинг илмий нашрлари ва китоб тўпламлари тақдим этилди. Делегация аъзоларига бошқарма фаолияти ва унинг муҳим лойиҳаларига бағишланган видеоматериал ҳам намойиш қилинди.
Музокаралар давомида илмий ва маданий-тарихий ҳамкорликни ривожлантириш, архившунослик соҳасида ўзаро тажриба алмашиш, ҳужжатли меросни асраб-авайлаш ҳамда қўшма илмий-тадқиқот лойиҳаларини амалга ошириш истиқболлари муҳокама этилди.
Мулоқотнинг муҳим йўналишларидан бири Ўзбекистон ва Ўмон ўртасидаги тарихий, маданий ва ижтимоий алоқаларга бағишланган қўшма халқаро конференция ўтказиш ташаббуси бўлди.
Доктор Ҳамад бин Муҳаммад ал-Зувайёний икки халқнинг тарихий муштарак жиҳатлари, турмуш тарзи, диний-маънавий мероси, меъморчилик анъаналари ҳамда тарихий нумизматика соҳасидаги алоқаларини чуқур тадқиқ этиш таклифини илгари сурди.
Ҳамкорлик истиқболларига тўхталар экан, доктор Ҳамад бин Муҳаммад ал-Зувайёний қуйидагиларни таъкидлади:
«Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази минтақанинг бой тарихий, илмий ва маънавий меросини ўрганиш ҳамда уни халқаро миқёсда кенг тарғиб этиш учун катта имкониятлар яратмоқда. Биз Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг мамлакат тараққиёти, тарихий-маданий меросни асраб-авайлаш ва кенг кўламли маърифий ташаббусларни амалга ошириш борасидаги саъй-ҳаракатларини юксак қадрлаймиз. Давлат раҳбарининг эзгу мақсад ва режалари рўёбга чиқишини тилаймиз. Ишонамизки, Ислом цивилизацияси маркази билан Ўмон муассасалари ўртасидаги ҳамкорлик янги илмий тадқиқотлар олиб бориш, тарихий манбалар алмашиш ва қўшма кўргазма лойиҳаларини амалга оширишга хизмат қилади».
Ўз навбатида, Ислом цивилизацияси маркази директори Фирдавс Абдухолиқов халқаро ҳамкорликни кенгайтириш муассаса фаолиятининг устувор йўналишларидан бири эканини таъкидлади.
«Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг топшириғига мувофиқ, Ислом цивилизацияси маркази фаолиятининг уч йиллик дастурини ишлаб чиқишга киришдик. Ушбу дастурнинг асосий йўналишларидан бири халқаро илмий ва маданий ҳамкорликни кенгайтириш, хорижий муассасалар билан шериклик алоқаларини мустаҳкамлаш ҳамда қўшма ташаббусларни ҳаётга татбиқ этишдан иборат. Ишончим комилки, Ўмон Миллий ҳужжатлар ва архивлар бошқармасининг, айниқса, тарихий ҳужжатлар ва қўлёзмалар билан ишлаш борасидаги тажрибаси ушбу дастур доирасида муҳим аҳамият касб этади ва мутахассислар ўртасидаги ҳамкорликни янги босқичга олиб чиқишга хизмат қилади», — деди Фирдавс Абдухолиқов.
Ташриф дастури Ўмон Миллий ҳужжатлар ва архивлар бошқармасининг ихтисослаштирилган бўлинмалари фаолияти билан танишиш орқали давом этди. Делегация аъзолари тарихий ҳужжатларни зарарсизлантириш, реставрация қилиш ва сақлашга ихтисослашган бўлимларда бўлиб, архив материалларини муҳофаза этишнинг замонавий усуллари, махсус ускуналар ва технологик жараёнлар билан танишдилар.
Айниқса, тарихий ҳужжатларга зарар етказиши мумкин бўлган замбуруғлар, бактериялар ва ҳашаротларга қарши ишлов беришга ихтисослашган бўлим фаолияти катта қизиқиш уйғотди. Мутахассислар архив материалларини биологик омиллар таъсиридан ҳимоя қилиш бўйича қўлланилаётган амалий усуллар ва махсус жиҳозларни намойиш этдилар.
Ўмон Султонлиги Миллий ҳужжатлар ва архивлар бошқармасининг етакчи мутахассиси Фаҳд бин Муборак ал-Дамдамий тажриба алмашиш ва соҳавий кадрларни тайёрлаш муҳимлигини таъкидлади:
«Ушбу соҳадаги 16 йиллик фаолиятим давомида архив меросини сақлашда замонавий лаборатория технологиялари ва мутахассисларнинг касбий тайёргарлиги нақадар муҳим эканига амин бўлдим. Бизда зарур ускуналар ва тажрибали мутахассислар жамоаси мавжуд. Шу боис ўзбекистонлик мутахассислар учун амалий стажировкалар ташкил этишга ва уларни иш жараёнида қўлланилаётган усуллар билан таништиришга тайёрмиз».
Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази делегациясининг Ўмон Султонлигига амалий ташрифи давом этмоқда.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 